I SA/Wr 532/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. i M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, wraz ze skargą kasacyjną, wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że ich dochód nie jest wystarczający na pokrycie kosztów opłaty sądowej, musi bowiem wystarczać na ich utrzymanie i opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. Ponadto dodatkowym obciążeniem jest spłata kredytu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i posiadają mieszkanie o powierzchni około 30 m2. Poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Uzyskują dochody z tytułu działalności gospodarczej, renty i ze stosunku pracy, w kwotach miesięcznych brutto kolejno 0,00 zł, 1.600 zł i 1.522,69 zł. W wyniku wezwania na podstawie zarządzenia Referendarza sądowego, przedłożone zostały zeznania podatkowe małżonków za 2010 r., wydruk z księgi podatkowej za miesiące od stycznia do lipca 2011 r., kopia decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej skarżącego oraz dowody opłat. Z powyższych dokumentów wynika, że przychód z działalności gospodarczej w 2010 r. wyniósł 753.271,63 zł, a strata 13.936,88 zł. Do lipca 2011 r. przychód ten wyniósł 226.834,43 zł i dochód – 6.613,90 zł. Skarżący otrzymuje rentę netto 1.018 zł. Miesięczny czynsz za mieszkanie wynosi 354,84 zł, koszt rocznego zużycia gazu – 174,95 zł, miesięczny abonament RTV – 49,65 zł. Faktura za leki opiewa na kwotę 152,52 zł. Postanowieniem z dnia 12 września 2011 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia wnioskodawcy wnieśli sprzeciw podnosząc, że wykazali, iż ich wspólny miesięczny dochód w postaci wynagrodzenia za pracę i emerytury wojskowej wynosi około 3.100 zł. Natomiast same wydatki na opłaty pochłaniają ponad 1.000 zł. Do tej kwoty należy doliczyć koszt wyżywienia. Dodali, że nie mogli wiedzieć w 2009 r., iż zaistnieje konieczność uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 4.458 zł, a następnie od skargi kasacyjnej. Skarżący zwrócili uwagę, że wbrew twierdzeniu zawartym w postanowieniu Referendarza, podatnik nie ma wpływu na wysokość kosztów uzyskania przychodów w działalności gospodarczej – trudno jest różnicować ich wysokość mając na uwadze sytuacje nieprzewidziane, takie jak postępowanie sądowe. W ocenie wnioskodawców, przede wszystkim należy zbadać ich aktualną sytuację finansową. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., mianowicie aktualnego zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia skarżącej, szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, kopii historii rachunków bankowych, lokat oraz kart kredytowych, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2011 r. oraz innych oświadczeń i dokumentów, nie udzielono odpowiedzi do dnia wydania niniejszego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Stosownie do art. 245 § 3 i art. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawcy nie wykazali powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Przede wszystkim już sam fakt uzyskiwania z działalności gospodarczej wysokich przychodów świadczy o tym, że wnioskodawcy mieli możliwość poczynienia rezerw na poniesienie kosztu związanego z wywiedzioną skargą kasacyjną. W 2010 r. odnotowany został przychód w kwocie ponad 750.000 zł, w roku 2011 r. wyniósł on do końca lipca ponad 220.000 zł. W istocie w 2010 r. poniesiona została jednocześnie strata w wysokości 13.000 zł, jednakże, po pierwsze, wielkość tej straty w stosunku do wartości całego przychodu stanowi jedynie niewielki odsetek, po drugie – strata i koszty uzyskania przychodu, które ją warunkują, są wielkościami ściśle związanymi z rozliczeniami przedsiębiorcy w podatku dochodowym i często nie znajdują swojego odzwierciedlenia w jego rzeczywistej kondycji finansowej. Sąd zgadza się z twierdzeniem wnioskodawców, że nie mogli przewidzieć konieczności ponoszenia kosztów sądowych w 2009 r., gdy decyzja organu podatkowemu została zaskarżona w kwietniu 2010 r. Powinni jednak ich się spodziewać w roku 2010, a na podstawie przedstawionych danych mieli możliwość czynienia oszczędności na pokrycie nie tylko skargi, która została przez nich uiszczona w rezultacie odmowy przyznania prawa pomocy i oddalenia zażalenia w tym przedmiocie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można tym samym przyznać racji skarżącym, że tylko aktualna sytuacja finansowa winna być uwzględniona w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze wymiar czasowy, taki argument miałby rację bytu na etapie wniesienia skargi i wezwania do uiszczenia wpisu od niej. Zauważyć należy jednak, że postępowanie w niniejszej sprawie toczy się od dnia wniesienia skargi, to jest od kwietnia 2010 r. Tym samym znaczenia nabiera nie tylko aktualna sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawców, ale również możliwości płatnicze i czynienia oszczędności przez cały okres postępowania sądowego. Wypada również zwrócić uwagę, że skarżący nie dali szans na ustalenie ich obecnej sytuacji finansowej. Podstawą do jej oceny miały być dodatkowe dokumenty i oświadczenia żądane w wezwaniu skierowanym po wniesieniu sprzeciwu. Nie można było wobec tego stwierdzić, jakimi środkami finansowymi dysponują, jak wygląda struktura wydatków w budżecie domowym, obejmująca nie tylko opłaty, których dowody zostały przedłożone, ale także wydatki na wyżywienie, raty kredytowe, czy inne opłaty abonamentowe. Pamiętać trzeba, że w postępowaniu z prawa pomocy to strona ubiegająca się o to uprawnienie winna wykazywać w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności, które uzasadniałyby żądanie wniosku. Rola Sądu, zgodnie z art. 255 p.p.s.a., w sytuacji pojawienia się tych wątpliwości, ogranicza się tylko do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy. Takie wezwanie skierowane do strony, pozostało bez odpowiedzi. Co za tym idzie, wątpliwości co do jej możliwości płatniczych, albo raczej ich braku, nie zostały usunięte. Mając na uwadze powyższe, brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia wnioskodawców od ponoszenia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej, stanowiącego połowę wpisu od skargi. Z tych też względów, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.