I SA/Wr 535/25

WyrokWSA we Wrocławiu2026-01-29

Skład orzekający: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, Asesor WSA Łukasz Cieślak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyroki sądów wydane w postępowaniu karnym, uniewinniające podatnika od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych, mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją, na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jako nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody?
Ratio decidendi
Wyroki sądów wydane w postępowaniu karnym, które zapadły po dacie wydania ostatecznej decyzji podatkowej, nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie spełniają przesłanki nowości. Ponadto, nawet jeśli zostałyby uznane za istotne, uniewinnienie w postępowaniu karnym, wynikające z braku udowodnienia winy umyślnej, nie wpływa na obiektywną odpowiedzialność podatkową, która jest odrębnym zagadnieniem.
Stan faktyczny
Skarżąca M. W. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (DIAS) z 2020 r., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego z 2020 r. określającą zobowiązanie w podatku VAT. Jako podstawę wznowienia wskazała wyroki sądów wydane w postępowaniu karnym, które uniewinniły ją od zarzutów wystawiania nierzetelnych faktur i udziału w oszustwach podatkowych. DIAS odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wyroki karne nie stanowią nowych okoliczności ani dowodów w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję DIAS.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska,, Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman (sprawozdawca), Asesor WSA Łukasz Cieślak, , Starszy specjalista Anna Terlecka, Protokolant:, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 22 maja 2025 r. nr 0201-IOA.603.5.2025 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2013 r. oraz podatku do zapłaty z tytułu wystawienia faktur za miesiące od I do VIII 2013 r.: oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi M. W. (dalej jako: Skarżąca, Strona, Podatniczka) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS) z dnia 22 maja 2025 r., nr 0201-IOA.603.5.2025, utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia 18 marca 2025 r., nr 0201-IOV-21.603.1.2025. Tą ostatnią decyzją DIAS odmówił uchylenia w całości decyzji własnej z dnia 22 grudnia 2020 r., nr 0201-IOV2.4103.24.2020, utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: NDUCS) z dnia 18 lutego 2020 r. w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2013 r. oraz określenia podatku do zapłaty z tytułu wystawienia faktur z wykazanym podatkiem za miesiące od stycznia do sierpnia 2013 r. Z akt sprawy wynika, że NDUCS po przeprowadzeniu postępowania wobec Skarżącej (postępowania wymiarowego) ustalił, że Strona odliczyła podatek naliczony z otrzymanych faktur VAT zakupu, mających dokumentować zakup prętów żebrowanych oraz oleju rzepakowego, z naruszeniem art. 86 ust. 1 w z. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: ustawa o VAT). Organ l instancji stwierdził, że Strona nie mogła dokonać dostaw towarów na rzecz szeregu swoich kontrahentów, ponieważ nie prowadziła działalności gospodarczej, a jej rola ograniczała się do przyjmowania i wystawiania nierzetelnych faktur. Ustalono, że Skarżąca brała udział w oszustwach podatkowych jako kolejny podmiot uczestniczący w fakturowym łańcuchu dostaw. Po rozpoznaniu odwołania DIAS decyzją, nr 0201-IOV2.4103.149.2017, z dnia 15 lutego 2019 r. uchylił w całości rozstrzygnięcie NDUCS i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NDUCS po ponownym przeprowadzeniu postępowania i uzupełnieniu materiału dowodowego, wydał w dniu 18 lutego 2020 r., decyzję nr W5P1/142036/1/025, określającą Skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za I, II i III kwartał 2013 r. oraz na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT określił podatek do zapłaty z tytułu wystawionych faktur za miesiące od stycznia do sierpnia 2013 r. W wyniku postępowania odwoławczego DIAS decyzją z dnia 22 grudnia 2020 r. decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy, podtrzymując ocenę NDUCS, iż Strona nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego ze spornych faktur. Zdaniem organu, okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że firma M. uczestniczyła w mechanizmie tzw. karuzeli podatkowej, czyli zorganizowanym oszustwie podatkowym, co wynika ze zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego - obejmującego w szczególności protokoły przesłuchań świadków, wyjaśnienia od kontrahentów oraz organów skarbowych i organów kontroli. Od ww. decyzji Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (dalej: WSA we Wrocławiu). WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 6 grudnia 2022 r. odrzucił skargę (sygn. akt I SA/Wr 265/21). W dniu 7 stycznia 2025 r., Strona złożyła wniosek do DIAS o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną z dnia 22 grudnia 2020 r,. jako podstawę wskazując art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej: O.p.). Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodów z: 1) wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 3 stycznia 2024 r. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem; 2) wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 31 października 2024 r. sygn. akt [...]; 3) wyjaśnień i zeznań D. D. złożonych w sprawie prowadzonej przed Sądem Okręgowym w S. sygn. akt [...]; 4) wyjaśnień i zeznań G. K. złożonych w sprawie prowadzonej przed Sądem Okręgowym w S. sygn. akt [...]; 5) wyjaśnień i zeznań K. G. złożonych w sprawie prowadzonej przed Sądem Okręgowym w S. sygn. akt [...]; 6) protokołów z rozpraw głównych przeprowadzonych w sprawie prowadzonej przed Sądem Okręgowym w S. sygn. akt [...]; 7) aktu oskarżenia przeciwko Wnioskodawczyni oraz A. W. wskazując przy tym, że ich przeprowadzenie stanowi zaistnienie przesłanki wznowienia w postaci ujawnienia się nowych okoliczności, które mogłoby wpłynąć na zmianę stanowiska organu i tym samym zmianę decyzji ostatecznej, uniewinnienia Strony od zarzutu dotyczącego tego, że w okresie od dnia 3 kwietnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą pod firmą M. wystawiła nierzetelne faktury VAT stwierdzające nieprawdę, braku działania Strony z zamiarem popełnienia przestępstwa, braku wiedzy strony o fakcie dopuszczania się przez jej kontrahentów oszukańczego naruszenia przepisów w zakresie podatku VAT, działania Skarżącej w dobrej wierze, dokumentowania przez faktury zakwestionowane przez organ podatkowy rzeczywistych transakcji handlowych. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o zwrócenie się przez organ do Sądu Okręgowego w S. o udostępnienie ww. dowodów i włączenie ich do akt sprawy postępowania wznowieniowego. Wnosząc o uchylenie decyzji wymiarowych Skarżąca wskazywała, iż wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt [...], została uniewinniona w sprawie karnej skarbowej, dotyczącej okoliczności leżących u podstaw wydania decyzji podatkowych. Ujawnione w postępowaniu karnym dowody, zdaniem Strony, potwierdzają fakt dokonywania rzeczywistych transakcji, w zakresie których faktury zostały zakwestionowane w toku postępowania wymiarowego, co świadczy o tym, że Podatniczka nie mogła mieć świadomości przestępczej działalności swoich kontrahentów, działała w dobrej wierze a w związku z tym niezasadnie pozbawiono ją prawa odliczenia podatku naliczonego. Wskazywano, że organy nie dysponowały dowodami, które wskazywałyby na rzeczywisty obrót towarem, jednakże z ujawnionych w toku postępowania karnego dowodów wprost wynika, że firma Skarżącej nie była tzw. "słupem", lecz podmiotem skrupulatnym w zakresie weryfikowania legalności każdej transakcji. Zdaniem Strony, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe było niewystarczające a dopiero czynności dokonane przed sądami powszechnymi ujawniły rzeczywisty przebieg dostaw i nieznane dotychczas okoliczności sprawy. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2024 r. DIAS wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia 22 grudnia 2020 r. Decyzją z dnia 18 marca 2025 r. DIAS odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 22 grudnia 2020 r. stwierdzając, że Strona nie powołała się na nowe okoliczności lub nowe dowody, które istniały w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem, lecz nie były znane organowi. Zdaniem organu, fakt uniewinnienia Skarżącej od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych nie jest okolicznością faktyczną w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku VAT. Na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia 22 maja 2025 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 18 marca 2025 r. i podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji wydanej w pierwszej instancji. Organ odwoławczy przypomniał, że istotę niniejszej sprawy stanowi zagadnienie, czy powołane przez Skarżącą wyroki zapadłe w postępowaniu karnym są istotnymi dla sprawy nowymi dowodami lub nośnikami nowej okoliczności faktycznej, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi, który wydał wzruszaną decyzję. Zdaniem DIAS, powołane przez Stronę wyroki nie spełniają przesłanki nowości w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Już samo bowiem zestawienie dat wskazuje, że wyroki te zostały wydane dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej a tym samym nie istniały w dniu wydania decyzji. Nie spełniają one również warunku istotności dla sprawy. Strona bowiem z faktu uniewinnienia w postępowaniu karnym wywodzi, że sądy karne uniewinniły skarżącą od zarzutów związanych z wystawianiem faktur w okresie od dnia 3 kwietnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. Ujawnione w ww. postępowaniu karnym dowody, zdaniem Strony, potwierdzają fakt dokonywania rzeczywistych transakcji, w zakresie których faktury zostały zakwestionowane w toku postępowania wymiarowego, co świadczy również o tym, iż Skarżąca nie mogła mieć świadomości przestępczej działalności swoich kontrahentów, działała więc w dobrej wierze, a w związku z tym niezasadnie pozbawiono ją prawa odliczenia podatku naliczonego. Zapatrywanie takie jest, zdaniem DIAS, błędne a organ pierwszej instancji słusznie stwierdził, że z treści wyroków nie wynika, aby sąd karny dotarł do dowodów nieznanych wcześniej organowi podatkowemu, a które mogłyby mieć istotne znaczenie dla postępowania podatkowego. Uniewinnienie Skarżącej wynikało z tego, że w świetle zgromadzonych dowodów w sprawie karnej nie było możliwe udowodnienie winy oskarżonej w sposób zgodny z wymaganiami ustawy karnoprocesowej. Skarżąca ani we wniosku ani w odwołaniu nie powołała jakichkolwiek nowych okoliczności lub nowych dowodów, które istniały w dacie wydania przedmiotowej decyzji, lecz nie były znane organowi podatkowemu. Odmienna ocena okoliczności faktycznych przez sąd karny nie może stanowić nowej istotnej okoliczności, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Wyroki zapadłe w postępowaniu karnym przesadzają̨ o fakcie popełnienia przestępstwa, winie i karze. Natomiast ustalenia w postępowaniu podatkowym w zakresie stanu faktycznego, w tym również odnoszące się do kwestii należytej staranności podatnika dokonującego sprzedaży, podejmuje organ podatkowy, a nie organy ścigania i sąd powszechny. W skardze do WSA we Wrocławiu Strona zaskarżyła w całości decyzję DIAS z dnia 22 maja 2025 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. Naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie wyszły na jaw nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne z postępowania karnoskarbowego mające wpływ na wydaną w sprawie decyzję wymiarową, która stała się ostateczna, a świadczących o tym, że ostateczna decyzja jest nieprawidłowa; 2. Naruszenie art. 188 O.p. poprzez oddalenie wniosków dowodowych, tj. materiału pochodzącego z postępowań karnych, świadczących o tym, iż transakcje dokumentowane kwestionowanymi fakturami rzeczywiście miały miejsce, a Skarżąca działała w dobrej wierze; 3. Naruszenie art. 122 w zw. z art.187 O.p. poprzez naruszenie zasady zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w szczególności w związku z nieuwzględnieniem wniosków dowodowych, dotyczących okoliczności prawnie istotnych, które wpływają na ocenę wydanej decyzji; 4. art. 121 § 1 w zw. z art. 187 O.p. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, polegające na dokonaniu ustaleń faktycznych na podstawie już istniejących dowodów, z pominięciem okoliczności podnoszących przez stronę we wznowionym postępowaniu, a świadczących o tym, iż podatniczka działała w dobrej wierze. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz obciążenie organu kosztami postępowania w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Spór koncentruje się wokół kwestii czy wskazane we wniosku o wznowienie wyroki sądów wydane w postępowaniu karnym (karnym skarbowym) spełniają przesłankę do wznowienia postępowania wskazaną w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., to jest są nowymi dowodami czy też nowymi okolicznościami w rozumieniu tego przepisu. Na wstępie poniższych rozważań należy zaznaczyć, że instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego stwarzającym prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją administracyjną. Możliwość taka powstaje, jeżeli postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych enumeratywnie wyliczonych w przepisach art. 240 § 1 O.p.. Możliwość wznowienia postępowania stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 128 O.p. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Instytucja wznowienia postępowania nie może być jednak wykorzystana do ponownej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym (podatkowym). Wznowienie postępowania nie jest bowiem kontynuacją postępowania zwyczajnego, czy też swoistą "trzecią instancją". Jest to odrębne postępowanie nadzwyczajne. Celem wznowienia postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwyczajne było dotknięte wadami określonymi w art. 240 § 1 O.p., a w przypadku ich stwierdzenia – usunięcie wadliwości postępowania oraz ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją. W zależności zatem od poczynionych ustaleń odnośnie do istnienia przesłanek z art. 240 § 1 O.p., organ podatkowy, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 O.p., wydaje zgodnie z art. 245 § 1 pkt 1 O.p. decyzję, w której uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej stoi w sprzeczności z chronioną przez zasadę trwałości decyzji ostatecznych wartością, jaką jest pewność obrotu prawnego. W związku z tym wykładnia takich wyjątków nie może być rozszerzająca i musi mieścić się w granicach wyznaczonych art. 240 § 1 O.p. Nie może być zatem mowy o prowadzeniu od nowa postępowania wymiarowego. Postępowanie wznowieniowe nie jest bowiem powtórnym merytorycznym rozpoznaniem sprawy, lecz badaniem czy istnieje przesłanka wznowienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2015 r., sygn. akt I FSK 587/14, CBOSA). Należy zatem odróżnić postępowanie zwyczajne, którego przedmiotem jest sprawa administracyjna, związane z określeniem podatku, od postępowania nadzwyczajnego, którego przedmiotem jest tzw. sprawa weryfikacyjna, związana z oceną zasadności wznowienia postępowania. Nawiązując do przywołanej we wnioskach o wznowienie podstawy wznowieniowej, stosownie do art. 240 § 1 pkt 5 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Aby możliwe było wznowienie postępowania na postawie przywołanego przepisu muszą być spełnione łącznie cztery przesłanki. Okoliczność faktyczna lub dowód muszą być: 1. nowe, 2. istniejące w dniu wydania decyzji, 3. nieznane organowi, który wydał decyzję, 4. istotne dla sprawy. Przesłanka nowości jest rozumiana jako następcze odkrycie lub zgłoszenie przez stronę, nie zaś jako następcze zaistnienie w sferze faktycznej. Sfera faktyczna sprawy kształtuje się bowiem i może ulegać zmianom do momentu wydania decyzji ostatecznej. To, co dzieje się później nie przynależy już do sfery faktycznej danej sprawy i nie może być uznane za przyczynę wznowienia postępowania. Okoliczności, które zaistniały po wydaniu decyzji ostatecznej pozostają z punktu widzenia jurysdykcji administracyjnej obojętne, albo – jeżeli prawo materialne wiąże z nimi taki skutek – kreują odrębną sprawę administracyjną (zob. Kiełkowski Tadeusz w: Postępowanie administracyjne, red. Woś T., Warszawa 2017, s. 537). Istotę niniejszej sprawy stanowi zagadnienie, czy powołane przez Skarżącą wyroki zapadłe w postępowaniu karnym są istotnymi dla sprawy nowymi dowodami lub nośnikami nowej okoliczności faktycznej, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi, który wydał wzruszaną decyzję. Rozważywszy tę kwestię Sąd doszedł do przekonania, że powołane przez Skarżącą wyroki Sądu Okręgowego w S. i Sądu Apelacyjnego w K. nie spełniają przesłanki nowości w zaprezentowanym wyżej rozumieniu. Już samo bowiem zestawienie dat – wyrok SO z dnia 3 stycznia 2024 r., wyrok SA z dnia 31 października 2024 r., zaś decyzja ostateczna z dnia 22 grudnia 2020 r. – jednoznacznie pokazuje, że wyroki te zaistniały w sferze faktycznej dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej. Wyrok SO zapadł ponad trzy lata po wydaniu decyzji ostatecznej, z kolei wyrok SA zapadł prawie cztery lata po wydaniu decyzji ostatecznej. Wyroki te nie istniały w dniu wydania decyzji. Już tylko z tego powodu nie sposób zatem stwierdzić, że spełniają one przesłankę, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Jak zaś przewiduje art. 245 § 1 pkt 2 O.p. jeżeli organ podatkowy nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Podzielić należy również argumentację organu, że powołane przez Skarżącą wyroki nie spełniają warunku istotności dla sprawy. Skarżąca bowiem z faktu uniewinnienia w postępowaniu karnym wywodzi, że sądy karne stwierdziły, iż Skarżąca działała w dobrej wierze, nie mając świadomości przestępczej działalności swoich kontrahentów. Zapatrywanie takie jest błędne. W żadnym miejscu znajdujących się w aktach sprawy wyroków zapadłych w postępowaniach karnych sądy nie stwierdziły, że nie doszło do uszczuplenia podatku. Nie mogły tego stwierdzić, bowiem w ogóle nie prowadziły postępowania w tym przedmiocie. Sądy karne nie kwestionowały odpowiedzialności podatkowej Skarżącej, nie takie są bowiem cele postępowania karnego skarbowego. Postępowanie podatkowe i postępowanie karne to dwa różne rodzaje postępowań, z których każde realizuje swoje własne cele. Kwestia prawidłowości określenia podatku była przedmiotem postępowania podatkowego, a następnie postępowania przed sądami administracyjnymi (zakończonego jednak formalnym rozstrzygnięciem). Z kolei sądy karne prowadziły postępowanie o przestępstwo skarbowe. Co więcej, z uzasadnień wyroków sądów karnych nie wynika nadto, iż uniewinnienie Skarżącej było konsekwencją powzięcia przez sądy przekonania, że nie brała ona świadomego udziału w przestępstwie. Dowody zgromadzone w tym postępowaniu okazały się bowiem niewystarczające do przypisania Stronie umyślnego działania (winy umyślnej) a zatem nie udowodniono, że Skarżąca działała w sposób świadomy i celowy licząc się z następstwami swoich działań (zamiar bezpośredni), bądź też że nie miała wprawdzie bezpośredniego zamiaru wyrządzenia szkody, jednak przewidywała negatywne skutki swojego zachowania i co najmniej godziła się na nie (zamiar ewentualny). Zatem, Skarżąca została uniewinniona od popełnienia zarzucanego jej przestępstwa skarbowego, bowiem dowody zaoferowane przez oskarżyciela nie pozwoliły na przyjęcie, że oskarżona dopuściła się zarzucanych jej przestępstw. Z faktu tego nie można – jak oczekuje tego Skarżąca – wywodzić, iż sąd karny przesądził o braku świadomości Skarżącej co do przestępczego charakteru działania jej kontrahentów. Z treści uzasadnienia Sądu Apelacyjnego wyraźnie wybrzmiewa, iż materiał dowodowy przedstawiony przez oskarżyciela był znikomy i niewystarczający do przypisania Skarżącej umyślnego działania w przestępczym procederze. Jak wynika z uzasadnienia Sądu Apelacyjnego: "lektura akt postępowania przeciwko M. W. oraz A. W. dowodzi co prawda istnienia szeregu źródeł dowodowych, których procesowe wykorzystanie mogłoby wykazać świadomy udział oskarżonych w tak zwanym karuzelowym obrocie stalą (w okresie od kwietnia 2012 r. do sierpnia 2013 r.) oraz cynkiem i ołowiem (w okresie od stycznia do czerwca 2014 r.), przy wykorzystaniu mechanizmu dostaw wewnątrzwspólnotowych, w celu wyłudzenia od Skarbu Państwa przez uczestniczącą w tym obrocie firmę zwracającą się do właściwego urzędu skarbowego o zwrot rzekomo występującej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, jednak o przeprowadzenie tych dowodów nie wnioskował oskarżyciel, sąd pierwszej instancji nie przeprowadził ich z urzędu" (k. 11 akt administracyjnych). Dalej SA wskazuje: "zaoferowany przez oskarżyciela publicznego bardzo skąpy materiał dowodowy, a także te dowody, które sąd ten przeprowadził z urzędu, znacznie poszerzając postępowanie dowodowe, nie mogły stanowić podstawy do przypisania oskarżonym świadomego udziału w objętych aktem oskarżenia oszustwach podatkowych" (k. 11 i 10 akt). Sądy karne orzekły zatem w kwestii strony podmiotowej czynu, tj. umyślności działania skarżącej, a nie w sprawie odpowiedzialności na podstawie przepisów materialnego prawa podatkowego. Wbrew zatem twierdzeniu Skarżącej fakt uniewinnienia w postępowaniu karnym skarbowym nie ma wpływu na odpowiedzialność podatkową. Jak wskazano bowiem wyżej odpowiedzialność karna i odpowiedzialność podatkowa mają zupełnie odrębny, niezależny od siebie charakter, co też trafnie wyjaśniły skarżącej organy. Rację zatem należy przyznać organom, że zaproponowane przez skarżącego "nowe okoliczności" nie miały również cechy istotności dla sprawy. Na marginesie warto zauważyć, że na omówioną wyżej odrębność postępowania podatkowego i karnego skarbowego również zwrócił uwagę sąd karny. SA w uzasadnienia wyroku wskazał, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.k. sąd rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne oraz prawne i nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu albo organu. Dalej Sąd wyjaśnił, że "decyzja administracyjna, w tym decyzja podatkowa, jest dowodem jej wydania i tego czy, a jeżeli tak, to jakie zobowiązanie podatkowe z niej wynika. Nie może być natomiast, jako oparta na dowodach pozyskanych przez organy skarbowe, dowodem na popełnienie przestępstwa związanego z rozliczeniami podatkowymi, czego zdaje się oczekiwać prokurator. Gdyby wyrok w sprawie o oszustwa podatkowe (w tym popełnione z wykorzystaniem mechanizmu wewnątrzwspólnotowego obrotu karuzelowego) miał bazować na ustaleniach stanowiących podstawę decyzji podatkowych, to nie byłoby konieczne w ogóle przeprowadzanie w tych sprawach postępowania dowodowego". Dodać ponadto należy, że nawet gdyby uznać, że powoływane przez Skarżącą wyroki karne są nowymi nośnikami okoliczności faktycznej, która już istniała w dniu wydania decyzji podatkowej, to okolicznością tą jest niewinność skarżącej w postępowaniu karnym. Skarżąca mogłaby wywodzić, że okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji, powołując się na zasadę domniemania niewinności, uregulowaną w art. 5 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z2024 r. poz. 37 ze zm.). Sądy karne w wydanych wyrokach potwierdziły niewinność skarżącej, bowiem uniewinniły Skarżącą od popełnienia zarzucanego jej przestępstwa skarbowego, doszedłszy do przekonania, że po stronie podmiotowej nie zostało wypełnione znamię świadomego udziału Skarżącej w popełnionym przestępstwie. Jak jednak już wyżej wyjaśniono, okoliczności niewinności Skarżącej na gruncie postępowania karnego nie można uznać za istotną dla sprawy podatkowej, bowiem kwestia umyślności popełnienia czynu jest irrelewantna dla odpowiedzialności podatkowej. Ta ostatnia ma bowiem charakter obiektywny. W żadnym zatem przypadku Skarżąca nie może się skutecznie powołać na spełnienie wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. W omawianym wyżej wariancie nie została bowiem spełniona przesłanka istotności dla sprawy. Zaskarżone rozstrzygnięcie organu i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odpowiadają zatem prawu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić przychodzi, że zaskarżona decyzja i decyzją ją poprzedzająca nie naruszają prawa, bowiem przesłanka wznowieniowa z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. została na tle niniejszego przypadku prawidłowo rozpatrzona i oceniona przez organy, nie dając podstaw do wzruszenia decyzji ostatecznej DIAS z dnia 22 grudnia 2020 r. Odnosząc się do dowodów wnioskowanych w toku postępowania wznowieniowego, Sąd wskazuje, że w ramach postępowania wznowieniowego organy nie przeprowadzają postępowania dowodowego, jak w postępowaniu wymiarowym. Istotą wznowienia postępowania podatkowego jest bowiem usunięcie wad postępowania, które ujawniły się po tym, jak decyzja stała się ostateczna, a nie ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego (por. wyrok NSA sygn. akt I FSK 144/20 z 11 sierpnia 2022 r.). Ponadto, jak zauważył DIAS w decyzji z dnia 18 marca 2025 r. dowody o których przeprowadzenie wnioskowała Skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania podatkowego częściowo znajdują już się w aktach sprawy a zatem nie stanowią one nowych dowodów w sprawie, gdyż były znane organowi w dniu wydawania decyzji. Co jeszcze raz należy podkreślić materiał dowodowy zebrany przez organy podatkowe był znacznie bardziej kompletny i obszerny, niż ten na bazie którego dokonano oceny udziału Skarżącej w oszustwie podatkowym w postępowaniu karnym skarbowym. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę – jako całkowicie nieuzasadnioną – oddalono w całości, przy czym Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek innych, niż podniesione w skardze, uchybień przepisom prawa materialnego lub procesowego o choćby potencjalnym, a tym bardziej istotnym, wpływie na wynik sprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło