I SA/Wr 537/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Horobiowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Kieres, asesor WSA Anna Kuczyńska – Szczytkowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr 0201-IEW2.720.5.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r. (nr 0201-IEW2.720.5.2023) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS), po rozpatrzeniu zażalenia A. W. (dalej: Skarżący, Strona) na własne postanowienie z 7 marca 2023 r. (nr 0201-IEW1.720.4.2023.DT) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bolesławcu z 20 grudnia 2022 r. (nr 0202-SEW.723.4.2022) w przedmiocie oddalenia zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Jako podstawę prawną, DIAS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 58 § 1, § 2 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej k.p.a.). Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 20 grudnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bolesławcu oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej w całości. Postanowienie to doręczono Skarżącemu 9 stycznia 2023 r. Pismami nadanymi w urzędzie pocztowym w dniu 23 stycznia 2023 r., Skarżący wniósł zażalenie ww. rozstrzygnięcie oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając wniosek oświadczył, że po odebraniu postanowienia, w ciągu tygodnia udał się do prawnika w celu konsultacji i pomocy w napisaniu zażalenia. Pomoc taką uzyskał i w weekend poprzedzający poniedziałek 16 stycznia 2023 r., kiedy to upływał termin do wniesienia zażalenia, takie zażalenie przygotował. W tym dniu, schodząc po schodach doznał urazu - skręcenia nogi w kostce, co skutkowało silnym bólem. Nie udał się do szpitala w K. ze względu na jego złą renomę oraz brak możliwości transportu, ponadto nie chciał oczekiwać na przyjęcie w szpitalu w towarzystwie innych chorych. Zauważył, że naruszenie terminu do złożenia zażalenia nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, ponieważ na skutek nieszczęśliwego zdarzenia (skręcenia kostki), nie mógł dotrzeć na pocztę, by nadać list polecony z zażaleniem. Ból był tak dojmujący, że nie mógł stanąć na nodze i zejść po schodach. Dopiero następnego dnia, z pomocą żony i dorosłego syna był w stanie wyjść z domu i udać się do lekarza. Postanowieniem z 6 marca 2023 r. (nr 0201-IEW1.720.5.2023.DT) DIAS stwierdził uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Następnie postanowieniem z 7 marca 2023 r. Organ ten odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2 k.p.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zachodziły ku temu ewidentne podstawy. W zaskarżonym postanowieniu DIAS przyjął, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 17 stycznia 2023 r., kiedy to Skarżący wraz z małżonką i synem udał się do lekarza i w konsekwencji uznał, że został zachowany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Zdaniem DIAS, Skarżący nie uprawdopodobnił jednak, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Nie przedłożył bowiem żadnego dokumentu świadczącego o tym, że doszło do urazu uniemożliwiającego udanie się do placówki pocztowej. Ponadto DIAS podkreślił, że Skarżący mógł poprosić o nadanie przesyłki małżonkę, czy telefonicznie syna. Wyjaśnił, że w sprawach, w których wnioskodawca oczekuje od organu danego zachowania (w tym przypadku przywrócenia terminu), ciężar udowodnienia, czy choćby uprawdopodobnienia danej okoliczności spoczywa na wnioskodawcy. Poza oświadczeniem Skarżącego, brak jest dokumentu potwierdzającego, że uraz nogi rzeczywiście miał miejsce, a zatem Skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia tej okoliczności. DIAS dodał, że Skarżący oświadczając w zażaleniu, że nie miał możliwości zlecenia wysyłki zażalenia innej osobie, nie wyjaśnił, dlaczego taka możliwość nie istniała. Tym bardziej, że według oświadczenia Skarżącego zażalenie było sporządzone i przygotowane do wysyłki. Świadczy o tym stwierdzenie, zgodnie z którym do urazu doszło, gdy wybierał się na zakupy i przy okazji na Pocztę w celu nadania przesyłki zawierającej zażalenie. Reasumując, DIAS stwierdził, że nie ma podstaw do przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 2 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie (pismo z 16 czerwca 2023 r. i przesłane następnie pismo z 17 maja 2023 r.) Skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj: 1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym, dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego w sprawie, tj. dokonaną z naruszeniem zasad logiki i przyjęcie, że nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, niewyczerpującą ocenę całego zebranego materiału dowodowego i pominięcie okoliczności zawartych w jego wyjaśnieniach, dotyczących powodu uchybienia terminu bez jego winy, niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych, braki w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym skutkujące następnie błędem w ustaleniach faktycznych, polegających na uznaniu, że pomimo niemożności osobistego doręczenia przesyłki do placówki pocztowej, mógł poprosić o dokonanie tego małżonkę; 2) art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. oraz 59 § 2 k.p.a., poprzez orzeczenie o uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia oraz odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe uchybienia wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia zażalenia; 2) zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący zauważył, że w sprawie w sposób niewłaściwy przyjęto reguły odnoszące się do ciężaru dowodu w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 77 § 1 k.p.a., to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe zasady procedury administracyjnej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest ustalenie czy DIAS prawidłowo odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bolesławcu z 20 grudnia 2022 r. Przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której termin został uchybiony zostały unormowane przez ustawodawcę w art. 58 k.p.a. Stanowi on, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winny (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Przytoczony przepis określa cztery przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, by z prawnego punktu widzenia możliwe było przywrócenie przez organ uchybionego terminu. Pierwszą przesłanką jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku swojej winy. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do złożenia wniosku zaczyna biec od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi 7 dni. Czwartą przesłanką jest dopełnienie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, tej czynności, dla której był ustanowiony termin (w sprawie do wniesienia zażalenia). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła usunąć tej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kwestia stopnia zawinienia nie ma w tym przypadku znaczenia, ponieważ każdy, nawet najmniejszy stopień zawinienia wyklucza przywrócenie terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i piśmiennictwie przedmiotu za ugruntowany uznaje się pogląd, zgodnie z którym, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (vide: wyrok NSA z 20 maja 1998 r. sygn. akt I SA/Ka 1718/96 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osoba, powódź, pożar (por.: wyroki NSA z: 15 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1162/08, 13 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 1849/19, 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 2539/20, 16 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 3883/19, 17 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 1865/18, CBOSA). Przenosząc poczynione wyżej uwagi natury ogólnej na grunt rozpatrywanej sprawy za trafne uznać należy stanowisko DIAS o braku podstaw do przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia, ponieważ nie uprawdopodobnił on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a przesłanka ta ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia możliwości zastosowania instytucji, o której stanowi art. 58 § 1 k.p.a. Na uzasadnienie wniosku Skarżący powołał się na uraz nogi, którego doznał w ostatnim dniu terminu na złożenie zażalenia i który uniemożliwił mu dotarcie na Pocztę, celem wysłania przesyłki. Podkreślił przy tym, że następnego dnia, przy pomocy żony i syna udał się do lekarza prowadzącego prywatną praktykę. W dniu wypadku zrezygnował z wizyty w szpitalu w K., ze względu na jego złą renomę oraz brak możliwości transportu, ponadto nie chciał oczekiwać na przyjęcie w szpitalu w towarzystwie innych chorych. Skarżący na poparcie swoich twierdzeń nie przedłożył jednak jakichkolwiek dokumentów uprawdopodabniających doznany uraz nogi, np. zaświadczenia od lekarza, do którego – jak wskazał – udał się następnego dnia po wypadku. Podkreślić przy tym należy, że Skarżący podał, że wypadku doznał, udając się na zakupy, przy okazji których miał wysłać zażalenie. Skoro zatem zażalenie było napisane i przygotowane do wysyłki, to – jak słusznie zauważył DIAS – Skarżący mógł skorzystać z pomocy żony, czy syna w nadaniu zażalenia, czego nie uczynił. Nie wyjaśnił też ewentualnych przeszkód w skorzystaniu z takiego rozwiązania. Podkreślić przy tym należy, że z treści samego art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a., co też - w realiach kontrolowanej sprawy - DIAS uczynił. Dodatkowo trzeba zauważyć, że Organ orzekający nie jest upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W powyżej zarysowanych okolicznościach Sąd uznał za bezzasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W ocenie Sądu, DIAS prawidłowo odmówił przywrócenia terminu, a ustalenia Organu w tym zakresie nie były dowolne. Podniesione przez Skarżącego, w treści skargi, zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a.) nie mogły zatem skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.