I SA/Wr 54/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, wraz ze skargą, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że od grudnia 2013 r. jest bezrobotny, na utrzymaniu żony. Od 19 września 2014 r. pomiędzy małżonkami została ustanowiona rozdzielność majątkowa. Finansowo pomagają rodzice żony. Wnioskodawca nie posiada oszczędności i majątku, który mógłby spieniężyć. Z ma problemy ze stawem kolanowym, potrzebna jest rehabilitacja, na która trzeba długo czekać. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, która w 1/2 jest współwłaścicielem mieszkania spółdzielczego obciążonego hipoteką umowną. Żona jest obciążona kredytem w kwocie 3.000 zł i linią kredytową w wysokości 1.500 zł. Wnioskodawca ma natomiast blokadę na koncie na kwotę około 50.000 zł oraz wystawione tytuły wykonawcze przez Urząd Skarbowy na kwotę około 200.000 zł. Dochody w rodzinie uzyskuje tylko żona z tytułu umowy o pracę i z działalności gospodarczej w wysokości 2.750 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: rata kredytu zaciągniętego na prowadzenie działalności gospodarczej 1.130 zł, dzierżawa za parking około 3.260 zł, czynsz 450 zł, media około 500 zł. Wymienione zostało też ubezpieczenie zdrowotne 300 zł. Do wniosku załączone zostały dokumenty dotyczące stanu zdrowia wnioskodawcy – kopia karty informacyjnej z pogotowia ratunkowego z 7 lipca 2016 r. (nieczytelna) i wyniku badania radiologicznego stawu skokowego. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na skutek wezwania wynika, że skarżący w 2015 r. uzyskał z innych źródeł przychód w kwocie 652,60 zł, a jego żona ze stosunku pracy i z działalności gospodarczej 81.089,80 zł. Przychód z działalności gospodarczej żony (parking strzeżony) w 2016 r. wyniósł 41.145 zł, a w styczniu 2017 r. – 3.180 zł przy wydatkach o wartości 3.366,39 zł, które ponoszone są przede wszystkim tytułem wymienionej w bieżących wydatkach dzierżawy. Żona skarżącego jest nadto zatrudniona na pełny etat w "A" Sp. z o.o., a jej średnie wynagrodzenie netto z ostatnich trzech miesięcy wyniosło 2.782,77 zł. Z zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków wynika, że wynoszą one łącznie około 7.770 zł, w tym m.in. spłata rat kredytowych to ponad 1.200 zł, spłata pełnomocnika zastępującego w postępowaniu podatkowym (faktura na kwotę 3.690 zł – miesięcznie po 200 zł) oraz adwokata (200 zł miesięcznie), a także wymieniona wyżej dzierżawa parkingu. Źródłem pokrycia tych wydatków (z wyjątkiem czesnego za studia i rat kredytowych, w spłacie których pomagają rodzice) jest wynagrodzenie żony skarżącego, jej działalność gospodarcza i pomoc rodziców. Wnioskodawca oświadczył, że nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Obecnie jest na trzecim roku studiów inżynierskich celem podniesienia kwalifikacji zawodowych. Nie jest w stanie wygenerować wydruków z rachunków bankowych z uwagi na brak na nich jakichkolwiek operacji. Żona skarżącego natomiast oświadczyła, że jest współwłaścicielem mieszkania wraz z córką po połowie. Wpłaty gotówkowe na rachunku bankowym, którego historia została przedłożona, pochodzą z prowadzonej działalności gospodarczej oraz od rodziców. Małżonkowie otrzymują stypendia socjalne, które przeznaczone są na opłaty na studia. Córka, która studiuje, otrzymuje pieniądze, jeżeli małżonkowie je mają, w pozostałym zakresie opłaty związane ze studiami i pobytem we Wrocławiu pokrywają teściowie skarżącego. Żona posiada samochód osobowy marki Seat Altea 1,9 TDi, rocznik 2004 r. o wartości około 13.400-16.900 zł. Na rachunku bankowym należącym do żony skarżącego odnotowane są operacje związane z działalnością gospodarczą, własnym utrzymaniem oraz wpłaty z tytułu wynagrodzenia za pracę, od rodziców, W. i E. K. i wpłaty gotówkowe. Łączna kwota wpływów z wynagrodzenia, pomocy rodziców i stypendium wynosiła w listopadzie 2016 r. 7.806 zł, w grudniu 2016 r. 9.468,43 zł i w styczniu 2017 r. 4.116,45 zł. Wnioskodawca przedłożył również wydruki rachunku powiązanego ze spłacanym kredytem. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 4.049 zł. Skarżący jest również stroną w sprawie I SA/Wr 295/16, w której wniósł skargę kasacyjną, a wpis od tego środka zaskarżenia opiewać będzie na kwotę 1.506 zł Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek na obecnym etapie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W takiej sytuacji z pewnością nie znajduje się skarżący, będący na utrzymaniu żony. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na dane wynikające z wydruków rachunku bankowego należącego do żony wynika, że wpływy tylko z jej wynagrodzenia, wpłat dokonywanych przez jej rodziców oraz ze stypendium wynosiły: w listopadzie 2016 r. 7.806 zł, w grudniu 2016 r. 9.468,43 zł i w styczniu bieżącego roku 4.116,45 zł. Tymczasem miesięczne wydatki małżonków wynoszą około 4.400 zł. Przy czy w kwotę tych wydatków nie została wliczona dzierżawa terenu pod parking, gdyż stanowi ona koszt uzyskania przychodu w działalności gospodarczej i jest pokrywana całkowicie z tego przychodu, wynoszącego miesięcznie około 3.200 zł. Zatem, jak wynika z powyższego, wnioskodawca z żoną mieli możliwość poczynienia oszczędności w listopadzie i grudniu 2016 r. w kwocie przynajmniej 7.000 zł. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że ponoszenia kosztów sądowych należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. W niniejszej sprawie zaś skarga została wniesiona 15 grudnia 2016 r. Przy czym należy zauważyć, że wnioskodawca w lutym 2016 r. zaskarżył decyzję organu podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja 2011 r. (sprawa I SA/Wr 295/16), z czego należy wywieźć, iż zakładał już wcześniej wniesienie skargi na decyzję wskazaną w sentencji postanowienia (VAT za okres od czerwca do grudnia 2011 r.), która była doręczona 17 listopada 2016 r. Dodać też tylko wypada, że żona wnioskodawcy pracuje w spółce A, w której – jak wynika z ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego – wspólnikiem z większością udziałów i prezesem zarządu jest W. K. (jej ojciec), który w listopadzie i grudniu 2016 r. wpłacił na jej rachunek bankowy tytułem "wpłaty" łącznie około 9.000 zł. Wynika stąd, że pomoc rodziców w przypadku skarżącego i jego żony jest znaczna, a przypomnieć trzeba, że możliwości płatnicze osoby fizycznej kształtuje nie tylko jej sytuacja finansowa i majątkowa, ale i rodzinna. Powtórzenia też w wymaga stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 14 czerwca 2016 r., odnośnie małżeńskiej rozdzielności majątkowej, na którą wnioskodawca konsekwentnie się powołuje. Mianowicie w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy bez znaczenia jest, że wnioskodawca pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonkiem. Istotne jest, że małżonkowie mieszkają wspólnie, a tym samym partycypują w wydatkach związanych z utrzymaniem jednego gospodarstwa domowego. Inaczej bowiem finansowane jest gospodarstwo jednoosobowe, inaczej kształtują się koszty utrzymania w sytuacji, gdy dwie lub kilka osób mieszka wspólnie, a nadto każda z nich uzyskuje mniejsze lub większe dochody. Poza tym, małżonkowie mają obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Mając zatem na uwadze powyższe, zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawca ma możliwość zgromadzenia środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Powyższa ocena nie ulega też zmianie przy uwzględnieniu konieczności opłacenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie I SA/Wr 295/16, który wynosić powinien 1.506 zł. W związku z tym postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.