I SA/Wr 546/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant: Paulina Wódka Po rozpoznaniu w dniu 15 września 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi K. C. – C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej Uchyla zaskarżone postanowienie. Pismem z dnia [...]r. K. C.-C. wniosła o rozpatrzenie zasadności pobrania od niej przez działającego z upoważnienia Zarządu Miasta – Dyrektora Zarządu Dróg i Komunikacji opłaty skarbowej w wysokości [...] zł. z tytułu wydania decyzji – zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i umieszczenie stoiska handlowego. Wg strony opłata skarbowa została pobrana bez podstawy prawnej, bowiem art. 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2000 r. Nr 86, poz. 960 ze zm.) mówiąc o wyłączeniach ustawowych w zakresie opłaty skarbowej, wyłącza obowiązek jej uiszczenia jeżeli na podstawie odrębnych przepisów dana czynność urzędowa (zaświadczenie, zezwolenia) podlega innym opłatom o charakterze publicznoprawnym lub są od tych opłat zwolnione. Ponieważ zezwolenia na zajęcie pasa drogowego podlegają opłacie publicznoprawnej na podstawie § 8 rozporz. Rady Ministrów z dnia 22.06.1999 r. zmieniającego rozporz. w spr. wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 59, poz. 623), nie mogą być dodatkowo obarczone obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej. Zażądała strona zwrotu bezprawnie pobranej opłaty skarbowej w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze potraktowało pismo K. C.-C. jako odwołanie od decyzji Naczelnika Wydziału Ochrony Dróg Zarządu Dróg i Komunikacji działającego z upoważnienia Zarządu Miasta z dnia [...] Nr [...]zezwalającej K. C.-C. na zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej i umieszczenie w nim stoiska handlowego i na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło niedopuszczalność odwołania, bowiem pobrana należność od wydania przedmiotowego zezwolenia w wysokości [...] zł. opłaty skarbowej nastąpiła w drodze władczej czynności administracyjnej nie będącej decyzją administracyjną, w związku z tym czynność ta nie podlega kwestionowaniu w drodze odwołania. W skardze od powyższego postanowienia skarżąca powtórzyła żądanie rozpatrzenia legalności pobrania opłaty skarbowej od decyzji zezwalającej jej na zajęcie pasa drogowego pod stoisko handlowe, skoro zezwolenie to zostało obarczone obowiązkiem uiszczenia opłaty publicznoprawnej na podstawie § 8 rozporz. Rady Min. z dnia 22 czerwca 1999 r., co, zgodnie z treścią art. 3 ustawy o opłacie skarbowej, wyklucza obciążenie jej opłatą skarbową od udzielonego zezwolenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, bowiem skarżąca w skardze koncentruje się na zasadności pobrania opłaty skarbowej, a nie kwestionuje wydanego w sprawie postanowienia. Skoro przedmiotem postępowania jest czynność, w stosunku do której nie przewiduje się środków odwoławczych, strona nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa, zatem skargę należy odrzucić. Jeżeli uznać odwołanie strony za wezwanie o którym mowa w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA, to okazałoby się, że skarga została złożona po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Po myśli przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej przeprowadzana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone postanowienia lub decyzje podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jak wynika z akt administracyjnych wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w wyniku pisma skarżącej z dnia [...]r., w którym skarżąca, zwracając się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucała brak podstawy prawnej w obciążeniu jej opłatą skarbową w kwocie [...] zł. od wydanego zezwolenia na zajęcie pasa drogi powiatowej pod stoisko handlowe, domagając się jednocześnie zwrotu pobranej kwoty. Organ administracji – Samorządowe Kolegium Odwoławcze, potraktował pismo strony jako odwołanie od decyzji Zarządu Miasta zezwalającej stronie na zajęcie pasa drogowego pod stoisko handlowe. Zdaniem Sądu brak było przesłanek do takiego odczytania przedmiotowego pisma. Treść pisma strony pozwala jednoznacznie na wywiedzenie, iż wskazując na brak podstawy prawnej do obciążania opłatą skarbową wydanego zezwolenia, strona domaga się zwrotu uiszczonej opłaty skarbowe, co zostało sformułowane w zakończeniu pisma. Organ administracji ma, wynikający z art. 122 Ordynacji podatkowej i art. 7 k.p.a., obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W ramach postępowania zakreślonego tymi przepisami organy administracji mają obowiązek przede wszystkim ustalenia intencji strony, jej żądań i stanu faktycznego, którego żądania te dotyczą. W sytuacji wątpliwości co do charakteru czy treści wniosku (żądania) strony, organy administracji mają obowiązek wezwać stronę do wyjaśnienia treści wniosku, jego uzupełnianie i stosownie do podjętych i wykonanych czynności zakwalifikowania żądania strony, a gdy nie jest właściwym w sprawie, ma obowiązek przekazania pisma strony właściwemu organowi, z powiadomieniem strony o tym fakcie (art. 173 Ordynacji, art. 65 k.p.a.). Pismo strony skarżącej, domagającej się zwrotu nienależnie uiszczonej opłaty skarbowej, bez wątpliwości stanowi żądanie zwrotu nadpłaty w opłacie skarbowej. Na podstawie art. 2 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej przepisy ustawy tej stosuje się również do opłat skarbowych. Pojęcie nadpłaty uregulowane zostało w przepisie art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi m.in., że : "Za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku". Nadpłata jest to, ogólnie rzecz biorąc, nienależne świadczenie publicznoprawne spełnione w związku z realizacją zobowiązaniowego stosunku prawnego. Nadpłata może mieć miejsce w sytuacji gdy świadczenie, w świetle obowiązującej regulacji prawnej w ogóle nie powinno mieć miejsca (świadczenie nienależne), względnie w sytuacji, gdy świadczenie dłużnika jest wyższe aniżeli wynika to z treści obowiązujących przepisów prawa (świadczenie nadpłacone). Skoro skarżąca twierdzi, iż żądana opłata skarbowa została zapłacona nienależnie, bowiem, jej zdaniem, brak jest podstawy prawnej do takiego zobowiązania, winien organ zakwalifikować pismo skarżącej jako żądanie zwrotu nadpłaty w opłacie skarbowej i skierować je do załatwienia do właściwego organu podatkowego (art. 173 Ordynacji). Ustalenie właściwości rzeczowej organu administracji (zdolność prawna organu do prowadzenia określonej kategorii spraw) oraz właściwości instancyjnej (zdolność prawna organu wyższego stopnia do prowadzenia weryfikacji decyzji w toku instancji) ma podstawowe znaczenie dla prawidłowej oceny charakteru sprawy i organu upoważnionego do jej rozstrzygnięcia. Potraktowanie pisma skarżącej jako odwołania od wydanej przez Zarząd Miasta decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogi powiatowej, bez wyjaśnienia treści tego pisma, a wyjaśnienie niewątpliwie było konieczne, skoro organ dopatrzył się w jego treści nieistniejącego żądania, stanowiło naruszenie art. 122 i art. 170 Ordynacji podatkowej, co skutkowało uznaniem, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo, czego konsekwencją jest jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c powołanej na wstępie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Charakter uchylonego postanowienia powoduje brak podstawy do zastosowania trybu z art. 152 ustawy.