I SA/Wr 548/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jest ponad osiemdziesięcioletnim emerytem, a żona jest rencistką. Mają 17-letniego syna uczęszczającego do liceum. W związku z tym nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi, który został wyznaczony na kwotę 500 zł. Na urzędowym formularzu wniosku dodał, że po uregulowaniu wszystkich obowiązkowych opłat, kwota, która pozostaje jemu i żonie nie jest wystarczająca na wykup leków, żywności i pomocy szkolnych dla syna. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, dochodach i majątku wynika, że małżonkowie wraz z synem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, posiadają mieszkanie w starym budownictwie (85 m2) oraz lokal użytkowy spółdzielczy własnościowy we W. (55 m2), który wynajmują. Poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskują z tytułu emerytury 1235 zł brutto, renty 614 zł brutto i z tytułu najmu 2.000 zł. Z kwoty za wynajem opłacany jest podatek dochodowy w wysokości 170 zł i 600 zł czynszu. Wnioskodawca dodał, że po spłaceniu rat zaciągniętych na dwie operacje chirurgiczne żony oraz rachunków za czynsz, media i podatek dochodowy, pozostaje na osobę ponad 500 zł. Oboje z żoną mają przepisane leki o wartości około 450 zł – nie wykupują wszystkich, aby starczyło na podstawowe wydatki bytowe. Dlatego też nie jest w stanie dokładnie określić, ile na jakie artykuły wydaje miesięcznie, ponieważ zależy to od stanu zdrowia i zasobności rodziny, która czasem pomaga. Do wniosku załączone zostały odcinki z renty i emerytury za maj 2010 r., dowody bieżących opłat za media, dowody spłat rat kredytowych wydruk z konta opłat czynszu za lokal użytkowy oraz wyciąg z rachunku bankowego skarżącego. Z powyższych dokumentów wynika, że wartość netto emerytury i renty wynosi kolejno 1.225 zł i 541,36 zł. Na rachunek bankowy wpłacana jest kwota czynszu za wynajem i dokonywane są wpłaty na rachunek Urzędu Skarbowego 170 zł, za telefon komórkowy (około 300 zł), za telewizję cyfrową (9,90 ł) oraz za czynsz mieszkania (około 200 zł). ponadto dokonywane są wypłaty z bankomatu. Odcinek za gaz opiewa na kwotę 64,72 zł, za energię elektryczną średnio około 120 zł. Czynsz za lokal użytkowy wynosi około 650 zł. Skarżący płaci raty kredytu i pożyczek w kwotach 286,76 zł, 81,22 zł i 99,94 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższego skarżący jednak nie wykazał. Wskazać należy, że obecnie jest zobligowany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, który w rzeczywistości stanowi najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Analiza danych przestawionych przez wnioskodawcę danych daje natomiast podstawę do stwierdzenia, że mógł on poczynić oszczędności na pokrycie wpisu i będzie mieć możliwość opłacenia ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. Mianowicie wskazać trzeba, że skarżący z żoną uzyskują stałe dochody nie tylko ze świadczeń emerytalno-rentowych, które faktycznie nie są wysokie, ale także z tytułu najmu lokalu użytkowego. Dochody te wydatkują na stałe opłaty związane z utrzymaniem mieszkania i lokalu użytkowego. Istotne dla rozpoznania wniosku są jednak kwoty ponoszone na opłacanie rachunków za telefon komórkowy, które – przy szerokim wachlarzu możliwości ich obniżania – opiewają na znaczne kwoty. W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, wydatki te były możliwe do ograniczenia na rzecz oszczędności w celu opłacenia wpisu od skargi. Byłoby to z całą pewnością możliwe zwłaszcza mając na uwadze, że skarga została wniesiona 13 kwietnia 2010 r., a od tego dnia najpóźniej skarżący powinien spodziewać się konieczności ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w postępowaniu wszczętym wniesioną skargą. Tym sposobem wnioskodawca jest też w stanie poczynić rezerwy na ewentualne przyszłe koszty sądowe. Podkreślić należy, że koszty sądowe są formą daniny publicznej, natomiast jedną z konstytucyjnych zasad, wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP, jest powszechny obowiązek ponoszenia danin publicznych – zgodnie tym przepisem, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Końcowo zwrócić trzeba uwagę, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie wniosku. Wiąże się to nie tylko z wyczerpującym przedłożeniem dokumentów, ale także z wyjaśnieniem informacji z nich wynikających. Nie można wymagać od rozpoznającego wniosek dokonywania obliczeń rachunkowych co do miesięcznie ponoszonych wydatków, zwłaszcza, że w wezwaniu do przedłożenia dodatkowych informacji i dokumentów zażądane zostało szczegółowe – określone kwotowo – zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków. Sądząc natomiast po przedstawionych rachunkach i informacjach wynikających z wyciągu z rachunku bankowego, dokonanie takiego zestawienia było możliwe. Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § pkt 2 i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.