I SA/Wr 550/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł A sp. z o.o. z siedzibą w C. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniała, iż jest w trudnej sytuacji finansowej z powodu niewielkiej ilości zleceń wykonania prac budowlanych w okresie zimowym. Podała, że wartość jej środków trwałych wynosi [...]zł, wysokość jej kapitału zakładowego, majątku, środków finansowych wynosi [...] zł, w ostatnim roku obrotowym osiągnęła zysk w kwocie [...] zł, natomiast na rachunku bankowym posiada kwotę [...]zł. Wskazała również, że we wszystkich sprawach zawisłych przed Sądem uregulowała sporne należności podatkowe w łącznej kwocie [...]zł, aby móc uczestniczyć w przetargach publicznych. Pismem z dnia 5 stycznia 2009 r. wezwano skarżącą spółkę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej (bilansu i rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy, oświadczeń o osiągniętym przychodzie za październik, listopad i grudzień 2008 r., wyciągów ze wszystkich posiadanych przez stronę skarżącą rachunków bankowych, w tym dewizowych, za ostatnie trzy miesiące oraz innych dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie). W odpowiedzi na wezwanie spółka przedłożyła fotokopie bilansu sporządzonego według stanu na dzień [...] grudnia 2007 r., rachunku zysków i strat z dnia [...] marca 2008 r., wyciągów z rachunku bankowego spółki za okres od dnia [...] do dnia [...] listopada oraz od dnia [...] do dnia [...] grudnia 2008 r. oraz oświadczenia osoby prowadzącej rachunkowość skarżącej spółki o poniesieniu przez stronę w październiku i listopadzie 2008 r. straty w kwocie [...]zł. Z dostarczonych dokumentów wynika, że saldo rachunku bankowego wnioskodawcy w okresie, którego dotyczą przedłożone wyciągi, nie spadło poniżej kwoty [...] zł, rachunek zysków i strat sporządzony na koniec 2007 r. zamknął się zyskiem netto w wysokości [...] zł, rok poprzedni kwotą [...]zł, natomiast jego rzeczowe aktywa trwałe warte są [...]zł. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od postanowienia, skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe żądanie. Podniosła, że wbrew twierdzeniom zawartym w skarżonym postanowieniu, przedłożyła żądane dokumenty oraz oświadczenie o poniesieniu przez stronę straty w październiku i listopadzie w wysokości [...]zł. Ponadto wskazała, że posiadany przez nią rachunek bankowy zajęty jest przez komornika sądowego. Powtórzyła, że z uwagi na okres zimowy posiada niewielką ilość zleceń w zakresie świadczenia usług budowlanych. Do sprzeciwu spółka załączyła kserokopie wyciągu bankowego za dzień [...] stycznia 2009 r. z saldem wynoszącym [...]zł oraz oświadczenia, że w okresie od stycznia 2008 r. do listopada 2008 r. osiągała stratę, której wysokość na koniec listopada 2008 r. wyniosła [...]zł. Jednocześnie Sąd z urzędu wziął pod uwagę okoliczności zawarte w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 558/08, które znalazły następnie swoje odzwierciedlenie w postanowieniu WSA we Wrocławiu z dnia 6 października 2008 r. a mianowicie fotokopię zawiadomienia wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności w kwocie [...]zł oraz to, że w latach 2006 i 2007 jego przychód i dochód wyniosły odpowiednio [...]zł i [...]zł oraz [...]zł i [...]zł, natomiast jego rzeczowe aktywa trwałe warte są [...]zł. Sąd wziął również pod uwagę informacje zawarte przez stronę w sprzeciwach od orzeczeń referendarza sądowego w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 102/08 - I SA/Wr 105/08, w których strona wskazała, że pomimo prowadzonej zyskownej działalności gospodarczej, z uwagi na charakter usług, zmuszona jest opłacać koszty ubezpieczenia kontraktów oraz musi mieć wygospodarowane środki na opłacenie wadium w przetargach publicznych na wykonywane roboty budowlane, a przeznaczenie środków finansowych na inny cel, pozbawiłoby spółkę możliwości uczestniczenia w przetargach i zawarcia korzystnych kontraktów na roboty budowlane. W niniejszych dokumentach strona podkreśliła również, że w okresie od maja do sierpnia 2008 r. zaangażowała na poczet wadium i ubezpieczenia kontraktów kwotę około [...]zł, a na poczet zakupu materiałów budowlanych około [...]zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej upsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. W myśl przepisu art. 245 § 1 upsa. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje - stosownie do art. 245 § 2 upsa. - zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - na podstawie § 3 tego samego artykułu - zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 upsa, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Z wniosku spółki jednoznacznie wynika, iż wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 upsa), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 upsa, stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Mając na uwadze powołane regulacje wyjaśnić należy, że przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym z działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 04.02.2009 r. sygn. akt I SA/Po 1606/07, publ. w CBO - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż okoliczności wykazane przez stronę skarżącą nie uzasadniają przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Za odmową przyznania skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim okoliczność, iż spółka prowadzi zyskowną działalność gospodarczą (zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł [...]zł netto). Ponadto, w roku 2008 spółka posiada środki trwałe o wartości [...]zł, natomiast operacje dokonywane na rachunku bankowym spółki świadczą o posiadaniu przez nią zdolności ponoszenia kosztów sądowych. Wbrew twierdzeniu spółki zajęcie jej rachunku bankowego przez komornika sądowego, nie spowodowało utraty przez nią zdolności finansowej. Pomimo bowiem dokonywania potrąceń na rzecz komornika, Spółka posiada dodatnie saldo, co potwierdzają przedłożone przez spółkę wyciągi z rachunku bankowego, w tym ostatni z dnia [...] stycznia 2009 r. z saldem w kwocie [...]zł. Z kolei podnoszony przez spółkę fakt osiągnięcia przez nią w prowadzonej działalności straty w wysokości [...]zł (wg danych na koniec listopada 2008 r.), jest wynikiem ponoszenia nadmiernych kosztów w stosunku do uzyskanych przychodów. Nie jest natomiast, jak wspomniano wyżej, wynikiem utraty przez spółkę możliwości ponoszenia kosztów sądowych. Również z informacji zawartych w sprzeciwach od orzeczeń referendarza sądowego w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 102/08 - I SA/Wr 105/08 wynika, że w okresie od maja do sierpnia 2008 r. (a więc w momencie wniesienia skargi) spółka dysponowała znacznymi środkami finansowymi, które przeznaczyła na poczet wadium i ubezpieczenia kontraktów (około [...]zł) oraz na poczet zakupu materiałów budowlanych (około [...]zł). W ocenie Sądu, powyższy sposób dysponowania środkami finansowymi i przeznaczenie ich na prowadzenie rozwojowej polityki spółki, a także przystępowanie do przetargów publicznych oraz utrzymywanie dodatniego salda na rachunku bankowym, świadczy o tym, że spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie stanowiące na obecnym etapie postępowania, koszt wpisu sądowego w wysokości 100 zł. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 upsa - orzekł jak w sentencji.