I SA/Wr 553/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Dagmara Dominik po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A sp. z o.o. w C. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. OZ w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W sprawie, w skardze na powołaną w sentencji decyzję, Przedsiębiorstwo A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym, pismem z dnia 3 czerwca 2008 r. wezwano skarżącą o wypełnienie (załączonego do pisma) urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i złożenia go w terminie 7 dni w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W związku z niezłożeniem przez skarżącą spółkę w/w formularza, zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2008 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W dniu 20 sierpnia 2008 r. wpłynął do Sądu sprzeciw strony, w którym spółka wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia referendarza sądowego w całości, uzasadniając, że kilkakrotnie przedkładała Sądowi oświadczenia majątkowe oraz inne dokumenty niezbędne do rozpoznania jej wniosku o zwolnienie z kosztów. Pismem z dnia 2 października 2008 r. Sąd ponownie wezwał skarżącą spółkę do złożenia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (załączonym do pisma) wraz z dokumentami poświadczającymi sytuację majątkową strony pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 15 października 2008 r. wpłynął do Sądu formularz wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w którym spółka wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z powodu prowadzonej wobec jej majątku egzekucji. Podkreśliła, że nie posiada oszczędności gotówkowych, akcji czy obligacji, a prowadzona przez nią działalność gospodarcza wykazała stratę liczoną narastająco od stycznia do sierpnia 2008 r. Podała, że wartość środków trwałych spółki wynosi [...] zł, wysokość kapitału zakładowego/ majątku/środków finansowych: [...]zł, natomiast w roku 2007 uzyskała dochód w kwocie [...]zł. Jednocześnie strona skarżąca wskazała na dokumenty takie jak: bilans i rachunek zysków i strat za ostatni rok obrachunkowy; zeznania podatkowe CIT za lata 2006 i 2007; oświadczenia o osiągniętym przychodzie za miesiące: czerwiec, lipiec, sierpień 2008 r.; wyciągi posiadanych rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące; inne dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy, które dołączono do akt sprawy I SA/Wr 560/08. W związku z powyższym, Sąd z urzędu wziął pod uwagę dokumenty przedłożone przez skarżącą w ww. sprawie. Z zeznania podatkowego za 2006 r. wynika, że strona skarżąca osiągnęła dochód w wysokości [...]zł, z bilansu sporządzonego na dzień [...] grudnia 2007 r. wynika, że rzeczowe aktywa trwałe wyniosły [...]zł, rachunek zysków i strat sporządzony na koniec 2007 r. zamknął się zyskiem netto w wysokości [...]zł, natomiast rok poprzedni kwotą [...]zł. Strona skarżąca przedłożyła dodatkowo kserokopię decyzji z dnia [...]r. Wójta Gminy C. B. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata od 1 czerwca 2003 - 2007 w wysokości [...]zł. Dodatkowo złożyła oświadczenie, że od [...]stycznia 2008 r. do [...] sierpnia 2008 r. osiągnęła stratę w wysokości [...]zł. Z dostarczonych dokumentów wynika, że saldo rachunku bankowego wnioskodawcy w maju, czerwcu i lipcu 2008 r. nie spadło poniżej kwoty [...]zł. Jednocześnie Sąd z urzędu wziął pod uwagę okoliczności zawarte w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 558/08, które znalazły następnie swoje odzwierciedlenie w postanowieniu WSA we Wrocławiu z dnia 6 października 2008 r. a mianowicie fotokopię zawiadomienia wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...]r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności w kwocie [...]zł oraz to, że w latach 2006 i 2007 jego przychód i dochód wyniosły odpowiednio [...]zł i [...]zł oraz [...]zł i [...]zł, natomiast jego rzeczowe aktywa trwałe warte są [...]zł. Sąd wziął również pod uwagę informacje zawarte przez stronę w sprzeciwach od orzeczeń referendarza sądowego w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 102/08 - I SA/Wr 105/08, w których strona wskazała, że pomimo prowadzonej zyskownej działalności gospodarczej, z uwagi na charakter usług, zmuszona jest opłacać koszty ubezpieczenia kontraktów oraz musi mieć wygospodarowane środki na opłacenie wadium w przetargach publicznych na wykonywane roboty budowlane, a przeznaczenie środków finansowych na inny cel, pozbawiłoby spółkę możliwości uczestniczenia w przetargach i zawarcia korzystnych kontraktów na roboty budowlane. W niniejszych dokumentach strona podkreśliła również, że w okresie od maja do sierpnia 2008 r. zaangażowała na poczet wadium i ubezpieczenia kontraktów kwotę około [...]zł, a na poczet zakupu materiałów budowlanych około [...]zł. Uwzględniając powyższe Sąd postanowieniem z dnia 20 października 2008 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżąca wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008 r. ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jako uzasadnienie podniosła, że aby móc uczestniczyć w przetargach publicznych musiała zapłacić Urzędowi Skarbowemu w W. sporną kwotę należności ze wszystkich spraw prowadzonych przed tutejszym Sądem łącznie [...]zł. Spółka nie posiada oszczędności gotówkowych, akcji, obligacji itp. Wysokość kapitału zakładowego wynosi [...]zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy w wysokości [...]zł, wysokość zysku (straty) [...]zł, stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku [...]zł. Zarządzeniem z dnia 31 grudnia 2008 r. wezwano stronę do przedłożenia dokumentów poświadczających informacje zawarte we wniosku o przyznanie praw pomocy. Strona skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie referendarza sądowego. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca pismem z dnia 9 lutego 2009 r. złożyła sprzeciw od ww. postanowienia, zarzucając, że przedłożyła żądane dokumenty do sprawy o sygn. akt I SA/Wr 102/08. W związku z powyższym Sąd z urzędu wziął pod uwagę dokumenty zawarte w aktach sprawy o sygn. akt I SA/Wr 102/08. Należy zauważyć, że w aktach tych zawarte są jedynie dokumenty za 2007 r., a mianowicie CIT-8 za 2007 r. , w którym strona skarżąca wykazała podstawę opodatkowania w wysokości [...]zł, bilans sporządzony na dzień [...] grudnia 2007 r., w których wykazała zysk netto w wysokości [...]zł, a za rok poprzedni w wysokości [...]zł. Powyższe kwoty wynikają również z rachunku zysków i strat za 2007 r. Ponadto dołączono kserokopie wyciągu w rachunku bankowego za okres od [...] maja 2008 r. do [...] czerwca 2008 r. , z których wynika kształtowanie się salda końcowego w kwotach od [...]do [...]zł Dodatkowo skarżący wskazał w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 4 lutego 2009 r. do sprawy o sygn. akt I SA/Wr 102/08 zysk (stratę na ostatni rok obrotowy według bilansu w wysokości [...]zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy w wysokości [...]zł oraz wysokość kapitału zakładowego w wysokości [...]zł. Stan konta zaś na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w wysokości [...]zł. Sąd z urzędu uwzględnił dokumenty przedłożone przez spółkę w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 559/08, a mianowicie obok ww. sprawozdania finansowego za 2007 r. przedłożono fotokopie wyciągów z rachunku bankowego spółki za okres o dnia [...] do [...] listopada oraz od dnia [...] do [...] grudnia 2008 r. oraz oświadczenia osoby prowadzącej rachunkowość skarżącej spółki o poniesieniu przez stronę w październiku i listopadzie 2008 r. straty w kwocie [...]zł. Z dostarczonych dokumentów wynika, że saldo rachunku bankowego wnioskodawcy w okresie, którego dotyczą przedłożone wyciągi nie spadło poniżej kwoty [...]zł, rachunek zysków i strat sporządzony na koniec 2007 r. zamknął się zyskiem w wysokości [...]zł, za rok poprzedni kwotą [...]zł, natomiast rzeczowe aktywa trwałe warte są [...]zł a za rok 2006 [...]zł. Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.s.a.) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca nie dostarczyła pomimo wezwania wszystkich informacji oraz dokumentów wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawiła innych dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego przez nią wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznać trzeba, iż skarżąca spółka nie wykazała, iż nie jest obecnie w stanie wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia przede wszystkim fakt, że okoliczność prowadzenia przez spółkę zyskownej działalności gospodarczej. Jej zysk za 2007 r. wyniósł [...] (netto). Natomiast kwota wykazana we wniosku w wysokości [...]zł odpowiada zyskowi za 2006 r., co wynika wyraźnie ze złożonego sprawozdania finansowego za 2007 r. W 2008 r. spółka posiadała środki trwałe o wartości [...]zł. Natomiast operacje dokonywane na rachunku bankowym spółki oraz zgromadzone na tym środki pieniężne w kwocie co najmniej [...]zł świadczą o posiadaniu przez nią dostatecznych środków na ponoszenie kosztów sądowych i to mimo wykazanej za październik i listopad 2008 r. straty poniesionej w prowadzonej przez spółkę działalności. Podana kwota straty ([...]zł) nie pomniejsza bowiem posiadanych przez stronę aktywów w stopniu, który uzasadniałby przyjęcie braku zdolności uiszczania opłat sądowych. Na powyższą ocenę bez znaczenia jest okoliczność zapłaty podatku przez stronę skarżącą, z uwagi na konieczność uczestnictwa w przetargach publicznych. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.s.a. - orzekł jak w sentencji.