I SA/Wr 554/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2004 r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z powodu niewielkiej ilości zleceń wykonania prac budowlanych w okresie zimowym. Podała, że wartość jej środków trwałych wynosi [...] zł, wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych to [...] zł, w ostatnim roku obrotowym osiągnęła zysk w kwocie [...] zł, natomiast na rachunku bankowym posiada kwotę [...] zł. Skarżąca oświadczyła ponadto, że w październiku i listopadzie 2008 r. wykazała stratę odpowiednio [...] zł oraz [...] zł, zaś na rachunku bankowym zgromadziła środki finansowe w wysokości [...] zł. Wskazała, że nie posiada oszczędności gotówkowych, akcji czy obligacji. W załączeniu złożonego wniosku skarżąca przesłała kserokopie postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. z dnia [...] r., z którego wynika, że zakończono egzekucję wobec zapłaty przez spółkę na rzecz wierzyciela kwoty [...] zł oraz deklaracji VAT-7 za miesiące październik, listopada i grudzień 2008 r. w których wykazano realizację dostaw towarów oraz świadczenia usług o wartości odpowiednio za poszczególne miesiące [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Mając na uwadze, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącą spółkę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej. Skarżąca spółka nie przedłożyła dokumentów żądanych przez Sąd. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sprzeciw strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego. Skarżąca podniosła, iż w zaskarżonym postanowieniu błędnie przyjęto, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny braku możliwości finansowych do uiszczenia wpisu sądowego. Strona wskazała, że w lutym 2009 r. przedłożyła Sądowi oświadczenie majątkowe na urzędowym formularzu oraz dokumenty świadczące o jej sytuacji finansowej. Ponadto skarżąca zauważyła, że rozpatrywana sprawa jest jedną z kilku toczących się przed tutejszym sądem, co znacznie zwiększa koszty sądowe do pokrycia których zobowiązana jest spółka i uniemożliwia ich uregulowanie. Jednocześnie z urzędu należy wskazać, że w piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca spółka oświadczyła, że przewiduje możliwość zdobycia środków finansowych na opłacenie kosztów wpisu sądowego. Sąd wziął również pod uwagę informacje zawarte przez stronę w sprzeciwach od orzeczeń referendarza sądowego w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 102/08 - I SA/Wr 105/08, w których strona wskazała, że pomimo prowadzonej zyskownej działalności gospodarczej, z uwagi na charakter usług, zmuszona jest opłacać koszty ubezpieczenia kontraktów oraz musi mieć wygospodarowane środki na opłacenie wadium w przetargach publicznych na wykonywane roboty budowlane, a przeznaczenie środków finansowych na inny cel, pozbawiłoby spółkę możliwości uczestniczenia w przetargach i zawarcia korzystnych kontraktów na roboty budowlane. W niniejszych dokumentach strona podkreśliła również, że w okresie od maja do sierpnia 2008 r. zaangażowała na poczet wadium i ubezpieczenia kontraktów kwotę około [...] zł, a na poczet zakupu materiałów budowlanych około [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p. p. s. a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Stosownie do treści art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p. p. s. a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd, udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Tym samym, przez brak dostatecznych środków należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie realizację prawa do sądu. A zatem przytoczone we wniosku oświadczenia, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać okoliczności uprawniające do przyznania prawa pomocy. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. W ocenie Sądu, skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść wpisu od zażalenia w niniejszej sprawie. W rozpatrywanej sprawie referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 20 lutego 2009 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumenty, których dostarczenie pozwoliłoby na ustalenie bez wątpliwości i w sposób pełniejszy sytuacji materialnej wnioskodawcy oraz jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Wymienione wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 25 lutego 2009 r. Zarówno w następstwie wezwania z dnia 20 lutego 2009 r., jak i w momencie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 marca 2009 r. skarżąca spółka nie przedstawiła Sądowi dokumentów które uprawdopodobniłyby, że jej sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego przez nią wniosku. W świetle materiału dowodowego, którym dysponował Sąd rozpatrujący przedmiotowy wniosek, nie jest możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości stanu majątkowego wnioskodawcy. Za odmową przyznania skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim okoliczność, iż spółka prowadzi zyskowną działalność gospodarczą (zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł [...] zł netto). Ponadto, w roku 2008 spółka posiadała środki trwałe o wartości [...] zł. Odnośnie zaś wskazanej przez skarżącą straty za dwa miesiące roku 2008 (październik, listopad) Sąd stwierdza, że nie wpływa ona na zmniejszenie aktywów spółki w stopniu uzasadniającym zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Tym bardziej, że w ocenie samej strony skarżącej pogorszenie wyników finansowych spółki w okresie zimowym jest uwarunkowane profilem wykonywanej działalności. Stanowisko to pozwala na stwierdzenie, że poniesiona przez spółkę strata jak również przewidywane straty w kolejnych miesiącach, nie odzwierciedlają ogólnej tendencji nierentowności wykonywanej działalności, lecz są skutkiem przestoju w branży budowlanej spowodowanego rozpoczynającym się w miesiącach październik - listopad okresem zimowym. Wbrew twierdzeniu spółki również przeprowadzenie egzekucji komorniczej nie spowodowało utraty przez nią zdolności finansowej. Pomimo bowiem dokonywania potrąceń komorniczych, Spółka posiada dodatnie saldo na rachunku bankowym, co potwierdza przedłożony przez spółkę wyciąg z rachunku bankowego z dnia [...] r. z saldem w kwocie [...] zł. W ocenie Sądu istotne znaczenie w sprawie ma również fakt, że strona skarżąca uiściła w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz oświadczenie zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] r. o przewidywanej możliwości zdobycia środków na opłacenie kosztów sądowych w sprawie. Skoro bowiem skarżąca uiszcza koszty sądowe i jednocześnie wskazuje, że ma możliwości wygospodarowania kwot niezbędnych do pokrycia dalszych należności sądowych, to tym samym wykluczona zostaje przesłanka wynikająca z art. 246 § 2 pkt 2 p. p. s. a. Również z informacji zawartych w sprzeciwach od orzeczeń referendarza sądowego w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 102/08 - I SA/Wr 105/08 wynika, że w okresie od maja do sierpnia 2008 r. spółka dysponowała znacznymi środkami finansowymi, które przeznaczyła na poczet wadium i ubezpieczenia kontraktów (około [...] zł) oraz na poczet zakupu materiałów budowlanych (około [...] zł). W ocenie Sądu, powyższy sposób dysponowania środkami finansowymi i przeznaczenie ich na prowadzenie rozwojowej polityki spółki, a także przystępowanie do przetargów publicznych oraz utrzymywanie dodatniego salda na rachunku bankowym, świadczy o tym, że spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie stanowiące na obecnym etapie postępowania, koszt wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Z powyższych względów Sąd uznał, że skarżąca spółka nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w wnioskowanym zakresie. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.