I SA/Wr 558/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jarosław Horobiowski, sędzia WSA Dagmara Stankiewicz -Rajchman, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A w J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 9 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi A w J. (dalej: także skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej także: organ drugiej instancji, organ odwoławczy) z dnia 9 kwietnia 2021 r., nr SKO/41/EA-2/2021 uchylające postanowienie Prezydenta Miasta Jeleniej Góry (dalej także: organ pierwszej instancji, wierzyciel, Prezydent Miasta) z dnia 28 stycznia 2021 r., nr FE.3162.91.2021.P4, w którego sentencji organ pierwszej instancji "uznał zarzuty (w postępowaniu egzekucyjnym) zobowiązanego za nieuzasadnione" – i orzekające o oddaleniu zarzutu skarżącej fundacji zawartego w jej piśmie z dnia 18 stycznia 2021 roku, skierowanego przeciwko egzekucji administracyjnej, wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 16 grudnia 2020 roku, wystawionego przez Prezydenta Miasta Jeleniej Góry w celu przymusowego ściągnięcia od fundacji należności pieniężnej, stwierdzonej w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 10 grudnia 2020 roku, nr SKO/41/P-196/2020, polegającego na nieistnieniu tego obowiązku. Z akt sprawy wynika, że decyzją z 1 października 2020 r., nr FW.3120.2.17.2020.P8 organ pierwszej instancji określił skarżącej podatek od nieruchomości za rok 2015 w wysokości 80.222,00 zł. Decyzją z 10 grudnia 2020 r., nr SKO/41/P-196/2020 organ drugiej instancji uchylił ww. decyzję i określił ten podatek w wysokości 76.488,00 zł. W dniu 16 grudnia 2020 r. organ pierwszej instancji, działający w charakterze wierzyciela (a ściśle: jako osoba reprezentująca wierzyciela, którym jest gmina), na podstawie art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. W formularzu tytułu wykonawczego w tabeli E w pkt 4 i pkt 5 "Identyfikacja podstawy prawnej obowiązku" wpisano: "decyzja nr FW.3120.2.17.2020.P8" wydana 1 października 2020 r. (tj. uchyloną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji). W dalszych tabelach dotyczących kwot, wpisano zsumowane należności podatku od nieruchomości za poszczególne miesiące 2015 r. - w łącznej kwocie 45.493,00 zł. Kwota ta wynikała z pomniejszenia podatku za 2015 r. o dokonaną przez skarżącą wpłatę. Ww. tytuł wykonawczy został przez wierzyciela przesłany do organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego, z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. W dniu 20 stycznia 2020 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo dłużnika/skarżącej z 18 stycznia 2021 r., zatytułowane: "Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym" i sformułowane w następujący sposób: "[...] vel [...] Wnosimy o uchylenie ww tytyłu egzekucyjnego, czyli zajęcia naszego konta bankowego. "1/ wystawiono w oparciu o decyzję prezydenta FW.3120.2.17.P18, która została uchylona przez SKO w całości SKO/41/P-196/2020 z 10.12.2020 r. Zatem nie ma podstawy prawnej tego tytułu egzekucyjnego. 2/ podatek dotyczy obiektu [...] [...] jesteśmy organizacją pożytku publicznego, w obiekcie tym, opodatkowanym tworzymy Centrum Oświaty, w tym szkołę eksperymentalną: a/ prezydent i SKO umyślnie pominęli ZARZUT, iż zajęcie nieruchomości = prowadzenie remontów ŚWIADOMIE pominęli = oszustwo, co zawiera skarga do WSA. Załączamy zarzuty skargi do WSA ws umyślnego zaniechania przez prezydenta, a szczególnie SKO. b/ patrz też 6 zasady poniżej nt relacji organ a obywatel c/ skarga do WSA jest oczywista i zasadna, a ponadto egzekucja nie powinna być dotkliwa, czyli wystarczy wpis na hipotekę do czasu rozstrzygnięcia przez WSA". Pismem z 25 stycznia 2021 r. organ egzekucyjny poinformował wierzyciela/Prezydenta Miasta, że: "zawiadomieniem nr [...] z 7 stycznia 2021 roku dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (skarżącej/dłużnika). W/w zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu podmiotowi 14 stycznia 2021 roku. Skarżąca/dłużnik pismem z 18 stycznia 2021 roku (data stempla pocztowego) wniosła w terminie określonym w art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut nieistnienia obowiązku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 16 grudnia 2020 roku". W zaskarżonym w niniejszej sprawie i wskazanym na wstępie postanowieniu z 28 stycznia 2021 r. organ pierwszej instancji/wierzyciel, uznał zarzuty skarżącej za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia, podobnie jak organ egzekucyjny w piśmie 25 stycznia 2021 r. organ pierwszej instancji uznał, że dłużnik/skarżąca w piśmie z 18 stycznia 2021 r. wniosła zarzut nieistnienia obowiązku i wyjaśnił, że obowiązek ten istnieje i wynika z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającego decyzję podatkową organu pierwszej instancji i określającej skarżącej podatek od nieruchomości w innej wysokości. W zażaleniu na ww. postanowienie dłużnik/skarżąca zarzuciła, że: "przeciwnik nie odniósł się do zarzutu, bo go nie zrozumiał". Postanowieniem z 9 kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zmieniło brzmienie sentencji rozstrzygnięcia, uchylając kwestionowane zażaleniem postanowienie i orzekając o "oddaleniu zarzutów", w miejsce "uznania zarzutów skarżącej za nieuzasadnione". W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 34 § 2 pkt 2 u.p.e.a. jednoznacznie wskazuje, jak powinna brzmieć sentencja postanowienia organu pierwszej instancji, w którym to postanowieniu organ nie znajduje podstaw do uwzględnienia zarzutów. W obecnym stanie prawnym sentencja powinna zawierać sformułowanie: "oddala zarzuty". Z tego powodu należało zmienić brzmienie sentencji postanowienia organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji podzielił natomiast ocenę organu pierwszej instancji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącej. Organ odwoławczy wywodził, że organ pierwszej instancji (na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a.) wypowiedział się w kwestii zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku pieniężnego dochodzonego w tytule wykonawczym z 16 grudnia 2020 roku, obejmującym należność w kwocie 45.493,00 zł, z tytułu podatku od nieruchomości, za 2015 rok. Z materiałów sprawy wynika, że dochodzony tym tytułem obowiązek pieniężny, po jego pomniejszeniu o wpłatę, dokonaną przez skarżącą w kwocie 30.995,00 zł, został skonkretyzowany w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 grudnia 2020 roku, wydanej na skutek wniesienia, przez podatnika odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z 1 października 2020 roku, w przedmiocie podatku od nieruchomości, za 2015 rok. W wyniku rozpatrzenia odwołania Kolegium określiło wymiar tego zobowiązania w kwocie 76.488,00 zł. Wykonanie decyzji podatkowej drugiej instancji z 10 grudnia 2020 roku nie zostało wstrzymane ani przez organ odwoławczy, ani też przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, po wniesieniu przez skarżącą fundację skargi. W tej sytuacji decyzja ta, jako ostateczna, nadaje się do przymusowego wykonania, w trybie egzekucji administracyjnej. W skardze do tut. Sądu skarżąca wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji z powodu rażącego naruszenia prawa zarzuciła, jak to ujęto w skardze: "nie zbadanie, iż tytuł wykonawczy (egzekucyjny) z 16.12.20 I instancji opiera się na ich decyzji podatkowej, która został uchylona. SKO nie zbadało, iż tytułu nie może być oparty na czymś, co już nie istnieje, tj. decyzji uchylonej. Tytuł wykonawczy jest wadliwy prawnie". W odpowiedzi organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 pkt 1 i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady − związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że odpowiada ona prawu. W sprawie, zastosowanie miał przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. w brzmieniu z dnia wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, tj. z 18 stycznia 2021 r. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Ww. przepis zawiera zamknięty katalog zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie istotne jest, że skarżąca działa w sprawie bez fachowego pełnomocnika i nie wskazuje na konkretny zarzut z ww. przepisu. Z pisma (zarzutów) skarżącej z 18 stycznia 2021 r. wynika, że brak podstaw do prowadzenia wobec niej egzekucji upatruje w, jej zdaniem, błędnym wypełnieniu druku tytułu wykonawczego. Zdaniem skarżącej, skoro w druku tytułu wykonawczego w tabeli E w pkt 4 i pkt 5 "Identyfikacja podstawy prawnej obowiązku", wpisano numer uchylonej w całości decyzję Prezydenta Miasta z 1 października 2020 r. – postępowanie egzekucyjne w oparciu o taki dokument nie może się toczyć. Ponadto skarżąca powołała się w zarzutach na nieprawidłowość samej decyzji podatkowej i fakt wniesienia skargi na decyzję do tut. Sądu. Sąd wskazuje, że zarzut pierwszy wydaje się odpowiadać określonemu w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. – w brzmieniu do 30 lipca 2020 r. – zarzutowi "niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27" (którym to wymogiem m.in. zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. jest "powołanie podstawy prawnej obowiązku"). W przeszłości zarzut tego typu były wielokrotnie przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne (porównaj np. wyrok WSA w Olsztynie z 15 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 72/18; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Z uwagi na fakt, że w sprawie w dniu wniesienia zarzutów przepis ten już nie obowiązywał, a jednocześnie strona zarzucała nieprawidłowość samej decyzji podatkowej, prawidłowo organy przyporządkowały zarzut strony do art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. potraktowały zarzut strony jako zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego. Zgodnie z przepisem art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Egzekucja powinna być wszczęta po upewnieniu się, że nie doszło do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji oraz po stwierdzeniu, że sam obowiązek podlega egzekucji administracyjnej. Badanie dopuszczalności egzekucji odbywa się, w szczególności na etapie rozpatrywania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, albowiem stanowią one środek ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub, gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Badanie dopuszczalności egzekucji nie może polegać na badaniu zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie jest w szczególności dopuszczalne analizowanie na tym etapie prawidłowości ustaleń zawartych w decyzji określającej obowiązek podatkowy. Nadto, z zestawienia przepisów art. 29 § 1 u.p.e.a. in fine i art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wynika, że zarzut nieistnienia obowiązku jest następstwem okoliczności pojawiających się po wydaniu tytułu wykonawczego. Odmienny pogląd prowadziłby do rozpoznawania zarzutów z naruszeniem przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. Celem postępowania egzekucyjnego w administracji jest, przez zastosowanie odpowiednich środków egzekucyjnych, realizacja obowiązku o charakterze publicznoprawnym; nie może ono zastępować postępowania administracyjnego zwykłego czy nadzwyczajnego. Postępowanie egzekucyjne w administracji ma charakter wykonawczy, co oznacza, że chodzi w nim o wykonanie obowiązków nałożonych w postępowaniu zwykłym lub nadzwyczajnym (jurysdykcyjnym). Postępowanie jurysdykcyjne zmierza natomiast do wydania aktu administracyjnego autorytatywnie określającego prawa i obwiązki stron. Nie jest więc dopuszczalne wykorzystywanie przez zobowiązanego uprawnień wynikających z u.p.e.a., które doprowadziłyby do ponownej weryfikacji i merytorycznej oceny sprawy administracyjnej. Do tego celu służą środki dostępne w toku postępowania jurysdykcyjnego zwykłego (odwołanie, zażalenie) bądź nadzwyczajnego w razie wystąpienia kwalifikowanych wad aktu (m.in. skarga o wznowienie postępowania, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji). Wskazany zakaz przekraczania uprawnień organów administracji publicznej - które, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., są wprawdzie zobowiązane do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jednakże nie mogą badać zasadności i wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi - nie pozbawia strony możliwości podnoszenia w toku postępowania egzekucyjnego kwestii niedopuszczalności egzekucji ze względów merytorycznych w ogóle. Jednak, zarzut wadliwego ustalenia stanu faktycznego nie jest dopuszczalny. Dopuszczenie poglądu przeciwnego spowodowałoby możliwość podważania ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w wyrokach: NSA z dnia 6 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1576/12, z dnia 14 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK1378/08, z dnia 10 września 213 r. sygn. akt II FSK 2383/11, z dnia 27 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1221/11, z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt II FSK 172/07 – orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia. nsa.gov.pl. Stanowisko to jest aktualne i nie jest uzależnione od podstawy oraz uzasadnienia sformułowanego zarzutu. Zatem, ocenić należy, że zarzut nieistnienia obowiązku wskutek wad decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, nie mógł zostać uznany przez organy obu instancji za uzasadniony. Odnosząc się dalej do zarzutu wskazania w tytule wykonawczym jako podstawy prawnej uchylonej decyzji organu I instancji, w pełni należy podzielić ocenę tej wady dokonaną przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy uznając, że nie jest to uchybienie, które uniemożliwia zidentyfikowanie podstawy należności. Takie dane jak: okres, rodzaj należności i kwota zobowiązania pozwalają na jednoznaczną identyfikację należności. Nadto, z porównania kwot zobowiązania wynikającego z ostatecznej decyzji organu II instancji i kwot objętych tytułem wykonawczym wynika, że organ egzekwuje należność w prawidłowej wysokości. Nie ulega więc wątpliwości, że także dla skarżącego zidentyfikowanie podstawy należności nie przedstawiało trudności. W konsekwencji nieuznania zasadności wniesionych przez skarżącego zarzutów, nieuprawniony jest także zarzut niedopuszczalności egzekucji w ogóle (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Mając na względzie podniesioną argumentację, sąd - na podstawie przepisu art. 151 u.p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.