I SA/Wr 559/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2005 r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W sprawie, prawomocnym postanowieniem z dnia 6 października 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie co uprzednio. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest w trudnej sytuacji finansowej z powodu niewielkiej ilości zleceń wykonania prac budowlanych w okresie zimowym. Podała, że wartość jej środków trwałych wynosi [...], wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych to [...], w ostatnim roku obrotowym osiągnęła zysk w kwocie [...], natomiast na rachunku bankowym posiada kwotę [...]. Oznajmiła, że nie posiada oszczędności gotówkowych, akcji, obligacji, itp. Wskazała również, że uregulowała sporne we wszystkich sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu należności podatkowe w łącznej kwocie [...], aby móc uczestniczyć w przetargach publicznych. Mając na uwadze, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, wezwano skarżącą spółkę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej (bilansu i rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy, oświadczeń o osiągniętym przychodzie za październik, listopad i grudzień 2008 r., wyciągów ze wszystkich posiadanych przez stronę skarżącą rachunków bankowych, w tym dewizowych, za ostatnie trzy miesiące oraz innych dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie). W odpowiedzi na to wezwanie, spółka przedłożyła kserokopie: bilansu sporządzonego według stanu na dzień 31 grudnia 2007 r., rachunku zysków i strat z dnia 27 marca 2008 r., wyciągów z rachunku bankowego spółki za okres od dnia 15 do dnia 17 listopada z saldem w wysokości [...] oraz od dnia 24 do dnia 29 grudnia 2008 r. z saldem w wysokości [...]. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od ww. postanowienia, skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe żądanie. Podniosła, że wbrew twierdzeniom zawartym w skarżonym postanowieniu, przedłożyła żądane dokumenty oraz oświadczenie o poniesieniu przez stronę straty w październiku i listopadzie na kwotę [...]. Ponadto wskazała, że posiadany przez nią rachunek bankowy zajęty jest przez komornika sądowego. Powtórzyła, że z uwagi na okres zimowy posiada niewielką ilość zleceń w zakresie świadczenia usług budowlanych. Do sprzeciwu spółka załączyła kserokopie: wyciągu bankowego za dzień 28 stycznia 2009 r. z saldem wynoszącym [...] oraz oświadczenia, że w okresie od stycznia 2008 r. do listopada 2008 r. osiągała stratę, której wysokość na koniec listopada 2008 r. wyniosła [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej u.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 246 § 2 u.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 u.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Mając na uwadze powołane regulacje wyjaśnić należy, że przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym z działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 04.02.2009 r. sygn. akt I SA/Po 1606/07, publ. w CBO - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wolno zapominać, że ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co do zasady nie ogranicza ilości składanych przez stronę w jednej sprawie wniosków o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie jednak z art. 170 u.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie prawomocnym orzeczeniem skutkuje bowiem tym, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony po prawomocnym oddaleniu poprzedniego, podlega merytorycznemu rozpoznaniu, jednakże w przypadku stwierdzenia, że okoliczności sprawy nie uległy zmianie (pogorszeniu), tenże wniosek winien zostać oddalony. Zatem, jeżeli sytuacja finansowa strony wnoszącej ponowny wniosek o udzielenie pomocy ze strony Skarbu Państwa, nie uległa istotnemu pogorszeniu, a wniosek dotyczy tego samego zakresu, co uprzednio rozpoznany wniosek, brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że złożony przez spółkę wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, podlega oddaleniu. W ocenie Sądu, skarżąca spółka nie wykazała, by jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Wbrew twierdzeniu spółki zajęcie jej rachunku bankowego przez komornika sądowego, nie spowodowało by utraciła ona zdolności finansowe. Pomimo bowiem dokonywania potrąceń na rzecz komornika, Spółka posiada dodatnie saldo, co potwierdzają przedłożone przez spółkę wyciągi z rachunku bankowego, w tym ostatni z dnia 28 stycznia 2009 r. z saldem w kwocie [...]. Z kolei podnoszony przez spółkę fakt osiągnięcia przez nią w prowadzonej działalności straty w wysokości [...] (wg danych na koniec listopada 2008 r.), jest wynikiem ponoszenia nadmiernych kosztów w stosunku do uzyskanych przychodów. Nie jest natomiast, jak wspomniano wyżej, wynikiem utraty przez spółkę możliwości ponoszenia kosztów sądowych. Należy również zauważyć, że koszty sądowe winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Nie jestem zatem dopuszczalne stwierdzenie, by spółka, która nadal prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje dodatnie saldo na rachunku bankowym, posiada środki trwałe o wartości wg oświadczenia [...] oraz jak sama oznajmiła, jest zdolna przystępować do przetargów publicznych, co niewątpliwie związane jest z ponoszeniem z tego tytułu koniecznych wydatków, nie mogła pozyskać kwoty [...], stanowiącą na obecnym etapie postępowania, koszt wpisu sądowego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w oparciu o powołane wyżej przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.