I SA/Wr 561/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2008 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w C. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. OZ w W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie: podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W sprawie, w skardze na powołaną w sentencji decyzję, A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym, pismem z dnia 3 czerwca 2008 r. wezwano skarżącą o wypełnienie (załączonego do pisma) urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i złożenia go w terminie 7 dni w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W związku z niezłożeniem przez skarżącą spółkę w/w formularza, zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2008 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W dniu 20 sierpnia 2008 r. wpłynął do Sądu sprzeciw strony, w którym spółka wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia referendarza sądowego w całości, uzasadniając, że kilkakrotnie przedkładała Sądowi oświadczenia majątkowe oraz inne dokumenty niezbędne do rozpoznania jej wniosku o zwolnienie z kosztów. Pismem z dnia 23 września 2008 r. Sąd ponownie wezwał skarżącą spółkę do złożenia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (załączonym do pisma) wraz z dokumentami poświadczającymi sytuację majątkową strony pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 09 października 2008 r. wpłynął do Sądu formularz wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w którym spółka wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z powodu prowadzonej wobec jej majątku egzekucji. Podkreśliła, że nie posiada oszczędności gotówkowych, akcji czy obligacji, a prowadzona przez nią działalność gospodarcza wykazała stratę liczoną narastająco od stycznia do sierpnia 2008 r. Podała, że wartość środków trwałych spółki wynosi [...], wysokość kapitału zakładowego/ majątku/środków finansowych: [...], natomiast w roku 2007 uzyskała dochód w kwocie [...]. Jednocześnie strona skarżąca wskazała na dokumenty takie jak: bilans i rachunek zysków i strat za ostatni rok obrachunkowy; zeznania podatkowe w podatku dochodowym za lata 2006 i 2007; oświadczenia o osiągniętym przychodzie za miesiące: czerwiec, lipiec, sierpień 2008 r.; wyciągi posiadanych rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące; inne dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy, które dołączono do akt sprawy I SA/Wr 560/08. W związku z powyższym, Sąd z urzędu wziął pod uwagę dokumenty przedłożone przez skarżącą w ww. sprawie. Z zeznania podatkowego za 2006 r. wynika, że strona skarżąca osiągnęła dochód w wysokości [...], z bilansu sporządzonego na dzień [...] grudnia 2007 r. wynika, że rzeczowe aktywa trwałe wyniosły [...], rachunek zysków i strat sporządzony na koniec 2007 r. zamknął się zyskiem netto w wysokości [...], natomiast rok poprzedni kwotą [...]. Strona skarżąca przedłożyła dodatkowo kserokopię decyzji z dnia [...] r. Wójta Gminy C. B. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata od [...] czerwca 2003 - 2007 w wysokości [...]. Dodatkowo złożyła oświadczenie, że od [...] stycznia 2008 r. do [...] sierpnia 2008 r. osiągnęła stratę w wysokości [...]. Z dostarczonych dokumentów wynika, że saldo rachunku bankowego wnioskodawcy w maju, czerwcu i lipcu 2008 r. nie spadło poniżej kwoty [...]. Jednocześnie Sąd z urzędu wziął pod uwagę okoliczności zawarte w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 558/08, które znalazły następnie swoje odzwierciedlenie w postanowieniu WSA we Wrocławiu z dnia 6 października 2008 r. a mianowicie fotokopię zawiadomienia wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności w kwocie [...] oraz to, że w latach 2006 i 2007 jego przychód i dochód wyniosły odpowiednio [...] i [...] oraz [...] i [...], natomiast jego rzeczowe aktywa trwałe warte są [...]. Sąd wziął również pod uwagę informacje zawarte przez stronę w sprzeciwach od orzeczeń referendarza sądowego w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 102/08 - I SA/Wr 105/08, w których strona wskazała, że pomimo prowadzonej zyskownej działalności gospodarczej, z uwagi na charakter usług, zmuszona jest opłacać koszty ubezpieczenia kontraktów oraz musi mieć wygospodarowane środki na opłacenie wadium w przetargach publicznych na wykonywane roboty budowlane, a przeznaczenie środków finansowych na inny cel, pozbawiłoby spółkę możliwości uczestniczenia w przetargach i zawarcia korzystnych kontraktów na roboty budowlane. W niniejszych dokumentach strona podkreśliła również, że w okresie od maja do sierpnia 2008 r. zaangażowała na poczet wadium i ubezpieczenia kontraktów kwotę około [...], a na poczet zakupu materiałów budowlanych około [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "p.s.a.") - zwanej dalej upsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje - stosownie do art. 245 § 2 p.s.a. - zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - na podstawie § 3 tego samego artykułu - zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 p.s.a., na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Z wniosku spółki jednoznacznie wynika, iż wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. Należy również podkreślić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców. Zwolnienie z kosztów sądowych - będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Orzekając zatem w zakresie przyznania prawa pomocy, powinnością Sądu jest wyważenie zarówno interesu Państwa, a więc ogółu obywateli, jak i skarżącej. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż okoliczności wykazane przez stronę skarżącą nie uzasadniają przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Za odmową przyznania skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim okoliczność, iż spółka prowadzi zyskowną działalność gospodarczą (zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł [...] netto). Ponadto, w roku 2008 spółka posiada środki trwałe o wartości [...], natomiast operacje dokonywane na rachunku bankowym spółki świadczą o posiadaniu przez nią zdolności ponoszenia kosztów sądowych. Również z informacji zawartych w sprzeciwach od orzeczeń referendarza sądowego w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 102/08 - I SA/Wr 105/08 wynika, że w okresie od maja do sierpnia 2008 r. spółka dysponowała znacznymi środkami finansowymi, które przeznaczyła na poczet wadium i ubezpieczenia kontraktów (około [...]) oraz na poczet zakupu materiałów budowlanych (około [...]). W ocenie Sądu, bezzasadna jest przy tym argumentacja strony, że spółka nie może ponieść kosztów sądowych, gdyż z poczynionych oszczędności musi wygospodarować środki na opłacenie wadium w przetargach publicznych, a przeznaczenie środków finansowych na inny cel, pozbawiłoby spółkę możliwości uczestniczenia w przetargach i zawarcia korzystnych kontraktów na roboty budowlane. Nie można bowiem uznać, że prowadzenie rozwojowej polityki spółki znajduje pierwszeństwo przed ponoszeniem kosztów sądowych, które - jak wskazano powyżej - powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.s.a. - orzekł jak w sentencji.