I SA/Wr 568/21

WyrokWSA we Wrocławiu2021-11-17

Skład orzekający: Daria Gawlak – Nowakowska, Marta Semiczek, Dagmara Stankiewicz - Rajchman

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opłaty egzekucyjne pobrane przez komornika sądowego w 2019 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, stanowią należność budżetu państwa, czy też dochód komornika, w kontekście zmiany przepisów od 1 stycznia 2019 r. i przepisów przejściowych?
Ratio decidendi
Opłaty egzekucyjne uzyskane przez komornika sądowego w 2019 r., nawet jeśli zostały ustalone na podstawie przepisów dotychczasowej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, stanowią niepodatkową należność budżetową, o ile postanowienie je ustalające uprawomocniło się po 1 stycznia 2019 r. Przepis art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych stosuje się jedynie w zakresie, w którym pokrywa się on z przedmiotem regulacji objętym tą ustawą, a nie do zasad ustalania wynagrodzenia komornika czy istoty opłaty egzekucyjnej, które od 1 stycznia 2019 r. regulują przepisy ustawy o komornikach sądowych.
Stan faktyczny
Komornik Sądowy T. R. złożył wniosek o zwrot nadpłaconej opłaty egzekucyjnej za 2019 r., argumentując, że opłaty pobrane na podstawie przepisów ustawy z 1997 r. nie stanowią dochodu budżetu państwa, lecz dochód komornika. Organy administracji skarbowej odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że opłaty te stanowią należność budżetową. Komornik zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Semiczek, Dagmara Stankiewicz - Rajchman, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi T. R. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] marca 2021r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu stanowiącej nieopodatkowaną należność budżetową opłaty egzekucyjnej za miesiące: styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2019 r. oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 marca 2021 r., nr 0201- IOM.4108.1.2020 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 21 lipca 2020 r., nr 0207- SPV.4103.21.2020.POZ odmawiającą stwierdzenia nadpłaty z tytułu uiszczonej opłaty egzekucyjnej stanowiącej dochód budżetu państwa za poszczególne miesiące 2019 r. We wniosku z dnia 16 stycznia 2020 r. T. R. – Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w J. (dalej: Strona, Skarżący) zwrócił się o zwrot nadpłaconej kwoty opłaty egzekucyjnej podlegającej przekazaniu na rachunek urzędu skarbowego za poszczególne miesiące 2019 r. w łącznej kwocie 143.318 zł (we wniosku dokonano błędnego podsumowania poszczególnych miesięcy i wskazano łączną kwotę 143.556 zł) Wraz z wnioskiem komornik złożył korekty formularzy OEG-1 za ww. okresy. W argumentacji wniosku wskazał, że nadpłata wynika z wykazania w informacjach OEG-1 wszystkich opłat egzekucyjnych ściągniętych w 2019 r. niezależnie od podstawy prawnej ich pobrania lub ściągnięcia. W ocenie Strony, z art. 149 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych wynika, że opłatą egzekucyjną stanowiącą dochód budżetu państwa, są tylko opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięta na podstawie ww. ustawy, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2019r. O charakterze opłaty egzekucyjnej, która stanowi dochód budżetu państwa decyduje nie czas, kiedy faktycznie została ona pobrana lub ściągnięta, tj. 2019 r. ale podstawa prawna jej pobrania lub ściągnięcia. Oznacza to, że wszelkie należności z tytułu opłat egzekucyjnych uzyskane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, niezależnie od tego, że zostały faktycznie pobrane lub ściągnięte w 2019 r. nie stanowią dochodu budżetu państwa, lecz dochód komornika sądowego. Zdaniem Strony należność budżetową stanowią jedynie opłaty egzekucyjne pobrane i ściągnięte w postępowaniach wszczętych w 2019 r. oraz opłaty egzekucyjne pobrane i ściągnięte w 2019 r. w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych wprawdzie pod rządami starej ustawy (o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 29 sierpnia 1997r.) a więc przed 1 stycznia 2019 r. w przypadku, gdy z uwagi na treść przepisu art 52 ust. 2 ustawy o kosztach komorniczych podstawę ich pobrania lub ściągnięcia stanowi przepis art. 29 lub 30 ustawy o kosztach komorniczych. W ocenie Strony treść przepisu art. 283 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych ocenić należy jako całkowicie zbędny w porządku prawnym, jako przejaw swego rodzaju "nieszkodliwego" nadmiaru, co traktuje się w doktrynie jako swego rodzaju wykaz inflacji prawa, który należy traktować jako tylko pozornie sprzeczny z treścią art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych. Dlatego, zdaniem Strony, przepis art. 52 ust. 1 ustawy kosztach komorniczych, zgodnie z którym do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tejże ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, stanowi wyraz tzw. systemu kontynuacji porządku prawnego, od którego jedynym wyjątek stanowi sytuacja zakreślona przepisem art. 52 ust. 2. do wniosku dołączono : 12 sztuk korekt informacji OEG-1 za wszystkie miesiące 2019 r. z przelewami kwot na rachunek urzędu skarbowego, zestawienie opłat egzekucyjnych pobranych w 2019 r., opinię prawną prof. zw. dr. hab. A. M. z dnia 19.01.2019 r., opinię prawną prof. dr hab. M. K. z dnia 17.12.2018 r., oraz opinię dr M. U. zamieszczoną w artykule opublikowanym w Przeglądzie Prawa Egzekucyjnego nr 12/2018 nt. "Przychód czy wynagrodzenie prowizyjne, czyli o problemie intertemporalnym. Po rozpatrzeniu wniosku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 21 lipca 2020 r., nr 0207- SPV.4103.21.2020.POZ odmówił stwierdzenia nadpłaty w opłacie egzekucyjnej za miesiące od stycznia do grudnia 2019 r. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ podatkowy I instancji dokonując wykładni przepisów ustawy o komornikach sądowych wskazał, że opłata egzekucyjna, o której mowa w art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 771, dalej: u.k.s.) stanowi niepodatkową należność budżetową pobieraną za określone czynności na zasadach określonych w ustawie o kosztach komorniczych, co w ocenie organu oznacza, że nie tylko i wyłącznie na podstawie przepisów tej ustawy wprowadzających nowe uregulowania, ale także na podstawie przepisów przejściowych, w tym art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 770, dalej: u.k.k.). W ocenie organu I instancji zasadą jest to, że do postępowań wszczętych i nie zakończonych przed 1 stycznia 2019 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1277 ze zm., dalej: u.k.s.e.). Taka interpretacja treści art. 149 ust. 1 u.k.s. prowadzi do wniosku, że status niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym ma również opłata egzekucyjna pobrana w oparciu o dotychczasowe przepisy, tj. na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, do których odsyła zapis art. 52 u.k.s. W ocenie organu I instancji zapis art. 149 ust. 2 u.k.s. w związku z zapisem art. 149 ust. 3 tej ustawy i art. 52 u.k.s. stanowi o tym, że tylko opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte, stanowią po potrąceniu wynagrodzenia komornika, dochód budżetu. Przepisu art. 149 ust. 3 u.k.s. stanowiącego wykładnię pojęcia uzyskanych opłat egzekucyjnych i odsyłającego do przepisów ustawy o kosztach komorniczych nie należy w ocenie organu I instancji odczytywać zawężająco tylko do opłat egzekucyjnych, o których mowa w rozdziale III ustawy o kosztach komorniczych, ale także do przepisów przejściowych tej ustawy, w tym art. 52 ust. 1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji utraciła moc z dniem 1 stycznia 2019 r., a zatem gdyby nie przepis przejściowy ustawy o kosztach komorniczych nie można byłoby stosować przepisów, które utraciły moc do spraw wszczętych a nie zakończonych przed 1 stycznia 2019 r. Zauważył, że ustawa o kosztach komorniczych nie reguluje bowiem kwestii wynagrodzenia komornika, które zostało uregulowane w art. 150 u.k.s. a art. 283 doprecyzowuje sytuacje opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem 1 stycznia 2019 r. Z wprowadzonych przepisów ustawy o komornikach sądowych wynika zatem, że intencją ustawodawcy było objęcie nowymi uregulowaniami wszystkich spraw, które toczyły się od dnia wejścia w życie tej ustawy. Tym samym organ I instancji nie podzielił stanowiska Strony, że opłaty egzekucyjne pobrane na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, czyli w sprawach wszczętych i nie zakończonych przed 1 stycznia 2019 r., stanowią dochód komornika a nie budżetu państwa, a przepis art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, jest całkowicie zbędny w porządku prawnym jako przejaw swego rodzaju "nieszkodliwego nadmiaru". Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu w decyzji z 16 marca 2021 r. wskazał, że istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, jak kwalifikować w obowiązującym stanie prawnym, uzyskane w 2019 r. przez komornika sądowego opłaty egzekucyjne, tj. które z opłat stanowią dochód komornika, a które stanowią należność budżetu państwa i podstawę ustalenia wynagrodzenia prowizyjnego i czy w związku z dokonaną kwalifikacją, organ I instancji zasadnie odmówił stwierdzenia nadpłaty w żądanej kwocie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przeciwieństwie do wcześniejszego stanu prawnego, w którym ustawa o komornikach sądowych i egzekucji regulowała całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej, jak i szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych, od dnia 1 stycznia 2019 r. zagadnienia te zostały podzielone między u.k.s. i u.k.k. Dlatego też należy mieć na względzie, że przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. odnosi się do postępowań wszczętych i niezakończonych jedynie w zakresie, w którym pokrywa się on z przedmiotem regulacji objętym u.k.k. Jest to zastrzeżenie istotne, albowiem u.k.k. określa wysokość kosztów komorniczych i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach ( ) dotyczących tych kosztów (art. 1 u.k.k.), ale już nie zasady wynagradzania komorników sądowych. Nie odnosi się ona również do istotnej kwestii, jaką jest istota samej opłaty egzekucyjnej - problematyka ta została uregulowana w art. 149 ust. 1 u.k.s. W konsekwencji prowadzi to do uznania, że w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy przepisy dotychczasowe stosuje się jedynie w zakresie określania wysokości opłat egzekucyjnych i wydatków, zasad ich ponoszenia oraz trybu postępowania dotyczącego tych kosztów. Nie odnosi się to jednak do zasad ustalania wynagrodzenia komornika za prowadzenie tych spraw oraz określenia czym w istocie jest opłata egzekucyjna. W tym zakresie zastosowanie mają z dniem 1 stycznia 2019 r. przepisy art. 149-150 u.k.s., z wyjątkiem przewidzianym w art. 283 u.k.s. Organ odwoławczy odniósł się również do przedstawionych przez Stronę opinii prawnych, jak i powołanych orzeczeń sądów administracyjnych i podkreślił, że pominięto w nich korelację norm prawnych, tj. art. 149 ust. 3 u.k.s., art. 305 u.k.s. oraz art. 52 ust. 1 u.k.k. Odnośnie zastosowania norm przepisu art. 283 u.k.s. zauważył, że skoro istnieje zakaz interpretowania tekstu prawnego w taki sposób, aby jakakolwiek część interpretowanego przepisu okazała się zbędna, to tym bardziej z uwzględnieniem zasady a minori ad maius należy uznać, że przy ustalaniu zastosowania przepisów ustawy nie można pominąć całej normy prawnej a tym samym, przepisu art. 283 ust. 1 u.k.c. Podkreślił, iż żaden przepis prawa nie jest oderwaną jednostką, lecz występuje w pewnym kontekście systemowym - jest częścią określonego aktu normatywnego. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że wszystkie opłaty uzyskiwane przez komornika sądowego po dniu wejścia w życie u.k.s., o ile postanowienie je ustalające uprawomocniło się po dniu 1 stycznia 2019 r., stanowią niepodatkową należność budżetu państwa i jako takie są podstawą do określenia wynagrodzenia prowizyjnego komornika, zgodnie z art. 150 u.k.s. Opłaty te powinny być objęte składaną prze komorników sądowych informacją w trybie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 grudnia 2018 r. w sprawie wzoru informacji składanej przez komornika sądowego do urzędu skarbowego o uzyskanych oraz podlegających przekazaniu opłatach egzekucyjnych. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z wniosku o stwierdzenie nadpłaty, komornik w pierwotnie złożonych informacjach OEG-1 za 2019 r. wykazał wszystkie opłaty egzekucyjne pobrane lub ściągnięte w 2019 r., niezależnie od podstawy prawnej ich pobrania i ściągnięcia. W złożonym wniosku o nadpłatę nie podnosił, aby złożone korekty wynikały z okoliczności uprawomocnienia się orzeczenia sądu skutkującego koniecznością zwrotu całości lub części uzyskanej opłaty egzekucyjnej albo że nadpłata wynika z pobrania należności w 2019 r. od postanowień, które się uprawomocniły przed 1 stycznia 2019 r. Ponieważ organ podatkowy w postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty jest związany wnioskiem Strony i nie może wychodzić poza jego zakres, organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie nie ziściła się przesłanka do stwierdzenia nadpłaty, bowiem uzyskane opłaty egzekucyjne były faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych, o których mowa w art. 149 ust. 3 u.k.s. i stanowią niepodatkową należność budżetową, do których znajdzie zastosowanie art. 149 ust. 2 tejże ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w związku z art 52 ust. 1 u.k.k. poprzez ich wadliwą interpretację i wykładnię polegającą na przyjęciu, że wszystkie opłaty egzekucyjne w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o kosztach komorniczych, są daninami publicznymi podlegającymi odprowadzeniu do budżetu, nie są zaś dochodami komornika, a tym samym naruszenie art. 120 O.p. - art. 75 § 4a O.p. poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty, mimo iż nadpłata ta powstała, - art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy pomimo, iż decyzja zawierała wpływające na treść zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania podatkowego, tj. art. 121 § 1 w zw. z art. 122 i 187 § 1 i 2 O.p. oraz art. 120 O.p. poprzez dokonanie błędnej interpretacji i wykładni przepisów powołanych wyżej przepisów prawa materialnego, jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, skutkujące niewłaściwym określeniem wielkości podstawy naliczenia opłaty egzekucyjnej za poszczególne miesiące 2019 r. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. , dalej: p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, jak kwalifikować w obowiązującym stanie prawnym, uzyskane w 2019 r. przez komornika sądowego opłaty egzekucyjne, tj. które z opłat stanowią dochód komornika, a które stanowią należność budżetu państwa i podstawę ustalenia wynagrodzenia prowizyjnego i czy w związku z dokonaną kwalifikacją organy prawidłowo odmówiły stronie stwierdzenia nadpłaty. Odpowiadając na to pytanie trzeba w pierwszej kolejności odnieść się do stanu prawnego obowiązującego w niniejszej sprawie. Przedmiotowe zagadnienie było już przedmiotem oceny Wojewódzkich Sądów Administracyjnych m.in. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 436/20, z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Po 715/20, z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt I SA/Po 377/21, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1714/20 czy też wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 391/21. Sąd, w pełni podzielając wyrażoną w powołanych wyżej wyrokach ocenę prawną, w dalszej części uzasadnienia przywoła rozważania prawne w nich zawarte. W celu rozstrzygnięcia spornej w niniejszej sprawie kwestii rozpocząć należy od wskazania, że przed dniem 1 stycznia 2019 r. całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej oraz szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych regulowała wspomniana już wyżej ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1309 z późn. zm., dalej: u.k.s.e.). Z dniem 1 stycznia 2019 r. powyższe zagadnienia zostały rozdzielone i uregulowane dwiema nowymi ustawami, tj. u.k.s. i u.k.k. Zgodnie z art. 149 ust. 1 u.k.s. opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym. Przepis ten nie ma zastosowania do tych opłat egzekucyjnych, które zostały prawomocnie ustalone przed 1 stycznia 2019 r. (art. 283 u.k.s.). Za niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym uznaje się należności, które: - stanowią dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, - wynikają ze stosunków publicznoprawnych, - nie są przy tym podatkami i opłatami publicznoprawnymi (art. 3 pkt 8 O.p.). Ustawodawca odszedł od dotychczasowego rozwiązania, zgodnie z którym opłaty egzekucyjne stanowiły przychód komornika (por. art. 63 ust. 4 dawnej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). Opłatą egzekucyjną w myśl przepisów u.k.k. jest opłata należna za przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, wykonanie zabezpieczenia roszczenia lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym (art. 18 u.k.k.). Opłaty egzekucyjne w odróżnieniu od innych opłat komorniczych (art. 18 ust. 1 pkt 2 u.k.k. - opłaty za przeprowadzenie innego postępowania albo dokonanie innych czynności) stanowią należność budżetową (nie są przychodem komornika). Przychodem komornika jest wynagrodzenie prowizyjne za pełnioną służbę (proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych) oraz pozostałe opłaty komornicze (art. 152 ust. 2 u.k.s.), a także opłaty egzekucyjne prawomocnie ustalone na podstawie przepisów uchylonej ustawy o komornikach sądowych do dnia 31 grudnia 2018 r., jeżeli zostaną wyegzekwowane po tej dacie (art. 283 ust. 1 u.k.s.). Dochodem komornika jest nadwyżka przychodów nad kosztami działalności egzekucyjnej. Z uzyskanych opłat egzekucyjnych komornik zatrzymuje część przypadającego mu wynagrodzenia prowizyjnego, a pozostałą część zobowiązany jest przekazać na rachunek właściwego urzędu skarbowego, tj. urzędu właściwego ze względu na siedzibę prowadzonej kancelarii (art. 150 u.k.s.). Przez opłatę uzyskaną należy rozumieć tę, którą komornik faktycznie otrzymał. Środki z opłat egzekucyjnych komornik zobowiązany jest przekazać na rachunek bankowy właściwego urzędu skarbowego w terminie nie późniejszym niż do 5. dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym uzyskał opłatę. Ponadto komornik ma obowiązek złożenia do tego urzędu informacji w przedmiocie: - uzyskanych opłat egzekucyjnych, - opłat egzekucyjnych podlegających przekazaniu po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego. Informacje te mają być udzielone urzędowi skarbowemu do 10. dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym komornik uzyskał opłatę. Jeżeli postanowieniem sądu komornik zostanie zobowiązany do zwrotu całości lub części uzyskanej opłaty egzekucyjnej, to proporcjonalnemu zwrotowi, poza wynagrodzeniem prowizyjnym komornika, podlega także opłata przekazana na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Termin do dokonania przez komornika zwrotu pobranej opłaty egzekucyjnej biegnie od daty uprawomocnienia się postanowienia sądu i wynosi 4 dni (art. 26 u.k.k.). Proporcjonalna część podlegającej zwrotowi opłaty egzekucyjnej przekazanej przez komornika, zgodnie z ust. 2 artykułu 149, na rachunek urzędu skarbowego jest nadpłatą w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, co oznacza, że stosuje się do niej przepisy rozdziału 9 O.p. (art. 72–80). Przepis ten ma zastosowanie również do innych sytuacji skutkujących koniecznością zwrotu pobranej przez komornika opłaty egzekucyjnej (art. 30 u.k.k.), a także do tych sytuacji, w których kwota opłat egzekucyjnych przekazana przez komornika była wyższa od należnej. Przepis art. 52 u.k.k. zawiera regulację intertemporalną odnoszącą się do zakresu stosowania wprowadzanych przepisów. W ust. 1 powyżej cytowanego przepisu, ustawodawca przyjął ogólną regułę, zgodnie z którą do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższe podyktowane jest tym, że przepisy dotyczące kosztów komorniczych, w szczególności do opłat, stosowane są w sposób ciągły w danym postępowaniu. Wynika to z faktu, że w miarę postępów egzekucji opłaty egzekucyjne są sukcesywnie ściągane. Wprowadzenie zmian do będących już w toku postępowań mogłoby być źródłem trudności interpretacyjnych i przysporzyć znacznych komplikacji przy ostatecznym rozliczaniu kosztów egzekucji. Zgodnie z art. 52 ust. 1 u.k.k. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W odniesieniu do zagadnień związanych z problematyką szeroko rozumianego poboru kosztów komorniczych przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. należy jednak wykładać ściśle. W przeciwieństwie do wcześniejszego stanu prawnego, w którym ustawa o komornikach sądowych i egzekucji regulowała całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej, jak i szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych, od dnia 1 stycznia 2019 r. zagadnienia te zostały podzielone między u.k.s. i u.k.k. Dlatego też należy mieć na względzie, że przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. odnosi się do postępowań wszczętych i niezakończonych jedynie w zakresie, w którym pokrywa się on z przedmiotem regulacji objętym u.k.k. Jest to zastrzeżenie istotne, albowiem u.k.k. określa wysokość kosztów komorniczych i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów (art. 1 u.k.k.), ale już nie zasady wynagradzania komorników sądowych. Nie odnosi się ona również do istoty samej opłaty egzekucyjnej - problematyka ta została uregulowana w art. 149 ust. 1 u.k.s. W konsekwencji prowadzi to do uznania, że w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy przepisy dotychczasowe stosuje się jedynie w zakresie określania wysokości opłat egzekucyjnych i wydatków, zasad ich ponoszenia oraz trybu postępowania dotyczącego tych kosztów. Nie odnosi się to jednak do zasad ustalania wynagrodzenia komornika za prowadzenie tych spraw oraz określenia czym w istocie jest opłata egzekucyjna. W tym zakresie zastosowanie mają z dniem 1 stycznia 2019 r. przepisy art. 149–150 u.k.s., z wyjątkiem przewidzianym w art. 283 u.k.s., zgodnie z którym, przepisów art. 149-151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Tylko zatem tego rodzaju opłaty egzekucyjne (prawomocnie ustalone przed 1 stycznia 2019 r.) nie stanowią nieopodatkowanej należności budżetowej i przypadają komornikowi na dotychczasowych zasadach. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika jednak, aby w sprawie zachodził przypadek, o którym mowa w art. 283 ust. 1 u.k.s., tj. aby opłaty egzekucyjne zostały prawomocnie ustalone przed dniem 1 stycznia 2019 r., co wyłączałoby zastosowanie art. 149 tej ustawy. Wobec powyższego na uwzględnienie nie zasługuje zarzut skargi naruszenia art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w zw. z art. 52 ust. 1 u.k.k. Skarżący wskazał także, że prezentowany w skardze sposób wykładni przepisów art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w zw. z art. 52 ust. 1 u.k.k. przyjmowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 387/20. W ocenie Sądu stanowisko Skarżącego jest błędne, ponieważ WSA w Gdańsku nie rozstrzygnął sporu o prawidłową wykładnię art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w zw. z art. 52 ust. 1 u.k.k. Uchylając decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty opłaty egzekucyjnej Sąd ten uwypuklił błędne stanowisko organu podatkowego w przedmiocie uznania przepisu art. 52 ust. 1 u.k.k. za normę pustą i pominięcie go przy stosowaniu prawa, uniemożliwiające sądowi wypowiedzenie się co do istoty sprawy. W konsekwencji powyższych rozważań Sąd stwierdza, że organy zasadnie odmówiły Skarżącemu stwierdzenia nadpłaty w zakresie żądanym we wniosku z dnia 16 stycznia 2020 r. Trafnie bowiem uznały, że opłata egzekucyjna przekazywana przez Skarżącego za okres od stycznia do grudnia 2019 r. stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym. Zatem zarzut naruszenia art. 75 § 4a zd. 2 O.p. należy uznać za bezzasadny. Organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy prawa, a decyzje zostały wydane z poszanowaniem zasad procedury podatkowej. Fakt, że materiał dowodowy zebrany w sprawie, został przez organy oceniony odmiennie, niż oczekiwał tego Skarżący, nie świadczy o naruszeniu przywołanych w skardze zasad postępowania wyrażonych w art. 120, 121 § 1 i 122 O.p. W zaskarżonej decyzji organ rozważył wszystkie argumenty podnoszone przez Stronę w odwołaniu, uwzględniając cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym odniesiono się do wszystkich, istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło