I SA/Wr 574/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Horobiowski, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Haberka, asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr SKO 4122/9/2023 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości i poprzedzające je postanowienie Burmistrza S. z dnia 7 marca 2023 r. nr RF-KP.3161.4.2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu skarżącego kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi K. Z. (dalej: strona, skarżący,) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr SKO 4122/9/2023 utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Szczytnej z dnia 7 marca 2023 r. nr RF-KP.3161.4.2023 stwierdzające niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – Stare Miasto na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza Szczytnej o nr [...] z dnia 27 stycznia 2023 r. obejmującego zaległości w podatku od nieruchomości z tyt. III i IV raty za 2022 r. w zakresie wniesionego zarzutu – błąd co do osoby zobowiązanego, wystąpienie innej przyczyny niż określone w lit. a i b. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław – Stare Miasto prowadził wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Pismem z dnia 22 lutego 2023 r. Zobowiązany złożył zarzuty na przedmiotowe postępowanie, w petitum wniosku wskazując na przepis art.. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) dalej u.p.e.a. oraz błąd co do osoby zobowiązanego i wystąpienie innej przyczyny niż określone w lit a i b. W uzasadnieniu zobowiązany wskazał, że wszelkich wpłat na podatek od nieruchomości dokonywał w terminie, jednak z niewiadomych dla zobowiązanego powodów Bank zwrócił kwotę za III i IV ratę podatku na jego konto bankowe. Gmina nie wyjaśniła przyczyn zwrotu. Ponadto zobowiązany wniósł zarzuty co do kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia, wskazując że Burmistrz Szczytnej nie poinformował go o zmianie konta bankowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego, zgodnie z dyspozycją art. 34 § 1 u.p.e.a., przekazał zarzuty do Wierzyciela, który postanowieniem z dnia 7 marca 2023 r. nr RF-KP.3161.4.2023 stwierdził niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w zakresie wniesionego zarzutu – błąd co do osoby zobowiązanego, wystąpienie innej przyczyny niż określone w lit. a i b. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał na art. 17 § 1, art. 34 § 2 pkt 3 lit. a i § 3 w zw. z art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wskazał, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja Burmistrza Szczytnej z dnia 9 lutego 2022 r. nr RF-W.3120.1580/2022, w której wskazano jako podatnika Stronę. Z tych względów organ uznał zarzut błędu co do osoby zobowiązanego za niedopuszczalny. Organ wskazał ponadto na daty dokonywanych przez zobowiązanego wpłat oraz sposób ich rozliczenia, uznając za bezzasadne zarzuty braku poinformowania strony o nowym rachunku bankowym. W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie, Zobowiązany podtrzymał dotychczasowe argumenty, wnosząc o zwrot kosztów upomnienia i kosztów egzekucji. Organ II instancji, postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr SKO 4122/9/2023, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podtrzymując stanowisko i argumenty tego organu, tj. fakt, że zobowiązany jest właścicielem nieruchomości oraz fakt wydania decyzji ustalającej podatek od nieruchomości w stosunku do podatnika. Od powyższego postanowienia Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zaskarżając je w całości, wskazując, że ustalenia SKO są błędne, a jest to wynik mataczenia w sprawie przez Burmistrza Szczytnej i podanych przez niego informacji. SKO wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, lecz z innych przyczyn niż wskazane przez stronę. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 9 lutego 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej – "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części na podstawie art. 151 P.p.s.a. Podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Z przepisu art. 33 § 2 u.p.e.a. wynika, że podstawą zarzutu jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.): 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.). Zarzut jest zatem środkiem prawnym o jednolitym charakterze, co powoduje, że - wnosząc go zobowiązany - zamierza wykazać zaistnienie jednej z przesłanek z art. 33 § 2 u.p.e.a, czym kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Na postawie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a., wierzyciel, któremu organ egzekucyjny przekazał zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu, jeżeli jest lub był on przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. Celem (ratio legis) art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. jest usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Przepis ten pozbawia organ możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli dana kwestia była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce, obliguje organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutów. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1535/12). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że regulacja ta służy uniknięciu dwutorowości badania tych samych przesłanek w odrębnych postępowaniach, dając pierwszeństwo rozpoznawania środków zaskarżenia odnoszących się do meritum sprawy. Innymi słowy, przepis ten ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której ta sama kwestia podnoszona w zarzutach na postępowanie egzekucyjne, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo że została już, lub zostanie, rozstrzygnięta w ramach innego postępowania. Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa, omawiany przepis jest na tyle jednoznaczny, że nie daje organowi możliwości wyboru sposobu postępowania. Zatem w wypadku, gdy podstawą zarzutów są kwestie będące przedmiotem rozpatrzenia w innym postępowaniu, organ nie ma wyboru i musi orzec o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1473/12 i z 10 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2487/12; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem należy zgodzić się ze stanowiskiem, że uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. Ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie, postępowania. Zatem nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących danej kwestii, jeżeli zarzut był lub będzie przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. W sprawie będącej przedmiotem skargi zobowiązany wniósł zarzut na podstawie art. art. 33 § 2 ust. 3) oraz ust. 6 lit. c) u.p.e.a. Organy oby instancji nie wykazały, że te zarzuty są albo były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, zatem brak było podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów w tym zakresie. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ podatkowy zobowiązany jest do uwzględnienia oceny poczynionej przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku i rozpoznania merytorycznie zgłoszonych zarzutów. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. uwzględniając uiszczony wpis od skargi (100 zł).