I SA/Wr 580/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 19 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2011 r. i maj 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych argumentując, że jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie uzyskiwane w związku z zatrudnieniem w A Sp. z o.o., w kwocie minimalnej 1.459,48 zł. Całe wynagrodzenie przeznaczone jest na bieżące wydatki. Wnioskodawca zaznaczył, że nie posiada również majątku, który pozwoliłby na pokrycie kosztów sądowych, to jest nieruchomości, rzeczy ruchomych ani praw majątkowych. Poza tym jego trudna, utrzymująca się od dłuższego czasu sytuacja finansowa uniemożliwia mu też zaciągniecie kredytu czy pożyczki. Wnioskodawca wskazał, że posiadane udziały w spółkach z o.o., ze względu na trudną sytuację tych podmiotów, nie pozwalają na uzyskanie dochodów na pokrycie kosztów sądowych. Jako załącznik wnioskodawca przedłożył zestawienie toczących się wobec niego postępowań egzekucyjnych. Zauważył, że permanentne egzekucje nie pozwalają mu uzyskać stabilizacji finansowej i oczekiwać poprawy sytuacji majątkowej w przyszłości. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, iż brak jest osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, posiada udziały w spółkach z o.o.: B Sp. z o.o. w likwidacji (1140 udziałów o wartości 72.000 zł), C (50 udziałów po 500 zł), D (2740 udziałów po 500 zł), E (50 udziałów o łącznej wartości 25.000 zł), F (1140 udziałów o łącznej wartości 570.000 zł), G (866 udziałów o wartości 692.800 zł), H (226 udziałów o wartości 113.000 zł), I z o.o. w likwidacji (35 udziałów o wartości 35.000 zł), J (1000 udziałów o wartości 100.000 zł). Wnioskodawca zaznaczył, że z uwagi na trudną sytuację majątkową wszystkich ww. spółek nie ma możliwości uzyskania środków pieniężnych w związku z posiadanymi udziałami. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie wynika, że z wnioskodawcą nikt wspólnie nie mieszka, aktualnie nie spłaca żadnych kredytów, a jego miesięczne wydatki obejmują opłaty 400 zł, żywność około 600 zł, środki higieny około 50 zł, odzież około 100 zł lekarstwa około 100 zł, inne około 200 zł. Jedynym źródłem dochodów jest wynagrodzenie w K Sp. z o.o. Wnioskodawca nie posiada żadnych środków transportu, nie ma żadnego tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania – jak wskazał, jest to jedynie adres do korespondencji. Wnioskodawca nie korzysta z rachunków bankowych z powodu zajęć komorniczych. Nie ma też lokat ani kart kredytowych. Zgodnie z zeznaniami podatkowymi, wnioskodawca w 2015 r. uzyskał ze stosunku pracy, działalności wykonywanej osobiście i z innych źródeł przychody w kwocie 21.611,68 zł, a w 2016 r. ze stosunku pracy 18.500 zł. Zatrudniony jest na pełny etat od [...] 2016 r. na stanowisku doradca ds. marketingu i reklamy. Przedłożona została też kopia dokumentu potwierdzająca zajęcie wierzytelności należnych od L Sp. z o.o. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, iż wpis od skargi wyznaczony został na kwotę 500 zł. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. Tymczasem, zdaniem referendarza, wnioskodawca przedstawił swoją sytuację w sposób wybiórczy. W pierwszej kolejności jednak zauważyć należy, że zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższym kosztem sądowym jest wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. Ewentualne przyszłe koszty sądowe ograniczają się zazwyczaj do opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł (jeżeli Sąd nie uwzględni skargi) i wpisu od skargi kasacyjnej stanowiącego równowartość połowy wpisu od skargi. Koszty sądowe zatem stanowią wydatki jednorazowe i nie wiążą się ze stałym, miesięcznym obciążeniem. Ograniczając się tylko do tych danych, które zostały udostępnione, to w ocenie referendarza, wnioskodawca miał możliwość poczynienia oszczędności na pokrycie swego udziału w niniejszej sprawie. Zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem, wynagrodzenie wnioskodawcy netto wynosi 1.459,48 zł. Zauważyć przy tym wypada, że jest to wynagrodzenie minimalne, wolne od potraceń egzekucyjnych. Jeśli chodzi o miesięczne wydatki, to łącznie wynoszą one około 1.450 zł – niemal tyle samo, co kwota wynagrodzenia. Jednakże, o ile ponoszenie wydatków na opłaty stałe, wyżywienie, środki higieny jest konieczne co miesiąc, to już wydatki na odzież czy lekarstwa w sytuacji, gdy wnioskodawca nie wskazał i nie udokumentował złego stanu zdrowia, wymagającego zażywania leków o wartości 100 zł miesięcznie, nie wydają się niezbędnym miesięcznym obciążeniem budżetu domowego. Nadto miesięcznie wnioskodawca wydatkuje 200 zł na "inne". Wynika z powyższego, ze ograniczenie tylko tych wydatków przez jeden do dwóch miesięcy pozwoliłoby poczynić oszczędności na opłacenie przynajmniej wpisu od skargi, co zapewnia merytoryczne rozpoznanie sprawy przez Sąd. Zaznaczyć trzeba, że konieczności uiszczenia tej opłaty wnioskodawca winien był się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi, która w niniejszej sprawie jest datowana na [...] maja 2017 r. W ocenie referendarza jednak wnioskodawca nie przedstawił swojej pełnej sytuacji finansowej. Wskazał wprawdzie, że wszystkie spółki, w których jest udziałowcem, są w trudnej sytuacji majątkowej i w związku z tym nie może z nich pozyskać dochodów. Twierdzeniu temu jednak trudno dać wiarę. W istocie, wnioskodawca może nie mieć wypłaconych zysków na skutek uchwały zgromadzenia wspólników, nie jest to jednak równoznaczne z tym, że nie dysponuje środkami pieniężnymi podmiotów, których jest współwłaścicielem. Zauważyć należy, że tylko dwie z ośmiu wymienionych przez wnioskodawcę spółek jest w stanie likwidacji. Jedna z sześciu pozostałych, L – jak wynika z danych Krajowego Rejestru Sądowego aktualnego na dzień wydania niniejszego postanowienia – jest firmą rodzinną, w której wnioskodawca ma 1/3 udziałów i która posiada we W. dwie placówki ogólnej i specjalistycznej opieki zdrowotnej. Mało wiarygodne jest też, że pozostałe spółki, w których również w dużej mierze udziałowcami są osoby o tym samym nazwisku i które nie są postawione w stan likwidacji, nie miały żadnych obrotów. Jeśli chodzi o spółkę K, w której wnioskodawca jest zatrudniony, to również ta w całości jest firmą rodzinną, w której wnioskodawca pełni funkcję prokurenta samoistnego. Zdaniem referendarza, fakt wykazania w zaświadczeniu wynagrodzenia w kwocie, która jest wolna od potrąceń, jest jedynie konsekwencją prowadzonych postępowań egzekucyjnych, na które wnioskodawca się powołał. Zresztą – jak sam wnioskodawca wskazuje – celem uniknięcia dalszych egzekucji, nie korzysta też z rachunków bankowych. Końcowo wskazać też trzeba, że wnioskodawca jest nadto prezesem zarządu w Ł Sp. z o.o. – spółki, której udziałowcami są spółki prawa cypryjskiego (M i N – spółka będąca udziałowcem O Sp. z o.o., która występuje jako jeden z udziałowców Ł), a te z kolei są również zarządzane przez wnioskodawcę. Mając na uwadze przedstawione wyżej ustalenia, wskazujące wyraźnie na wybiórcze udostępnienie danych dotyczących sytuacji finansowej wnioskodawcy, ostatecznie nie było podstaw do dokonania jego faktycznych możliwości płatniczych. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.