I SA/Wr 603/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na wskazaną w sentencji decyzję skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że nie jest w stanie uiścić opłat sądowych od skarg w 17 sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie i nie ma żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza przyniosła w roku 2012 dochód w kwocie 8.961,8 zł, natomiast w związku z wystawionymi tytułami wykonawczymi przez organy celne, skarżący zakończył jej prowadzenie w 2012 r. w obawie przed egzekucją. Z dokumentów i oświadczeń, przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w latach 2011 i 2012 wnioskodawca uzyskał dochód w kwocie odpowiednio 3.174,38 zł i 8.961,80 zł (przy przychodzie w wysokości odpowiednio 1.736.648,92 zł i 1.430.361,45 zł). W lutym, marcu i kwietniu 2012 r. dokonał dostaw towarów i świadczył usługi o łącznej wartości odpowiednio 684.147 zł, 396.418 zł i 305.000 zł oraz nabył towary i usługi za kwotę odpowiednio 383.591 zł, 156.942 zł i 2.326 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że koszty jego miesięcznego utrzymania zamykają się w kwocie około 1.000 zł, dodatkowo wspomaga rodziców kwotą około 500 zł miesięcznie. Wskazał, że zobowiązania podatkowe określone zostały w łącznej kwocie blisko 250.000 zł i od kilku miesięcy, w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, nie posiada rachunków bankowych. Opisał sposób prowadzenia działalności gospodarczej w latach 2011 i 2012 i stwierdził, iż w tym okresie opłacenie wpisów od skarg, które obowiązany jest uiścić obecnie, nie sprawiłoby trudności. Jednakże na skutek działań organów podatkowych skarżący uznał, że dalsze prowadzenie działalności gospodarczej jest racjonalnie nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie wniesionym od powyższego orzeczenia wnioskodawca przedstawił mechanizm funkcjonowania jego firmy, polegający na kupowaniu dużej ilości samochodów, a następnie ich sprzedaży z kilkuprocentowym zyskiem. Wyjaśnił, że źródłem finansowania tych zakupów był kredyt na kwotę 100.000 zł. Obecnie, na skutek znacznych zobowiązań podatkowych, skarżący spłacił zaciągnięty kredyt i zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Zaakcentował, że nie osiąga żadnego dochodu i nie posiada żadnego majątku, który pozwoliłby mu na uiszczenie wpisu. Na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów skarżący w zakreślonym terminie nie udzielił odpowiedzi. Sąd przyjął do rozpoznania dane wynikające ze spraw o sygn. akt I SA/Wr 433-435/13, w których skarżący udokumentował zawieszenie działalności gospodarczej z dniem [...] października 2012 r. i zatrudnienie od [...] września 2013 r. w wymiarze [...] etatu, z wynagrodzeniem miesięcznym 200 zł brutto. Ponadto oświadczył, że mieszka z rodzicami i bratem, a jego wydatki są nieregularne, zależne od dochodu i ograniczają się do najistotniejszych potrzeb. Za pomoc innym otrzymuje często świadczenia rzeczowe. Telefon, dostęp do internetu oraz samochód użycza mu firma. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał powyższych okoliczności. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że przytoczona wyżej regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale wręcz formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, "Polski model sądownictwa administracyjnego", Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2004). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, zdaniem Sądu, wykazane zostały wartości przychodów z działalności gospodarczej i fakt, iż działalność ta na dzień dzisiejszy jest zawieszona. Jako wyjaśniona uznana została też sytuacja rodzinna. Mimo to nie zostały usunięte wszystkie wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącego. W pierwszej kolejności zwrócić trzeba uwagę na sprzeczności w złożonych oświadczeniach – z jednej strony bowiem skarżący twierdzi, ze nie ma żadnych środków utrzymania, jedyny zarobek to 200 zł brutto ze stosunku pracy, z drugiej strony zaś podaje, iż jego miesięczne wydatki obejmują łącznie 1.500 zł, z czego 500 zł przeznaczane jest na wsparcie rodziców. Z tak udzielonych informacji należałoby wywieść, że wnioskodawca albo posiada źródło dochodów, którego nie podał, albo dysponuje oszczędnościami poczynionymi ze środków uzyskiwanych z działalności gospodarczej, z której – co należy zaznaczyć – uzyskiwał bardzo wysokie przychody. W istocie odnotował też niski dochód, jednakże nie jest to jednoznaczne z brakiem środków finansowych, gdyż wartości takie jak koszty uzyskania przychodu, dochód lub strata są bowiem powiązane wyłącznie z rozliczeniami w podatku dochodowym i zwykle nie stanowią odzwierciedlenia rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Poza tym, w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest treść art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. – zgodnie z brzmieniem pierwszego z nich, ubiegający się o przyznanie prawa pomocy obowiązany jest do złożenia oświadczenia obejmującego stan majątkowy i finansowy, zaś w przypadku osoby fizycznej – dokładne dane o stanie rodzinnym. Art. 255 stanowi, że w sytuacji, gdy dane wynikające z urzędowego formularza dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego są niewystarczające lub budzą wątpliwości, do wnioskodawcy kierowane jest wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Z regulacji tych wynika zatem, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony przez osobę fizyczną, rozpoznawany jest w trzech aspektach – nie tylko finansowym i majątkowym, ale i rodzinnym. Nie bez powodu urzędowy formularz wniosku zawiera rubryki dotyczące m.in. stanu rodzinnego, gdzie należy wymienić wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, stanu majątkowego tych osób oraz źródeł i wysokości ich dochodów (nie tylko wnioskodawcy). Okoliczności te bowiem również mają istotny wpływ na możliwości płatnicze wnioskodawcy. Tymczasem skarżący, poza informacją o osobach, z którymi wspólnie mieszka, nie podał żadnych danych odnoszących się do ich sytuacji finansowej i majątkowej. Reasumując, w ocenie Sądu, dane, które wnioskodawca przedstawił, są wybiórcze, ograniczające się wyłącznie do tych, które miałyby świadczyć o złej kondycji finansowej, z pominięciem tych, które wskazywałyby na możliwość pozyskania środków na opłacenie kosztów sądowych. Tym samym nie dają podstaw do dokonania oceny jego obiektywnego, rzeczywistego stanu finansowego. Powyższe jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.