I SA/Wr 609/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Iwona Solatycka po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 23 maja 2023 r. nr SKO 4121/82/2023 w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowania wszczętego ponagleniem postanawia odrzucić skargę. Pismem z 17 marca 2023 r. Pan M. R. (dalej Strona, Skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł na podstawie art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej "O.p.") do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej SKO), zażalenie na niezałatwienie przez Wójta Gminy Kłodzko (dalej Wójt) w ustawowym terminie wznowionego postępowania w związku z wydaną decyzją ostateczną, wszczętego z urzędu w dniu 29 marca 2021 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2017 r. W odpowiedzi na ponaglenie organ podatkowy, w piśmie z dnia 12 kwietnia 2023 r., wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 r. SKO rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia 23 maja 2023 r. nr SKO 4121/82/2023, umorzyło jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte ponagleniem z dnia 17 marca 2023 r. w uzasadnieniu wskazując, że skoro sprawa podatkowa została załatwiona wydaniem decyzji przed rozpatrzeniem ponaglenia, to uznać należy, że wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania w sprawie ponaglenia. W postanowieniu tym zawarte zostało pouczenie, że nie służy na nie zażalenie. Stronę pouczono też o prawie wniesienia skargi na bezczynność. Ww. postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 5 czerwca 2023 r. Strona pismem z dnia 12 czerwca 2023 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie przepisów art. 120 i art. 121 § 2, art. 139 § 1, art. 141 § 2, art. 208 O.p. wnosząc m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania sadowego, w tym opłaty od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o odrzucenie skargi, w uzasadnieniu wskazując, iż na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania wszczętego ponagleniem skarga do Sądu nie służy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "P.p.s.a."), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do treści art. 3 § 2a P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z kolei z treści art. 3 § 3 P.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Ponadto, zgodnie z art. 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Tak określona właściwość rzeczowa sądów administracyjnych oznacza, że w przypadku braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach i wynikają z innych niż administracyjny stosunków prawnych. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym w art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie SKO z dnia 23 maja 2023 r. umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte ponagleniem z dnia 17 marca 2023 r. Wskazać należy, że ponaglenie jest specyficznym środkiem ochrony praw strony w postępowaniu podatkowym, przysługującym w związku z bezczynnością lub przewlekłością organu podatkowego. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie jest więc rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia (dyrektora izby administracji skarbowej) nad organami niższego stopnia (naczelnikami urzędów skarbowych). Postanowienie wydane w trybie art. 141 O.p. nie jest zatem postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, jako że jego celem jest jedynie spowodowanie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie (co do istoty) zostało podjęte w sytuacji, gdy organ podatkowy pozostaje w bezczynności lub w sposób przewlekły prowadzi postępowanie, albo też poinformowanie strony, że jej zarzuty w tym zakresie ocenione zostały jako niezasadne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 145/12, LEX nr 1123043). Postanowienie wydane na podstawie art. 141 O.p. nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie podatkowe w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., ponieważ na skutek wniesienia ponaglenia nie toczy się żadne nowe postępowanie podatkowe, a jedynie postępowanie w trybie nadzoru organu wyższego stopnia nad organem niższego stopnia. Ponadto na postanowienie wydane w trybie art. 141 O.p. nie przysługuje zażalenie. Postanowienie takie nie jest zatem objęte zakresem przedmiotowym art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Postanowienia wydawanego w trybie art. 141 O.p. nie można również zakwalifikować do innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie nie stwarza bowiem po stronie adresata jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków, a tym samym nie można go zaliczyć do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1643/12, LEX nr 1239171). Możliwość poddania postanowienia wydanego w trybie art. 141 O.p. kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nie wynika także z żadnego przepisu szczególnego w rozumieniu art. 3 § 3 P.p.s.a. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie SKO z dnia 23 maja 2023 r. nie mieści się w kategorii spraw podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zatem skarga wniesiona przez Skarżącego na to postanowienie podlega odrzuceniu. Analogiczne stanowisko zawarte zostało wyrażone uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2023 r. sygn.. akt: III SA/Wa 676/23, wydanego w podobnym stanie faktycznym, które to zostało przywołane powyżej. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia