I SA/Wr 61/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi G. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego wskazując na brak środków finansowych. W piśmie z dnia 17 lutego 2012 r. podał, iż nie posiada jakiegokolwiek majątku ani oszczędności. Z powodu nagłej choroby jakakolwiek praca zarobkowa stała się niemożliwa. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem (ur. w 1987 r.). Rubryki dotyczące majątku i dochodów wnioskodawcy i osób będących we wspólnym gospodarstwie zostały zakreślone. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), nadesłane zostały zeznania podatkowe skarżącego i jego żony za 2011 r., z których wynika, że oboje małżonkowie nie uzyskali jakichkolwiek dochodów. Wnioskodawca oświadczył, że koszty życia codziennego ponosi jego córka, do której należy dom zajmowany przez rodzinę skarżącego. Skarżący bowiem z powodu nieuleczalnej choroby, wykrytej w 2010 r., nie jest w stanie samodzielnie zarobkować i utrzymać rodziny. Nie posiadają z żoną żadnych rachunków bankowych ani kart kredytowych, czy lokat oszczędnościowych. Opierają się na opiece finansowej córki. Na dodatkowe wezwanie do przedłożenia brakujących oświadczeń, wymienionych w pierwszym wezwaniu, a nadto do nadesłania zeznania podatkowego syna za 2011 r., zaświadczenia potwierdzającego zakończenie działalności gospodarczej, dokumentów wykazujących likwidację posiadanych rachunków bankowych oraz informacji z wykazaniem źródła dochodów/ utrzymania oraz ich wysokości syna skarżącego, a także innych dokumentów i oświadczeń, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, nie udzielono odpowiedzi w zakreślonym terminie. Na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższe nie zostało wykazane ze względu na brak pełnych informacji co do stanu finansowego i rodzinnego wnioskodawcy. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na treść art. 255 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powyższej regulacji wywieść zatem trzeba, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na względzie nie tylko sytuację finansową i majątkową samego wnioskodawcy, ale także jego sytuację rodzinną. Na możliwości gromadzenia środków finansowych istotny wpływ ma bowiem ogół czynników wpływających na budżet domowy wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo. Takie wymogi rozpoznania przedmiotowego wniosku podyktowane są wyjątkowym charakterem instytucji prawa pomocy, gdyż co do zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny w zakresie jej podstawowych potrzeb. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Z przedstawionego przez skarżącego stanu faktycznego wynika, że mieszka wspólnie z żoną i synem w domu należącym do córki, która zapewnia pełne utrzymanie. W tych okolicznościach istotne jest również, czy córka z rodziną również zamieszkuje pod tym samym adresem, jakie są dochody jej rodziny i jak kształtują się wydatki wszystkich osób mieszkających w jednym domu. Bez znaczenia jest fakt, że córka ma swoją własną rodzinę. Skoro zapewnia utrzymanie skarżącemu i jego żonie, z pewnością uwzględnia te wydatki w miesięcznym budżecie domowym, który zawsze zawiera stałe, niezmienne pozycje, w tym też koszty leczenia skarżącego. Nie można zatem było uznać za wystarczające oświadczenia, że skarżący pozostaje na utrzymaniu córki, co miało stanowić odpowiedź na wezwanie do przedłożenia szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków jego rodziny. Stąd też o takie zestawienie wnioskodawca był wzywany dwukrotnie. Zauważyć ponadto należy, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje również obecnie 25-letni syn. Nie udzielono co do niego odpowiedzi, czy pracuje, czy uzyskuje jakiekolwiek dochody, czy też jeszcze się uczy i także pozostaje na utrzymaniu swojej siostry. Wszystkie powyższe aspekty niewątpliwie mają wpływ na zdolności płatnicze wnioskodawcy, które oceniane są – jak już to zostało wyżej zaakcentowane – także z punktu widzenia jego stanu rodzinnego. Zwłaszcza w sytuacji gdy skarżący wraz z żoną aktualnie nie mają żadnego źródła dochodów. W tym stanie rzeczy niemożliwe było dokonanie oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, czy też ich braku. To z kolei uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2, art. art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.