I SA/Wr 61/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A sp.j. z/s w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 21 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2007 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uzasadniając, że nie posiada środków pieniężnych na pokrycie tych kosztów, bowiem rachunki bankowe zostały zajęte w toku prowadzonych względem niej postępowań egzekucyjnych, zaś sama spółka zawiesiła prowadzoną działalność z dniem 1 czerwca 2012 r. Strona podkreśliła, że z uwagi na trudną sytuację, zmuszona była zwolnić zatrudnianych pracowników (z dniem 31 marca.2012 r.). Ciążą na spółce zobowiązania tak cywilnoprawne, jak i publicznoprawne – zadłużenie z tytułu zawartych umów cywilnych wynosi 829.485,47 zł, zaś zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku akcyzowego za rok 2007 opiewają na łączną kwotę 1.622.244 zł. Z informacji podanych przez spółkę w oświadczeniu o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki lub środków finansowych wynosi (-) 553.322,24 zł, wartość środków trwałych, według bilansu za ostatni rok obrotowy (2012), wyniosła 5.086,70 zł, a strata 275.300,90 zł. Na rachunku bankowym spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie odnotowano żadnych środków pieniężnych. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie referendarza sądowego, skierowane do wnioskodawcy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: dalej – p.p.s.a.) wynika, że na koniec 2012 r. spółka posiadała należności i zobowiązania krótkoterminowe w kwotach odpowiednio 828.045,85 zł i 1.446.017,38 zł; jej przychody netto ze sprzedaży wyniosły na koniec 2012 r. 1.653.339,09 zł , a koszty 1.699.062,18 zł. Przychody spółki za 2011 r. wyniosły 17.623.062,92 zł, a koszty podatkowe 17.428.055,30 zł. Postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia spółka powołała się m.in. na fakt wniesienia jednocześnie dwunastu skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu konieczność uiszczenia od nich wpisów sądowych. Z urzędu wskazać należy, że aktualnie spółka zobowiązana jest opłacić wpisy skarg zarejestrowanych pod sygn. akt od I SA/Wr 53/13 do I SAWr 64/13 w łącznej wysokości 22.072 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: W oparciu o treść art. 260 p.p.s.a., wniesiony terminowo sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że kwestia oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega na obecnym etapie ponownemu rozpoznaniu, tym razem przez Sąd. Wnioskując o przyznanie prawa pomocy w sprawie, strona domagała się przyznania jej tego prawa w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przesłanki przyznania prawa pomocy jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprecyzowane zostały w treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., z którego wynika obowiązek wykazania przez wnioskodawcę, że nie ma on dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowego. Oceniając sytuację finansową spółki, przedstawioną w pisemnym stanowisku skarżącej oraz udokumentowaną przedłożonymi do akt sprawy sądowej dowodami, Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należało mieć na względzie, że sytuacja finansowa spółki bezpośrednio poprzedzająca wniesienie skargi (ustalona na podstawie dokumentacji odnoszącej się do wyników 2012 roku, a należy założyć, że trwająca do chwili obecnej) nie pozwala na uiszczenie wpisu od skargi (z uwzględnieniem konieczności poniesienia tej opłaty we wszystkich zawisłych obecnie przed tutejszym Sądem spraw). Dane finansowe wskazują, że skarżąca nie dysponuje dostatecznymi środkami pieniężnymi (ani majątkiem), które mogłyby pozwolić na uiszczenie wymaganego wpisu od skargi. Wprawdzie spółka uzyskała w tym okresie przychód netto ze sprzedaży 1.653.339 zł, to sama tylko wartość sprzedanych towarów i materiałów wyniosła 1.573.592 zł, a przy tym należy mieć na względzie ponoszenie innych koniecznych wydatków, jak na przykład z tytułu wynagrodzeń, czy składek na ubezpieczenie społeczne (razem 21.793 zł), a także podatków. W tym zakresie należy mieć na uwadze, że organ podatkowy przystąpił do egzekucji zaległości w podatku akcyzowym 1.622.244 zł (za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r.) oraz kwoty 1.492.532 zł (za poszczególne miesiące 2006 r.), przejmując na ten cel – jak wskazano we wniosku – między innymi posiadane na dzień 31 grudnia 2012 r. środki pieniężne 59.851 zł. Uwzględnić należało także to, że od 31 maja 2012 r. skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej (nie uzyskuje przychodów) na skutek jej zawieszenia, a wcześniej, z dniem 31 marca 2012 r., zwolnieni zostali wszyscy pracownicy. Przeciwwagi dla przyjętej oceny kondycji finansowej spółki nie mogła stanowić okoliczność wypracowania za rok 2011 zysku w wysokości 273.639 zł, który – jak podniesiono w sprzeciwie – spożytkowany został na cele działalności w roku następnym. W okolicznościach tej konkretnej sprawy nie można było przyjąć, że spółka, jako podmiot gospodarczy, winna zapobiegliwie poczynić niezbędne oszczędności na opłacenie w przyszłości kosztów postępowań sądowych, które są następstwem tej działalności, a to przy uwzględnieniu wysokości zobowiązań podatkowych, jakimi skarżąca została obciążona na podstawie decyzji organu podatkowego w przedmiocie podatku akcyzowego. Reasumując, Sąd uznał, że aktualna sytuacja finansowa spółki uzasadnia – w świetle konstytucyjnej zasady prawa do sądu – przyznanie wnioskodawcy prawa do zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. Na marginesie jedynie należy podnieść, że nie jest uzasadnione przedstawione w sprzeciwie stanowisko różnicujące istotę i zasadność opłat sądowych w sprawach cywilnych i ze skargi na decyzję podatkową, także z tego powodu, że skutkiem działalności gospodarczej są nie tylko zobowiązania cywilnoprawne, ale także zobowiązania podatkowe. Mając na uwadze przedstawione powyżej powody, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.