I SA/Wr 612/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu małoletni M. P., reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego R. P. (matkę), złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych z uwagi na brak dochodów. Źródłem jego utrzymania jest dochód matki R. P. uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł miesięcznie (brutto). We wniosku wskazano również, że małoletni M. P. pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z matką i dwoma małoletnimi braćmi, którzy są wraz z nim spadkobiercami tego samego majątku. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego strona dostarczyła fotokopię zeznania R. P. o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 (PIT-36), zestawienie ponoszonych miesięcznie wydatków wraz z dowodami ich ponoszenia, fotokopie informacji o stanie rachunku bankowego R. P. oraz zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3). Z przesłanych dokumentów wynika, że skarżący wraz z matką i dwoma braćmi odziedziczyli po zmarłym R. P. majątek o łącznej, czystej wartości [...] zł, na który składają się dwie działki rolne o łącznej powierzchni [...] m² (o łącznej wartości [...] zł), sumy pieniężne ulokowane na rachunkach bankowych, w funduszach inwestycyjnych i obligacjach skarbowych w łącznej wysokości [...] zł oraz udziały w spółce "A" o wartości [...] zł. W 2008 r. R. P. uzyskała dochód w kwocie [...] zł. W zestawieniu ponoszonych miesięcznie wydatków wskazano kwotę [...] zł, która – zgodnie z oświadczeniem strony - finansowana jest z dochodu uzyskiwanego przez R. P. z prowadzonej działalności gospodarczej oraz renty po ojcu jej dzieci. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Pismem z dnia 10 lipca 2009 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia. W uzasadnieniu sprzeciwu strona ponownie podkreśliła, że małoletni M. P. i jego dwaj bracia nie osiągają żadnych dochodów, uczą się i pozostają na wyłącznym utrzymaniu matki. Wskazała również, że głównym składnikiem majątku małoletniego M. i jego matki są udziały w spółce "A", z których dochód stanowi podstawowe źródło zaspokajania podstawowych potrzeb R. P. i jej trzech synów. Natomiast przypadający na małoletniego M. udział w nieruchomości położonej we W. przy ul. [...], służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych wnioskującego, jego matki i braci. Źródłem utrzymania wnioskującego i jego matki jest dochód osiągany z prowadzonej przez R. P. działalności gospodarczej w kwocie ok. [...] zł miesięcznie oraz renta rodzinna w wysokości [...] zł miesięcznie, natomiast na miesięcznie ponoszone wydatki składają się kwoty: [...] zł (opłata miesięczna związana z uczęszczaniem dwóch starszych synów do niepublicznej szkoły podstawowej), [...] zł (opłata miesięczna związana z uczęszczaniem małoletniego M. do przedszkola), [...] zł (opłaty eksploatacyjne lokalu). Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem przedstawionym w zaskarżonym postanowieniu, że ubiegający się o prawo pomocy powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, wskazując, że śmierć R. P. – ojca małoletniego M. – była zdarzeniem losowym, którego nie można było wcześniej przewidzieć. Z urzędu wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie wpis sądowy wyznaczono w wysokości [...] zł, w zawisłej przed Sądem sprawie ze skargi R. P. (sygn. akt I SA/Wr 611/09) uiszczony został wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł, natomiast w sprawach ze skarg braci skarżącego (sygn. akt I SA/Wr 613/09 oraz I SA/Wr 614/09) wyznaczono wpis sądowy w łącznej kwocie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej upsa w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 upsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 powołanej wyżej ustawy procesowej – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego artykułu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać – zgodnie z przepisem art. 245 § 4 upsa, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt. 1) i 2) upsa wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Kierując się aktualną sytuacją finansową strony przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w informacjach zawartych w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2009 r., a także mając na względzie wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi wynoszący [...] zł (łącznie we wszystkich sprawach ze skargi R. P., M. P. oraz jego dwóch braci - [...] zł), Sąd stwierdził, że strona skarżąca będzie w stanie - z pomocą swojego przedstawiciela ustawowego - ponieść koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Powyższe uzasadnia głównie sytuacja materialna strony, z której wynika, że źródłem utrzymania małoletniego M. jest zarówno uzyskiwany przez jego matkę dochód z prowadzonej działalności gospodarczej (ok. [...] zł miesięcznie), jak i przysługująca trzem małoletnim synom R. P. renta rodzinna w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto podkreślenia wymaga fakt współdziedziczenia przez małoletniego M. wraz z matką i dwoma braćmi po zmarłym ojcu praw do wartości materialnych o znacznej wartości (majątek o łącznej, czystej wartości [...] zł, na który składają się dwie działki rolne o łącznej powierzchni [...] m² (o łącznej wartości [...] zł), sumy pieniężne ulokowane na rachunkach bankowych, w funduszach inwestycyjnych i obligacjach skarbowych w łącznej wysokości [...] zł oraz udziały w spółce "A" o wartości [...] zł). Wspomnieć w tym miejscu należy, że przepisy artykułu 246 § 1 pkt 1 i 2 upsa nie wskazują, że ocena możliwości poniesienia kosztów postępowania przed sądem winna być dokonywana w kontekście istnienia po stronie wnioskodawcy wolnych środków finansowych (pieniężnych). Ocena możliwości opłacenia kosztów sądowych powinna odnieść się do wszelkiego rodzaju aktywów podmiotu zainteresowanego uzyskaniem prawa pomocy tj. także do posiadanego majątku. Z przedstawionych przez stronę skarżącą dokumentów wynika natomiast, że dysponuje ona majątkiem, z którego może uzyskać korzyści w postaci środków na opłacenie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie, tym bardziej, że z akt sprawy ze skargi R. P. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn od nabytego po zmarłym mężu spadku (zawisłej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt I SA/Wr 611/09) wynika, iż w sprawie uiszczony został wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 245 § 1 i § 3 i 246 § 1 pkt 2) upsa - orzekł jak w sentencji.