I SA/Wr 623/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA Marek Olejnik, Protokolant Edyta Luniak, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. w Wydziale I na rozprawie sprawy ze skargi W. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. uchylające w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] i umarzające postępowanie w sprawie zarzutów wniesionych przez W. C. (dalej: skarżący, strona) w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynikało z akt sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. wszczął względem skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K., obejmujących zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenie społeczne oraz FP i FGŚP. W dniu [...] września 2010 r. strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które przez organ egzekucyjny tj. Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. zostały uznane za nieuzasadnione, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu z dnia [...] września 2010 r. (Nr [...]). Po rozpoznaniu zażalenia na to postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej we W. w orzeczeniu z dnia [...] listopada 2010 r. (Nr [...]) uchylił je w całości, umarzając postępowanie, bowiem stwierdził, że zarzuty wniesiono z uchybieniem terminu. Jednocześnie w uzasadnieniu zobowiązał organ pierwszej instancji do wydania odpowiedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów. Ustosunkowując się do tych zaleceń, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. umorzył postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów, uznając je za bezprzedmiotowe (wniesione po terminie). W zażaleniu na ten akt strona wniosła o jego uchylenie i merytoryczne rozpoznanie zarzutów, podnosząc bezskuteczność doręczenia jej – w trybie art. 43 k.p.a. - odpisów tytułów wykonawczych. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. uchylił w całości opisywane orzeczenie i umorzył postępowanie w sprawie, stwierdzając, że w dniu [...] listopada 2010 r. podjęto już ostateczne rozstrzygniecie w kwestii zarzutów zgłoszonych przez stronę w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że ponowne rozpoznanie tej samej sprawy narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej, co uniemożliwia ponowne jej rozstrzyganie. W skardze, datowanej na dzień [...] marca 2011 r., strona wnosiła o uchylenie w całości, zarówno postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2010 r. (nr [...]), jednocześnie wnioskując o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od tego rozstrzygnięcia, jak i postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2011 r. (nr [...]). W uzasadnieniu wskazywała, że przedmiotowe rozstrzygnięcia naruszają zasady postępowania administracyjnego, a w szczególności zasadę prawdy obiektywnej, praworządności jak również pogłębiania zaufania do organów państwa. W dalszej części kwestionowała prawidłowość doręczenia tytułów wykonawczych, podnosząc, że nie zostały one skutecznie doręczone, co uchylało skutek w postaci złożenia zarzutów po terminie, ten bowiem nie zaczął jeszcze biec. W dacie dokonania przez organ egzekucyjny tej czynności skarżący nie zamieszkiwał pod adresem na który doręczano pisma, tym samym odbierająca korespondencję osoba, jakkolwiek spokrewniona ze skarżącym, nie była dorosłym domownikiem. Podnosił też, że odmawiając ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Izby Skarbowej nie podjął żadnych działań, pomimo, że jego poprzednie postanowienie o umorzeniu postępowania było niezasadne i wprowadzało w błąd tak stronę jak i organ I instancji, co wymusiło zaskarżenie obu postanowień. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje : Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c. p.p.s.a. W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd, w ramach niniejszej sprawy, jest skarga na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2011 r. o nr [...]. Skarga na drugie ze wskazanych przez stronę w skardze postanowień, tj. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] listopada 2010 r. [...], została wyłączona do odrębnego rozpoznania przez Sąd pod sygn. akt I SA/Wr 624/11. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, w określonych na wstępie granicach kontroli, odnotowania wymaga jeszcze fakt, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, ale co istotne według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Istotny dla rozpoznawanej sprawy przepis art. 138 § 1 pkt 2 in fine ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.), stanowi, że odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję, jednocześnie umarzając postępowanie w pierwszej instancji. Norma ta, na mocy art. 144 k.p.a, ma zastosowanie także do postępowania zażaleniowego. Przesłanki umorzenia postępowania reguluje przepis art. 105 k.p.a., istotny z punktu rozważanego zagadnienia jest zapis § 1 stanowiący, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zapis ten ma charakter obligatoryjnego nakazu kierowanego do organu administracji, który winien ww. orzeczenie wydać z urzędu, po uprzednim stwierdzeniu bezprzedmiotowości postępowania. Niewątpliwie przesłanka bezprzedmiotowości, tzn. sytuacji uniemożliwiającej dalsze prowadzenie danego postępowania zaistniej także wówczas, gdy jego przedmiot został już rozstrzygnięty w innym postępowaniu. Ponowne procesowanie w tym samym przedmiecie jest bowiem niedopuszczalne, stanowiąc przesłankę stwierdzenia nieważności, kolejnego wydanego w tym samym przedmiocie aktu (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a ). W przypadku gdy taką okoliczność ustali organ odwoławczy, w ramach przyznanych mu kompetencji, wyrażonych w art. 138 k.p.a obowiązany jest do uchylenia takiego orzeczenia i umorzenia postępowania w tej sprawie. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić trzeba, że nie jest w niej sporne, iż w kwestii zarzutów zgłoszonych przez stronę po raz pierwszy wypowiedział się organ prowadzący postępowanie egzekucyjne tj. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Inspektorat w K. postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., które zostało następnie uchylone przez organ nadzoru tj. Dyrektora Izby Skarbowej we W. – postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Wynikało z niego, że zarzuty zgłoszone przez skarżącego, w toku prowadzonego względem niego postepownia egzekucyjnego, nie mogą być rozpoznane merytorycznie, z uwagi na ich wniesienie z uchybieniem 7 dniowego terminu do ich zgłoszenia, wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Nie oceniając merytorycznej poprawności wydanego orzeczenia – bo pozostaje to poza granicami rozpoznawanej sprawy – stwierdzić trzeba, że rozstrzygniecie to ostatecznie zamykało postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów. Tym samym kolejne orzeczenie wydane w dniu [...] grudnia 2010 r. przez organ egzekucyjny tj. Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Inspektorat w K. rozstrzygające tę samą kwestię – tj. zarzuty zgłoszone przez stronę w dniu [...] września 2010 r. w toku prowadzonego względem niej postępowania egzekucyjnego - zostało wydane z naruszeniem zasady powagi rzeczy osądzonej, co obligowało organ nadzoru do wydania zaskarżonego postanowienia, w celu uniknięcia skutku wynikającego z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Dopóki bowiem w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie rozstrzygające sprawę w sposób ostateczny, ponowne rozpoznanie tej samej sprawy jest niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości takiego postanowienia. Na dzień wydawania zaskarżonego orzeczenia (tj. [...] marca 2011 r.) w obrocie prawnym funkcjonowało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] listopada 2010 r. orzekające w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez stronę w dniu [...] września 2010 r., co uzasadniało wydanie postanowienia o zaskarżonej treści. Koniecznym jest wskazanie, że zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym (odwoławczym) nie obejmuje kompetencji w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia), ustawa nie przewiduje tzw. konkurencyjności trybów, prymat ma zawsze tryb odwoławczy. Dlatego też na gruncie rozpoznawanej sprawy, stwierdziwszy fakt wydania kolejnego orzeczenia w tej samej sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej we W. obowiązany był orzec zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Przy ocenie skarżonego postanowienia z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania postanowienia, nie mogły mieć żadnego znaczenia zarzuty podnoszone przez stronę w skardze i w toku postępowania, a dotyczące przyczyn oraz okoliczności związanych z postępowaniem egzekucyjnym. Z uwagi bowiem na istotę sprawy – bezprzedmiotowość postępowania - niedopuszczalne było ponowne jej rozpoznanie. W tym miejscu warto wspomnieć jedynie, że zarzuty w tym zakresie, podniesione przez stronę w skardze od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] listopada 2010 r. zostały przez Sąd rozpoznane merytorycznie wyrokiem z dnia 23 września 2011 r. (sygn. akt I SA/Wr 624/11), w związku z pozytywnym orzeczeniem w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na ww. postanowienie. Marginalnie już tylko należy stwierdzić, że istotnie objęte kontrolą Sądu w niniejszej sprawie orzeczenie zostało niejako "sprowokowane" niedbałością organu nadzoru, jakiej dopuścił się on w orzeczeniu z dnia 29 listopada 2010 r. nakazując w uzasadnieniu ponowne wydanie orzeczenia przez organ I instancji. Ta jednak okoliczność – jakkolwiek naganna - z punktu widzenia przywołanych zasad nie może wpłynąć na ocenę zaskarżonego aktu dokonywaną, w opisanych wyżej granicach, przez Sąd. W tym stanie rzeczy po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę - jako nieuzasadnioną – należało oddalić .