I SA/Wr 630/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Wskazał, że poza kawałkiem mieszkania (17 m2) nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Nie dysponuje też żadnymi oszczędnościami, lokatami bankowymi, czy papierami wartościowymi. Obecnie zatrudniony jest na ½ etatu w biurze rachunkowym, gdzie otrzymuje najniższe wynagrodzenie. Poza tym – jak podał – prowadzi działalność gospodarczą w rozmiarze mikro ze stratą. Miesięczny koszt utrzymania wnioskodawcy wynosi około 1.300-1.400 zł. Na powyższe składają się: ½ kredytu i opłat związanych z utrzymaniem mieszkania (600-700 zł), wydatki na wyżywienie, odzież, środki czystości (400-500 zł) oraz pozostałe wydatki, mianowicie na lekarstwa, spłatę kredytu za aparat, rachunki za telefon komórkowy, paliwo, a także na rozrywkę. Skarżący zauważył, że jego sytuacja jest trudna i nie pozwala na poczynienie jakichkolwiek oszczędności. Na utrzymanie zmuszony jest zapożyczać się u konkubiny, rodziny i znajomych. Obecnie jest zadłużony w banku na kwotę 10.000 zł. Ponadto jest przewlekle chory – przebyty zator w udzie i zakrzepica żył utrudnia mu normalną pracę i funkcjonowanie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał dodatkowo, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z konkubiną, która uzyskuje dochód 2.000 zł z tytułu pracy, posiada ½ mieszkania, które zajmuje ze skarżącym, poza tym nie dysponuje żadnym majątkiem. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu pracy w biurze rachunkowym w kwocie 900 zł. Z przedłożonego zaświadczenia o wynagrodzeniu wynika, że podana kwota jest wynagrodzeniem netto, które wynosi dokładnie 908,96 zł. Posiada we współwłasności z matką samochód osobowy rocznik 1998 r. o wartości około 9.000 zł. Do wniosku załączone zostało zeznanie podatkowe za 2008 r. z załącznikiem, zestawienie należnego podatku dochodowego za kwiecień 2009 r., wskazane wyżej zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, wyciąg z rachunku bankowego karty kredytowej VISA GOLD oraz karta informacyjna z dnia 31 marca 2008 r. o pobycie wnioskodawcy w szpitalu w dniach 21-29 marca 2008 r. Z dokumentów powyższych wynika, że wnioskodawca w 2008 r. ze stosunku pracy uzyskał dochód w wysokości 10.359,51 zł, a z prowadzonej działalności gospodarczej przychód – 3.780 zł i dochód – 1.385,91 zł. Do kwietnia 2009 r. przychód z działalności gospodarczej wyniósł 4.071,65 zł, a strata – 1.055,38 zł. Wyciąg z rachunku karty kredytowej wskazuje, że skarżącemu został przyznany na karcie VISA GOLD limit w wysokości 10.000 zł. Z karty informacyjnej wynika natomiast, że wnioskodawca w marcu 2008 r. został przyjęty do szpitala na obserwacje i leczenie zachowawcze z powodu objawów zakrzepicy żył głębokich nogi i wypisany do domu w stanie ogólnym dobrym z zaleceniem leczenia pod opieka lekarza POZ. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć trzeba, że skarżący wniósł jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o częściowe zwolnienie od tych kosztów. Jednak drugi z zakresów żądania mieści się w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości i w obu przypadkach jest to prawo pomocy w zakresie częściowym. W związku z tym należało uznać za zbędne wezwanie do sprecyzowania żądania wniosku. Przedstawione przez wnioskodawcę dane, które w ocenie rozpoznającego wniosek były wystarczające dla jego rozpoznania i nie budziły wątpliwości oraz przytoczona regulacja prawna uzasadniają odmowę przyznania prawa pomocy. Podkreślić w pierwszej kolejności należy, że dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, trzeba mieć na uwadze, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną, zaś Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). W niniejszej sprawie wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 100 zł. Przy czym Sąd/ Referendarz sądowy winien mieć na uwadze również informacje znane mu z urzędu. Dlatego też, rozpoznając niniejszy wniosek, wzięto też pod uwagę, że skarżący zobligowany jest do ponoszenia kosztów sądowych jednocześnie w tej i w dwóch innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem, gdzie wpis został wyznaczony w tej samej wysokości. Mimo to uznać należało, że nie ma podstaw do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazać trzeba, że nie wszystkie ponoszone przez skarżącego wydatki (przykładowo na rozrywkę, paliwo) są niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb. Czasowa rezygnacja z dodatkowych kosztów pozwoliłaby poczynić stosowne oszczędności. Poza tym zazwyczaj, prowadząc działalność gospodarczą, niektóre koszty, takie jak na opłacenie telefonu komórkowego, czy paliwa, są zaliczane do kosztów uzyskania przychodu. Dlatego wykazywanie ich jako wydatku pokrywanego z uzyskiwanego dochodu powoduje ich dublowanie. Nie można było również uznać jako okoliczność uzasadniającą przyznanie prawa pomocy zadłużenia w banku na kwotę 10.000 zł, gdyż faktycznie zadłużenie to stanowi limit przyznany na karcie kredytowej, który nie pociąga za sobą konieczności spłaty miesięcznych rat. Nie można też pominąć faktu, że skarżący posiada kartę kredytową VISA GOLD, którą można otrzymać pod warunkiem wykazania odpowiednich dochodów, znacznie wyższych niż wykazane przez niego we wniosku. Z wyciągu bankowego wynika natomiast, że suma środków dostępnych wynosi ponad 10.000 zł. Trudno też uznać jako zasadny argument leczenia na zakrzepicę żył. Skarżący odbył leczenie szpitalne ponad rok temu i został wypisany ze stanem ogólnym dobrym. Skoro natomiast nadal pracuje na umowę o pracę i jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje przychody, to znaczy, że wskazana dolegliwość nie utrudnia mu – jak podał – normalnej pracy i funkcjonowania. Końcowo zwrócić należy uwagę, że skargi w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 629-931/09 zostały wniesione w marcu 2009 r. Od tej też pory wnioskodawca powinien się spodziewać ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawach wszczętych wniesieniem powyższych skarg i poczynić w miarę swoich możliwości stosowne rezerwy na poczet tych kosztów. Opłacenie wpisów sądowych w kwocie 300 zł, którą w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżący był w stanie zaoszczędzić, nie powinno pociągać za sobą uszczerbku dla jego koniecznego utrzymania. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.