I SA/Wr 642/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. M. G. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. i straty z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2007 r. postanawia: przyznać pełnomocnikowi, adw. M. G., wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w kwocie 442,80 (słownie: czterysta czterdzieści dwa 80/100) złotych, w tym 23% VAT. W niniejszej sprawie, w której skarga została wniesiona 20 maja 2016 r., J. B., występującej jako uczestnik postępowania, postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Na tej podstawie, po wystąpieniu do Okręgowej Rady Adwokackiej we W., na jej pełnomocnika została wyznaczona adw. M. G.. Pełnomocnik [...]lipca 2017 r. zapoznała się z aktami sprawy i następnie 26 lipca 2017 r. stawiła się na rozprawie, na której wniosła o jej odroczenie z powodu braku kontaktu z mocodawczynią. Na kolejnej rozprawie pełnomocnik popierając skargę, zwróciła uwagę na nieprawidłowość w doręczeniu J. B. zawiadomienia o zawieszeniu terminu przedawnienia przez organ podatkowy i pozbawienie jej udziału w czynnościach w postępowaniu podatkowym. Wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w żadnej części. Pełnomocnik stawiła się jeszcze dwukrotnie na ogłoszenie orzeczenia. Pismem z dnia [...] września 2017 r. uczestnik postępowania wyraziła chęć cofnięcia pełnomocnictwa adw. M. G. z uwagi na nienależyte wykonywanie obowiązków i nieznajomość sprawy. Mając na uwadze powyższe wskazać trzeba, że zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wyznaczony profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przy czym na podstawie art. 250 § 2 p.p.s.a., wynagrodzenie to można obniżyć w uzasadnionych przypadkach. Ustalając wynagrodzenie dla wnioskującego pełnomocnika z urzędu, w pierwszej kolejności powołać trzeba przepisy przejściowe i końcowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.). Na podstawie § 23 rozporządzenie to weszło w życie z dniem 5 listopada 2016 r., przy czym zgodnie z § 22, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W niniejszej sprawie postępowanie w pierwszej instancji wszczęte zostało jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). W związku tym stawkę wynagrodzenia za zastępowanie uczestnika postępowania przed tutejszym Sądem określają przepisy rozporządzenia z 2015 r. Stosownie do treści § 2 ww. rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi z kolei, że opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Na podstawie w § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2015 r., opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 1200 zł, c) w innej sprawie - 480 zł. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi była należność pieniężna z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, a wartość przedmiotu sporu wynosiła 2.129.003 zł. W związku z tym w sprawie opłatę maksymalną za udzieloną pomoc prawną przed sądem pierwszej instancji określa § 8 pkt 7 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia z 2015 r. i wynosi ona 14.400 zł. Kierując się zatem przytoczoną wyżej regulacją, minimalna kwota wynagrodzenia w niniejszej sprawie dla wnioskującej pełnomocnik winna wynosić przynajmniej 7.200 zł. Niemniej jednak, w ocenie referendarza sądowego, w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku zastosowanie znalazł przywołany wyżej przepis art. 250 § 2 p.p.s.a. Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych niejednokrotnie podkreślano, że pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie przysługuje tylko za pomoc faktycznie udzieloną (por. przykładowo postanowienia NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II FZ 303/13 i z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wypada powołać też orzeczenie z dnia 9 stycznia 2014 r, sygn. akt I OZ 1226/13., w którym NSA zwrócił uwagę, że przepis art. 250 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Ustalając wysokość wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu – stosownie do treści § 4 ust. 2 rozporządzenia z 2015 r. – należy mieć na uwadze stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy adwokata oraz wkład jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczbę stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartość przedmiotu sprawy, wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Przenosząc przytoczoną regulację na grunt rozpoznawanego wniosku zauważyć należy, iż sprawa ze skargi P. B. była obszerna i skomplikowana, zarówno na etapie postępowania podatkowego, ale również sądowego. Pełnomocnik tymczasem zapoznała się z aktami sprawy tylko raz, na tydzień przed rozprawą. Nie mogła mieć wiedzy na temat sprawy od swojej mocodawczyni, skoro oświadczyła o trudności w nawiązaniu kontaktu, nie przedłożyła żadnych pism procesowych, w których przedstawiłaby stanowisko swojej mocodawczyni w sprawie. Znajomości tak obszernej sprawy i właściwego przygotowania do niej nie potwierdzają również uwagi co do postępowania podatkowego, które zostały zgłoszone do protokołu na rozprawie. Z kolei pięciokrotne stawiennictwo pełnomocnik z urzędu w siedzibie Sądu w żaden sposób nie uzasadnia przyznanie wynagrodzenia w wysokości 7.200 zł. W tym stanie rzeczy – w oparciu o przytoczone wyżej przepisy oraz o poczynione uwagi – referendarz uznał, iż wnioskującej pełnomocnik z urzędu należało obniżyć wynagrodzenie do 5% minimalnej stawki i przyznać 360 zł. Wskazana kwota podlega podwyższeniu o 82,80 zł, stanowiące wartość podatku od towarów i usług według stawki 23% na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2015 r. Wobec tego postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy procesowej.