I SA/Wr 644/09

Wrocław, dnia 26 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: XII/2001, od I do V/2002, XII 2002 r., od I do XII 2003 i I 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 01 czerwca 2009 r. A. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że otrzymał odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I, wzywającego go do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2000 zł, podczas gdy jego dochód miesięczny wynosi 451,75 zł netto. Do pisma załączył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. We wniosku podniósł, że okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy jest bardzo niski dochód przypadający na jednego członka rodziny. Dodał, iż zła sytuacja finansowa rodziny jest następstwem upadłości działalności gospodarczej skarżącego. We wspólnym gospodarstwie domowym obok skarżącego pozostaje jego żona oraz córka, pobierająca zasiłek dla bezrobotnych. Dalej skarżący wykazał, że pozostaje właścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni 250 m2 i działki o powierzchni 10 arów. Nie posiada, podobnie jak członkowie jego rodziny, oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Skarżący oznajmił, że zarabia miesięcznie 451,75 zł netto z tytułu umowy o pracę, natomiast jego córka uzyskuje kwotę 441,50 zł zasiłku dla bezrobotnych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 09 czerwca 2009 r. skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o dane wynikające z akt sprawy, dodatkowych informacji i dowodów potwierdzających jego sytuację majątkową. Żądanych przez referendarza dokumentów skarżący jednak nie przedłożył. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W dniu 26 sierpnia 2009 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, że odmowa przyznania mu prawa pomocy zamyka mu drogę do sądu. Podał, że nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych z uwagi na to, że przeciwko niemu i jego rodzinie prowadzona jest egzekucja. Wszystkie rachunki bankowe rodziny i przedsiębiorstwa zostały zablokowane, a samodzielne zbycie ruchomości i nieruchomości stało się niemożliwe. Skarżący podniósł jednocześnie, że w toczącym się z powództwa córki procesie cywilnym, zostało jej przyznane zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W załączeniu skarżący przedstawił kserokopię odpisu postanowienia z dnia [...] r. Sądu Okręgowego we W., sygn. akt [...] oraz kserokopię wniosku córki o zwolnienie z kosztów sądowych. Zarządzeniem sędziego z dnia 01 września 2009 r. skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku, w oparciu o dane wynikające z akt sprawy: - odpisu zeznania podatkowego za lata 2007-2008 skarżącego i jego żony; - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków; - wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę lokat i kont bankowych; - informacji dotyczących posiadanych przez skarżącego i jego żonę środków transportowych; - informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej i innych form wsparcia państwowego; - innych dokumentów i informacji, których treść może mieć wpływ na ocenę wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków na opłacenie kosztów sądowych. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu i nie dostarczył, pomimo, iż był do tego zobowiązany na mocy art. 255 p.p.s.a., informacji dotyczących jego stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych (dowodów zaświadczających o wysokości uzyskiwanych dochodów, szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, ze wskazaniem źródeł ich finansowania /dowodów opłat/; wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych), uniemożliwiając w ten sposób Sądowi ocenę, czy w jego sytuacji zaistniały przesłanki dla przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Sąd stwierdza także, że skarżący nie uprawdopodobnił twierdzeń zawartych w piśmie i we wniosku z dnia 01 czerwca 2009 r., odnoszących się do sytuacji majątkowej i finansowej jego rodziny. Na marginesie należy zauważyć, że przedstawione przez skarżącego postanowienie sądu powszechnego nie ma charakteru wiążącego w postępowaniu sądowo-administracyjnym (dotyczy postępowania uregulowanego w innej gałęzi prawa) i dowodzi jedynie tego, że w sprawie o sygn. akt [...], E. P. uzyskała zwolnienie z kosztów sądowych. Sąd bowiem każdorazowo dokonuje oceny kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w oparciu o aktualny stan sprawy. Reasumując należy stwierdzić, iż - w rozpoznawanej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie wnioskowanym nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe postanowiono jak w sentencji postanowienia.