I SA/Wr 647/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oleju smarowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca, zastępowana przez doradcę podatkowego, w treści skargi wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku na urzędowym formularzu wskazała, że aktualny stan majątkowy w porównaniu z wartością przedmiotu sporu nie pozwala na opłacenie skarg. Organ podatkowy wydał decyzje w rozbiciu na pojedyncze dostawy, z kolei sposób ich wydania i suma kwot wynikająca z tych decyzji powoduje zwiększenie kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego i nieruchomości została zakreślona. Strona podała, że posiada oszczędności w kwocie 12.000 zł oraz udziały w spółce A. Dochody uzyskuje wyłącznie z działalności gospodarczej w wysokości 2.500 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki strona podała wartość 1.800 zł jako koszty utrzymania. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów strona oświadczyła, że jest stanu wolnego i z nikim nie zamieszkuje, nie prowadzi też wspólnego gospodarstwa z innymi osobami. Jej miesięczne wydatki to opłaty 400 zł, wydatki na żywność i środki higieny 500 zł, leki 200 zł, spłata kredytów 2.000 zł. Opłaty te finansuje z bieżącej działalności gospodarczej. Oświadczyła też, że nie posiada środków transportu. Nie jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w P. przy ul. [...]. Wynagrodzenie dla pełnomocnika w sprawie finansowane będzie po ewentualnym wygraniu sporu sądowego. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca w 2015 r. uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 6.217.745,74 zł i dochód w kwocie 74.605,70 zł. Do końca czerwca 2016 r. jej przychód wyniósł 375.457,73 zł i odnotowana została strata na poziomie 16.298,62 zł. W kwietniu i maju 2016 r. strona dokonała dostawy towarów i usług na kwoty odpowiednio 47.957 zł i 24.266 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 25.424 zł i 31.382 zł. Przedłożone zostały także wydruki historii dwóch rachunków bankowych za kwiecień, maj i czerwiec 2016 r., wykorzystywane prywatnie i w działalności gospodarczej. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że na dzień wydania niniejszego postanowienia w tutejszym Sądzie skarżąca jest stroną w czterdziestu czterech sprawach, a wpisy od skarg w tych sprawach zostały wyznaczone na kwoty o łącznej wartości 8.589 zł. W ocenie referendarza sądowego, udostępnione przez stronę skarżącą dane nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższego strona nie wykazała. Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że najwyższym kosztem sądowym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wpis od skargi. Natomiast z racji, że skarżąca jest stroną w czterdziestu czterech sprawach toczących się niemal jednocześnie, co wiąże się z równoczesnym uiszczaniem kosztów sądowych w tych sprawach, rozpoznając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, należało uwzględnić całą kwotę tych kosztów, a zwłaszcza wpisów od skarg. Łączna ich wartość to 8.589 zł. Zwrócić też należy uwagę, że ewentualne przyszłe koszty sądowe, które strona skarżąca będzie zobowiązana uiścić (poza wpisem od skargi), zazwyczaj ograniczają się do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł (jeżeli skarga zostanie oddalona) i wpisu od skargi kasacyjnej stanowiącego połowę wpisu od skargi (gdy strona zdecyduje skarżyć wydany w sprawie wyrok). Koszty sądowe zatem stanowią wydatki jednorazowe i nie wiążą się ze stałym miesięcznym obciążeniem budżetu strony skarżącej. Dane wynikające ze złożonych przez skarżącą oświadczeń i dokumentów, zdaniem referendarza, nie budzą wątpliwości, iż strona jest w stanie opłacić koszty swego udziału w sprawie, nawet przy uwzględnieniu konieczności ich ponoszenia równocześnie w ponad czterdziestu sprawach. Wskazać trzeba w pierwszej kolejności na przychody, które skarżąca uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej. W 2015 r. było to ponad 6.000.000 zł, a do końca czerwca bieżącego roku ich wartość wyniosła ponad 370.000 zł. Bez znaczenia pozostaje tu fakt, że strona jednocześnie odnotowała relatywnie niski dochód (ponad 70.000 zł), a w bieżącym roku stratę (stanowiącą około 2 % przychodu). Dochód i strata są wynikiem ponoszenia mniejszych lub większych kosztów uzyskania przychodu, natomiast wszystkie te trzy wartości (dochód, strata, koszty podatkowe) są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też to wartość przychodu jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Potwierdzeniem może być tutaj okoliczność, że strona odnotowując stratę, jedocześnie ma środki na opłacenie kosztów utrzymania oraz na regularną spłatę kredytu w wysokości około 2.000 zł, co wynika z wydruków rachunków bankowych. Również dane wynikające z powyższych wydruków świadczą o dysponowaniu środkami pieniężnymi, które strona jest w stanie przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego własnego utrzymania. Zauważyć trzeba, że skarżąca operuje znacznymi kwotami, po kilkadziesiąt tysięcy złotych. Być może są to pieniądze przeznaczone na pokrycie zobowiązań w działalności gospodarczej, jednak pamiętać należy, że koszty sądowe są formą daniny publicznej. Te z kolei – zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji – każdy ma obowiązek ponosić. Dlatego też zobowiązania publicznoprawne muszą być zawsze traktowane priorytetowo wobec zobowiązań o charakterze prywatnym. Już zatem przedstawione wyżej dane dają podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy, gdyż wskazują, że strona posiada środki pieniężne, które może przeznaczyć na opłacenie przedmiotowych kosztów. Zaznaczyć jedynie wypada, że z danych jednego z rachunków bankowych wynika, iż strona nie przedłożyła wydruków wszystkich posiadanych rachunków – dokonany przelew własny na kwotę 83.350 zł w dniu 22 kwietnia 2016 r. nie ma odzwierciedlenia w historii drugiego rachunku bankowego. Wywieść stąd należało, że skarżąca posiada jeszcze inne konto niż ujawnione w niniejszej sprawie. Dodać trzeba, że nie tylko działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą jednoosobowo, jest jej źródłem rzeczywistych dochodów (to jest tych, które pozostają faktycznie do jej dyspozycji). Skarżąca podała, że posiada udziały w spółce A. Jak wynika z ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego, strona jest jedynym wspólnikiem tej spółki. W praktyce zatem również z tej spółki skarżąca może pozyskać środki na opłacenie kosztów sądowych. Nie można było natomiast przyjąć za podstawę oceny zasadności wniosku oświadczeń złożonych przez stronę – nie wszystkie są bowiem wiarygodne. Odnośnie miesięcznie ponoszonych wydatków, skarżąca wskazała na urzędowym formularzu, że koszty utrzymania wynoszą 1.800 zł. Następnie, wezwana do złożenia szczegółowego zestawienia wydatków, podała, że sama spłata kredytów wynosi 2.000 zł, pozostałe wydatki to 1.100 zł, w tym 400 zł na opłaty. Przy czym nie zostało wyjaśnione, co na te opłaty się składa. Z wniosku wynika, że strona mieszka sama i nie posiada żadnych nieruchomości. Jednocześnie w zeznaniu podatkowym podany jest adres zamieszkania we W. przy ul. [...], strona zaś w sprawie, w piśmie z dnia 1 sierpnia 2016 r., podaje adres zamieszkania w P. (dom). Wezwana do oświadczenia o tytułach prawnych do tych nieruchomości wskazała jedynie, iż nie jest ich właścicielem, nie podejmując żadnej próby wyjaśnienia podstawy ich dysponowania. Zauważyć przy tym trzeba, że strona oświadczyła, iż jej miesięczne opłaty wynoszą 400 zł, z czego wywieść należałoby, że nieruchomości te nie są wynajmowane. Okoliczność ta nie ma wprawdzie bezpośredniego wpływu na ocenę możliwości płatniczych strony, może jednak świadczyć o wybiórczym udostępnieniu danych co do swojej sytuacji majątkowej. Wreszcie strona zakreśliła rubrykę dotyczącą posiadanych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Z kolei w historii jednego z rachunków bankowych odnotowana została operacja tytułem pierwszej raty polisy na samochód marki Mercedes CLS, na kwotę 4.555 zł. Podsumowując wskazać trzeba, iż dane z dokumentów finansowych dają podstawę do przyjęcia, że strona była i jest w stanie zgromadzić środki na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie, nawet przy uwzględnieniu takiego obowiązku w pozostałych sprawach. Zwłaszcza, że konieczności ich ponoszenia winna się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. W niniejszej sprawie skarga zaś została wniesiona 24 maja 2016 r. przez pełnomocnika z wyboru. Pozostałe dane natomiast należało ocenić jako zbyt wybiórcze, aby można było na ich podstawie ustalić wysokość rzeczywiście ponoszonych przez skarżącą miesięcznych wydatków (które obejmowałyby faktyczne koszty utrzymania albo wynajmu domu czy mieszkania, samochodu). W związku z tym ocena zasadności wniosku została dokonana przede wszystkim w oparciu o dane wynikające z przedłożonych dokumentów finansowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.