I SA/Wr 649/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [---] Nr [---] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył łącznie 400 skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej we W., w związku z czym łączna wysokość wpisów sądowych, do uiszczenia których jest zobowiązany, przekracza kwotę 40.000 zł. Nie był natomiast w stanie zgromadzić w terminie do wniesienia skarg odpowiedniej kwoty na ich opłacenie. Wnioskodawca wskazał, że jego stan majątkowy pozwala na opłacenie jedynie 20 skarg. Uiszczenie pozostałych wpisów sądowych spowodowałoby już uszczerbek utrzymania konicznego dla jego rodziny, bowiem ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, a posiadany majątek nie może zostać spieniężony, gdyż jest niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i i dwojgiem dzieci. Posiada dom o powierzchni 161 m2, nieruchomość rolną (4,9 ha) oraz dwa lokale użytkowe. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi. Jako przedmiot o wartości powyżej 3.000 euro wymienił samochód Mercedes Sprinter, rocznik 1996. Skarżący uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej – 7.230,33 zł brutto i z tytułu diety radnego – 610,40 zł. Natomiast jego żona, jako nauczyciel uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.100 zł brutto. Na wezwanie Referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i finansowego wnioskodawcy, nadesłane zostały wyciągi z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, zeznania podatkowe małżonków za lata 2007 i 2008 z załącznikami, informacje PIT-11 za 2008 r. o dochodach żony skarżącego oraz deklaracja skarżącego na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za marzec 2009 r. Na podstawie powyższych dokumentów ustalone zostało, że wnioskodawca w 2007 roku rozliczał się z podatku dochodowego od osób fizycznych częściowo w formie zryczałtowanej i częściowo na zasadach ogólnych. Z zeznania podatkowego, którym rozliczał się z podatku dochodowego na zasadach ogólnych wynika, że uzyskał z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości 398.068,67 zł i dochód, po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu – 1.278.08 zł. Natomiast z zeznania o należnym ryczałcie wynika, że przychód wyniósł 440.231,85 zł. W 2008 r. skarżący osiągnął przychód w kwocie 1.318.599,58 zł i dochód – 330.385,74 zł. W pierwszym kwartale 2009 r. przychód miał wartość 250.150,32 zł, a dochód 21.890,98 zł. Żona skarżącego w 2008 r. uzyskała dochody z czterech zakładów pracy (przedszkole, gimnazjum, szkoła podstawowa i urząd miejski), a łączny jej dochód ze stosunków pracy wyniósł 23.945,16 zł i z działalności wykonywanej osobiście – 271,46 zł. Zgodnie z kartą wynagrodzeń gminnego gimnazjum, w którym pracuje, w pierwszym kwartale 2009 r. jej dochód netto wyniósł łącznie 5.748,15 zł. Wnioskodawca posiada cztery rachunki bankowe w PLN i dwa rachunki prowadzone w EURO (związane z prowadzoną działalnością gospodarczą), a jego żona dysponuje jednym rachunkiem, obciążonym bankową notą memoriałową na kwotę 206.000 zł, z tym, że przedłożony wyciąg z tego rachunku obejmuje okres 1-30 kwietnia 2009 r., a nie okres ostatnich trzech miesięcy, jak wskazano w wezwaniu. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2009 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia wniesiony został sprzeciw, w którym skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., wezwał go do przedłożenia szczegółowego – określonego kwotowo zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, informacji o posiadanych środkach transportu, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej lub innych form wsparcia państwowego, informacji o sposobie wykorzystania nieruchomości rolnej oraz lokali użytkowych wskazanych na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ze wskazaniem wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów oraz innych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Na powyższe wezwanie nie udzielono odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Stosownie do treści z art. 245 § 3 i art. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p. p. s. a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. W rezultacie to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. Dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, trzeba pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne, przytoczoną regulację prawną oraz powyższe uwagi, zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych zarówno w niniejszej jak i w pozostałych sprawach, wszczętych na skutek wniesionych przez niego skarg do tutejszego Sądu. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że nie zostały przedłożone żądane w wezwaniu oświadczenia. Mianowicie brak jest zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, pozwalającego dokonać oceny możliwości poczynienia oszczędności w budżecie domowym rodziny wnioskodawcy. Nie złożono też oświadczenia o sposobie wykorzystywania posiadanej nieruchomości rolnej, z której można pozyskiwać dodatkowe dochody. Wprawdzie wnioskodawca wskazał, że posiadany majątek jest mu niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże działalność ta polega na sprzedaży pojazdów mechanicznych (jak podano w jednym z zeznań podatkowych). Jest zatem mało prawdopodobne, aby nieruchomość rolna o powierzchni 4,9 ha była w całości wykorzystywana do tego rodzaju działalności. Przedłożone dokumenty świadczą natomiast o tym, że skarżący ma możliwość opłacenia kosztów sądowych we wszystkich czterystu sprawach, w których jest stroną. Obecnie zobligowany jest do opłacenia wpisów sądowych w łącznej kwocie około 40.000 zł. Należy jednak zauważyć, że w 2008 r. odnotował dochód w wysokości ponad 330.000 zł. Już z tej informacji wynika, że powinien dysponować oszczędnościami na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w powyższych sprawach, przy uwzględnieniu wydatków niezbędnych do utrzymania domu i czteroosobowej rodziny. Nadto wskazać trzeba, że w pierwszych trzech miesiącach 2009 r. uzyskał przychód w kwocie 250.000 zł, z którego również mógł poczynić rezerwy. Osiąganie bowiem jednocześnie niskiego dochodu jest uzależnione tylko i wyłącznie od ponoszenia znacznych kosztów uzyskania przychodu. Dodatkowy dochód rodziny skarżącego stanowi wynagrodzenie jego żony w kwocie około 2.000 zł netto miesięcznie. Z wyciągu z posiadanego przez nią rachunku bankowego wynika, że jest on obciążony bankową notą memoriałową. Nie jest jednak wiadome, z czego wynika to obciążenie, a jako dostępne środki na dzień 4 maja 2009 r. wskazana jest kwota 206.893,40 zł. Mając zatem na uwadze powyższe, stwierdzić należało, że skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających jego żądanie i dlatego Sąd, w oparciu o art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.