I SA/Wr 653/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz–Rajchman (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska Asesor WSA Iwona Solatycka po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym: oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi W. K. (dalej: skarżący, strona, podatnik) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy) z dnia 17 maja 2021 r. Nr 0201-IEW2.720.7.2021.BL utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – K. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 26 marca 2021 r. nr 0225-SEW.720.59.2021.1 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku, będącego przedmiotem postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – K. w dniu 18 stycznia 2021 r. obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do lipca i od września do grudnia 2012 r., od stycznia do grudnia 2013 r. oraz zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011 – 2013. Podstawę prawną dochodzonych obowiązków stanowią decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu utrzymujące w mocy rozstrzygnięcia Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno – Skarbowego we Wrocławiu w sprawach określenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do lipca i od września do grudnia 2012 r., od stycznia do grudnia 2013 r. oraz w sprawach określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011 – 2013. Decyzje organu drugiej instancji doręczone zostały stronie w dniu 16 grudnia 2020 r. i wobec wniesienia od nich przez podatnika skargi są aktualnie przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 19 stycznia 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez S. S. A., które doręczono zobowiązanemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 27 stycznia 2021 r. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 28 stycznia 2021 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, tj. zarzut nieistnienia obowiązku, wygaśnięcia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku. Odnośnie zarzutu nieistnienia obowiązku wskazał skarżący, że w decyzjach podatkowych organy nie udowodniły mu zarzutu firmanctwa, ponadto nie prowadził on działalności gospodarczej w terminach wskazanych w tych decyzjach, gdyż wszelkie dokumenty w sprawie rozliczeń firmy były podpisywane przez inną osobę. Podnosił również naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie prowadzonego postępowania podatkowego, dowodów w sprawie oraz elementów decyzji. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jako wierzyciel, postanowieniem z dnia 26 marca 2021 r. stwierdził niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku, będącego przedmiotem postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W kwestii pozostałych wniesionych zarzutów organ wypowiedział się w odrębnym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 17 maja 2021 r., po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę zażalenia, organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znalazł art. 34 § 2 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.), który pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu (na przykład podatkowym) był zarzut tożsamy z zarzutem egzekucyjnym. Wówczas organ w miejsce merytorycznej oceny zarzutów zobowiązany jest rozpatrzeć je procesowo, poprzez stwierdzenie ich niedopuszczalności. W ocenie organu drugiej instancji w sprawie spełnione zostały warunki zastosowania art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a., gdyż przedmiotem zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego były kwestie związane z wymiarem podatku, rozpoznawane wcześniej przez organ podatkowy w toku odrębnego postępowania. Wskazał też organ podatkowy, iż kwestia istnienia/prawidłowości wymiaru stanowi przedmiot rozpoznania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu wskutek zaskarżenia decyzji organu odwoławczego. Wskazał ponadto organ odwoławczy na wadliwość rozstrzygnięcia wierzyciela, który w skarżonym postanowieniu zbędnie wypowiedział się w sprawie nieistnienia obowiązku zamiast wyłącznie stwierdzić niedopuszczalność zarzutu, co jednak nie miało w ocenie organu drugiej instancji wpływu na wynik sprawy. Podsumowując, organ odwoławczy podkreślił, iż przedmiotem postępowania egzekucyjnego nie jest ustalenie treści obowiązku obciążającego stronę zobowiązaną, lecz doprowadzenie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Postępowanie egzekucyjne nie stanowi bowiem kolejnej instancji postępowania jurysdykcyjnego. Strona wniosła na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wskazując, że wszelkie uwagi, wady prawne i fakty świadczące o rzetelności organu podatkowego w gromadzeniu i prowadzeniu postępowań wobec strony oraz fakty i dowody na wystąpienie przedawnienia znajdują się w sprawach w których trwają postępowania sądowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga okazała się nieuzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 17 maja 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – K. z dnia 26 marca 2021 r. stwierdzające, że zgłoszony przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku jest niedopuszczalny. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organy podatkowe właściwie zastosowały uregulowanie zawarte w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. W myśl z art. 33 § 4 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do art. 34 § 2 u.p.e.a., wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Zgodnie z art. 34 § 3 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. W orzecznictwie oraz literaturze, wskazując na specyfikę postępowania egzekucyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia, podkreśla się, że zarzuty zawarte w art. 33 § 1 u.p.e.a. są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Dlatego też postępowanie polegające na rozpatrzeniu zarzutów i zajęciu stanowiska co do ich zasadności ma prowadzić do merytorycznego załatwienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Nie rozstrzyga ono zagadnień proceduralnych, ale jest merytorycznym rozstrzygnięciem zapadłym w ramach postępowania egzekucyjnego, pomimo że następuje w formie postanowienia, a nie decyzji, i zależy od postępowania głównego, przy którym zgłasza się zarzuty - egzekucji administracyjnej. Stanowi więc istotną dla dalszego załatwienia sprawy wypowiedź wierzyciela, którą organ egzekucyjny jest związany (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., I SA/Ol 152/13, LEX nr 1323412 oraz C. Kulesza [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 34). Sąd w pełni podziela stawisko wyrażone w doktrynie, zgodnie którym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją, niekonkurencyjnym w stosunku do środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w ramach odrębnych postępowań: podatkowego, administracyjnego lub sądowego. Nie ma bowiem powodów, dla których ta sama kwestia miałaby być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu jurysdykcyjnym, a następnie ponownie – w ramach zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu nie umniejsza zakresu ochrony zobowiązanego, ponieważ nadal ma on prawne możliwości oddziaływania na treść rozstrzygnięcia, odnoszącego się do zakresu jego obowiązków. Równocześnie jest chroniony interes ogólny, stanowiący uzasadnienie dopuszczenia możliwości prowadzenia egzekucji orzeczenia, od którego przysługują środki zaskarżenia (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 34). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy odniósł się do okoliczności uzasadniających zaistnienie w analizowanej sprawie przesłanek do zastosowania art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a., stanowiącym, że wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji i prawidłowo stwierdził, że zarzut zgłoszony przez skarżącego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku, jest niedopuszczalny. A zatem w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art, 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a., stanowiąca, że wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym administracyjnym lub sądowym. W rozpatrywanej sprawie zarzut nieistnienia obowiązku strona upatrywała w tym, że w jej ocenie organy podatkowe w postępowaniu wymiarowym naruszyły przepisy postępowania podatkowego, w tym nie zebrały wystarczających dowodów na okoliczność stwierdzenia, iż skarżący prowadził działalność gospodarczą i dopuścił się firmanctwa. Należy jednak wskazać, iż na decyzje podatkowe które kwestionuje skarżący w postępowaniu egzekucyjnym strona wniosła skargi do tutejszego sądu a sprawy zainicjowane tym środkiem zaskarżenia oczekują na rozpoznanie. Zatem zarzut nieistnienia obowiązku podnoszony w postępowaniu egzekucyjnym będzie przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w ramach sądowej kontroli decyzji wymiarowych. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.