I SA/Wr 658/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1.1. Przedmiotem skargi Z. S. (dalej: strona, skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ odwoławczy) we W. z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: organ pierwszej instancji) w W. z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 1.2. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy, organ pierwszej instancji (działając jako wierzyciel oraz organ egzekucyjny) wszczął wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne w związku z zaległościami z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2014 i 2015, a także, podatku od towarów i usług za grudzień 2015r. oraz za styczeń i lipiec 2016r. Dochodzone należności zostały objęte tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], [...]. W toku tego postępowania, pismem z dnia 7 marca 2017r. strona wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jej skarg wniesionych na odmowę umorzenia zaległości podatkowych (zarejestrowanych pod sygn. akt I SA/Wr 102/17 i I SA/Wr 103/17). 1.3. Powołanym na wstępie postanowieniem organ pierwszej instancji odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazując, że przesłanka w oparciu o którą strona domaga się zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie została wymieniona w katalogu ustawowych podstaw zawieszenia tego postępowania, wymienionych w treści art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). 1.4. W zażaleniu wywiedzionym od tego postanowienia strona podniosła, że złożyła wniosek "o układ ratalny", który nie został jeszcze prawomocnie rozpoznany. Wskazała również na swoją trudną sytuację materialną podkreślając, że prowadzona egzekucja naraża ją na niedostatek. 1.5. Powołanym na wstępie postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji. Odwołując się do treści art. 56 § 1 u.p.e.a. organ odwoławczy zaznaczył, że wymieniony w tym przepisie katalog przesłanek skutkujących zawieszeniem postępowania egzekucyjnego ma charakter zamknięty. Powyższe oznacza, że organ egzekucyjny nie ma możliwości orzekania w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przesłanek innych niż wskazane w art. 56 § 1 u.p.e.a. Za takowe uznał organ odwoławczy okoliczności jakie strona powołała w piśmie z dnia 7 marca 2017r. oraz w zażaleniu od postanowienia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że dopiero rozłożenie na raty spłat należności pieniężnej, czy też odroczenie terminu wykonania obowiązku obliguje organ podatkowy do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca domagała się uchylenia w całości ww. postanowienia organu odwoławczego jako naruszającego treść art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zdaniem strony, podjęte przez nią starania o uzyskanie pomocy publicznej dla przedsiębiorców (w ramach ulgi "de minimis") powinny były skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia w tej sprawie. 2.2. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. 2.3. W piśmie z dnia 25 lipca 2017r. skarżąca zawarła polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w odpowiedzi na skargę wyrażając pogląd o bezpodstawnej odmowie przyznania jej pomocy "de minimis". Dodała, że rozprawa w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 103/17 została wyznaczona na dzień 4 sierpnia 2017r. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 3.1. Skarga okazała się nieuzasadniona. 3.2. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.; dalej: ppsa). 3.3. Rolą Sądu w niniejszej sprawie była ocena zasadności odmowy przez organ odwoławczy zawieszenia postępowania egzekucyjnego wobec sformułowanego w tym zakresie wniosku strony. 3.4. Wypada zauważyć, że przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego obowiązków o charakterze pieniężnym reguluje przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. W myśl tego przepisu, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. 3.5. Jak wynika z treści powołanego przepisu, ustawodawca nie pozostawił organowi egzekucyjnemu marginesu uznaniowości przy ocenie podstaw do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Powyższe nakłada na organ egzekucyjny obowiązek wydawania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wyłącznie w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek, enumeratywnie wymienionych w treści art. 56 § 1 u.p.e.a. 3.6. Sąd w składzie orzekającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2010r., I SA/Gd 601/09, CBOSA, co do tego, że formułując przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego ustawodawca nie przyznał zobowiązanemu (dłużnikowi) uprawnienia analogicznego jak wierzycielowi w pkt 4 tego przepisu, tj. generalnego prawa do żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe prowadzi do wniosku, że jakkolwiek zobowiązany (dłużnik) może inicjować zawieszenie postępowania egzekucyjnego, to jednak oczekiwany przez niego skutek w tym zakresie (zawieszenia postępowania) nie jest podyktowany subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, lecz zależy od wystąpienia okoliczności której ustawodawca przypisał normatywny charakter przesłanki zawieszenia tego postępowania. Rozpatrując zasadność zawieszenia postępowania z inicjatywy zobowiązanego organ egzekucyjny zobowiązany jest zbadać nie tylko to, czy powołana przez zobowiązanego okoliczność wpisuje się w katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ale również, i to, czy wskazywana przesłanka ma rzeczywisty charakter. Sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania wniosku przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA OZ w Gdańsku z dnia 6 czerwca 1997r., I SA/Gd 1526/96, LEX nr 31564). W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy egzekucyjne tak właśnie rozumiejąc ten przepis prawidłowo przy tym wywiodły, że żadna z okoliczności powołanych przez stronę (czy to we wniosku, czy w zażaleniu od postanowienia pierwszoinstancyjnego) nie miała charakteru przesłanki z art. 56 § 1 u.p.e.a., a zatem i nie dawała podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wypada w tym miejscu przypomnieć, że występując z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jakie wszczęto wobec strony w związku z zaległościami w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług skarżąca swój wniosek uzasadniała przyszłą kontrolą sądową orzeczeń organów podatkowych o odmowie umorzenia zaległości w ww. podatkach. Na etapie zażalenia od postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji strona powołała się dodatkowo na okoliczność złożenia wniosku o rozłożenie na raty tych zaległości. Zwróciła również uwagę na swoją trudną sytuację materialną. 3.7. Sąd zgadza się z organami egzekucyjnymi orzekającymi w sprawie, że zarówno fakt złożenia przez stronę skargi do sądu administracyjnego na decyzje o odmowie umorzenia zaległości podatkowych, jak i złożenie wniosku o rozłożenie na raty tych zaległości nie mogą, w świetle zamkniętego katalogu przesłanek z art. 56 § 1 u.p.e.a., uzasadniać zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Z tych samych powodów, za zasadnością wniosku strony nie może przemawiać także jej sytuacja finansowa. Co się tyczy dostrzeżonego przez stronę związku pomiędzy prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym a zaskarżeniem do sądu administracyjnego decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych to należy wyjaśnić, że przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. nie zawiera w swej treści przesłanki, która uzasadniałaby zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia kwestii mogącej rzutować na sposób, czy też podstawy do dalszego egzekwowania obowiązku o charakterze pieniężnym. Sąd w pełni aprobuje wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko co do niedopuszczalności zawieszenia postępowania egzekucyjnego w takim przypadku w oparciu o art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. w zw. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23; dalej: k.p.a). Za poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r., II OSK 2101/10, CBOSA powtórzyć należy, że przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja u.p.e.a. okaże się niekompletna. Tak więc, skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. Zgodzić się należy również z oceną organów egzekucyjnych, że samo złożenie przez stronę wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie wyczerpuje przesłanki z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., przez którą należy rozumieć funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia organu podatkowego w zakresie rozłożenia podatnikowi na raty spłat należności pieniężnej. Dopiero zatem dysponowanie przez stronę decyzją o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej mogłoby stanowić przesłankę do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Pogląd, że przepis art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., nie przewiduje możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego na tej tylko podstawie, że toczy się postępowanie podatkowe w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowym (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 marca 2015r., I SA/Lu 62/14 oraz NSA z dnia 17 lutego 2017r., II FSK 66/15,CBOSA). Podobnie jak stanowisko, że art. 56 § 1 u.p.e.a. nie daje organowi egzekucyjnemu prawa do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na trudną sytuacją materialną zobowiązanego (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 9 marca 2017r., I SA/Ke 656/16 oraz WSA w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2015 r., I SA/Sz 37/15, CBOSA). W świetle przyjętych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozwiązań prawnych, zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy społeczno – gospodarcze nie stanowią przeszkody do wszczęcia i kontynuowania postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 9 marca 2017r., I SA/Ke 656/16, CBOSA). Trudności bytowe podatnika stanowią natomiast okoliczność, która może być brana pod uwagę w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. 3.8. Skoro niewątpliwym jest, że okoliczności wskazane przez skarżącą nie występują wśród przesłanek zawartych w art. 56 § 1 u.p.e.a. to wniosek skarżącej nie mógł wywołać oczekiwanego przez stronę skutku w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 3.9. Sąd nie dostrzegł innych przesłanek które zobowiązywałyby organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z urzędu. Tym samym należy uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedstawiona argumentacja przesądzała o bezzasadności skargi oraz nietrafności podniesionego w niej zarzutu naruszenia art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. 3.10. Na marginesie warto jest zauważyć, że wyrokami z dnia 4 sierpnia 2017r. WSA we Wrocławiu oddalił skargi w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 102/17 i I SA/Wr 103/17. 3.11. Wskazując na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wniesioną w sprawie skargę w całości oddalił na podstawie art. 151 ppsa.