I SA/Wr 669/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżących o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2016 r., I SA/Wr 669/16, w sprawie ze skargi E. F. i R. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. postanawia: I. odmówić przywrócenia terminu; II. odmówić sporządzenia uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2016 r. WSA we Wrocławiu – po przeprowadzeniu rozprawy – oddalił skargę skarżących w całości. Jak wynika z protokołu rozprawy, skarżący nie stawili się na posiedzenie sądu, mimo że o terminie rozprawy zostali zawiadomieni prawidłowo (podwójne awizowanie przesyłki). Pismem z dnia 4 stycznia 2017 r. skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie oraz doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Ponadto zażądali wyznaczenie przez Sąd posiedzenia w celu wysłuchania wyjaśnień skarżących w przedmiocie terminu i sposobu, w jakim dowiedzieli się o wydaniu wyroku. W treści swojego wniosku skarżący wskazali, że w sprawie nie zostały doręczone im zawiadomienia o terminach posiedzeń, co uniemożliwiło złożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Podnieśli, że o wydaniu wyroku w ich sprawie dowiedzieli się przypadkowo w dniu 29 grudnia 2016 r. poprzez wgląd w internetową bazę orzeczeń sądów administracyjnych (CBOSA). Wskazali, że nie zostali w żaden sposób zawiadomieni o terminie rozprawie oraz że nie potwierdzali odbioru przesyłek sądowych, które zawierałyby powiadomienie o terminie posiedzenia Sądu. Podkreślili, że operator pocztowy nie doręczył im żadnych pism w sprawie oprócz odpowiedzi na skargę. Zaznaczyli, że w trakcie postępowania sądowego nie zmieniali miejsca zamieszkania, ani nie przebywali długotrwale poza miejscem zamieszkania. Wyjaśnili, że bez własnej winy uchybili terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie skarżących, wskazane okoliczności uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu. Do wniosku skarżący załączyli wydruk z portalu orzeczeń, a także wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wskazać w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Z treści wniosku wynika bowiem, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 29 grudnia 2016 r., zaś wniosek został złożony osobiście przez skarżących w Sądzie w dniu 4 stycznia 2017 r. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W tych ramach należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/02, CBOSA). Trzeba zatem stwierdzić, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W ocenie Sądu argumentacja podniesiona we wniosku nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Należy zauważyć, że w sprawie zostało niewątpliwe wysłane do stron zawiadomienia o terminie rozprawy. Przesyłki listowe, zawierające zawiadomienie, zostały jednak zwrócone do Sądu z uwagi na ich niepodjęcie w terminie w placówce operatora pocztowego (k. 29-30). Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, w dniu 25 października 2016 r. zostało dokonana pierwsza awizacja przesyłki, o czym poinformowano skarżących poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Na kopercie przesyłki listowej znajduje się także pieczęć operatora pocztowego, z której wynika, że powtórne awizowanie nastąpiło w dniu 2 listopada 2016 r. Ostatecznie przesyłka nie została podjęta w 14-dniowym terminie i w dniu 14 listopada 2016 r. została zwrócona do Sądu, który na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. uznał, że doszło do prawidłowego zawiadomienia skarżących na zasadzie tzw. fikcji prawnej doręczenia uregulowanej w art. 73 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w sytuacji, gdy doręczenie pisma okaże się niemożliwe, takie pismo – po uprzednim zawiadomieniu adresata o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia – składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, po upływie których przyjmuje się fikcję doręczenia pisma. Istota tej fikcji sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Dodatkowo należy zauważyć, że w sprawie skarżący nie przedłożyli żadnych dowodów, które wskazywałyby, że doszło do nieprawidłowości przy doręczeniu zawiadomień o terminie rozprawy. Skarżący ograniczyli się jedynie do wskazania, że nie otrzymali żadnych zawiadomień o terminie rozprawy. Zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek wskazują jednak jednoznacznie, że doszło do awizowania przesyłki listowej, o czym zostali poinformowani skarżący. Co ważne, przesyłki listowe zostały skierowane na adres podany w skardze. Sąd nie miał zatem podstawy, aby przyjąć, że skarżący nie otrzymali zawiadomienia o awizowaniu przesyłki listowej. Według Sądu, skarżący mieli możliwość odbioru przesyłki, ale z niej nie skorzystali. W tym stanie rzeczy, wobec nieuprawdopodobnienia, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżących, Sąd – zgodnie z art. 86 p.p.s.a. – odmówił skarżącym przywrócenia terminu, o czym orzeczono w pkt I sentencji. Co do wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie wniosek niewątpliwie złożono po terminie, a żądanie przywrócenia terminu zostało rozpoznane negatywnie. Według art. 141 § 2 zd. pierwsze p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W takiej sytuacji należało uznać wniosek skarżących za spóźniony. Wobec powyższego Sąd był zobowiązany – zgodnie z art. 141 § 3 p.p.s.a. – odmówić sporządzenia uzasadnienia, o czym orzeczono w pkt II sentencji. Na marginesie Sąd pragnie wskazać, że w sprawie nie istniała potrzeba do wyznaczenia posiedzenia celem wysłuchania wyjaśnień skarżących w przedmiocie terminu i sposobu, w jakim dowiedzieli się o wydaniu wyroku. W opinii Sądu, wskazane przez skarżących okoliczności zostały jednoznacznie podane w treści wniosku o przywrócenie terminu. Sąd nie miał w tym zakresie żadnych wątpliwości. W efekcie wysłuchanie stron należało uznać za zbędne.