I SA/Wr 670/10

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. akr I SA/Wr 670/10 Uzasadnienie W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, od dwóch lat jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych dochodów. W piśmie z dnia 30 października 2010 r. wnioskodawca oświadczył, że jego niezbędne koszty utrzymania pokrywają rodzice, a wydatki te kształtują się następująco: opłata za mieszkanie ok. 400 zł; za telefon, Internet, telewizję- ok. 100 zł i koszty wyżywienia- ok. 300 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca- mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu (choćby dorywczego) uzyskiwanego przez siebie; nie złożył do akt dowodu potwierdzającego otrzymywanie od swoich rodziców środków finansowych i ich wysokość; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wskazał z jakiego źródła czerpał i czerpie środki na pokrycie swoich publikacji naukowych; nie przedstawił także dowodów, że aktywnie poszukuje stałego zatrudnienia. Co więcej z treści jego pism wynika, że nie szukał i nadal nie ma zamiaru znaleźć stałego zatrudnienia. Zdaniem Sądu skarżący uważa, że jego aktywność w kierunku ukończenia studiów doktoranckich uzasadnia w stopniu wystarczającym jego brak troski o zapewnie sobie samodzielnie stałego źródła finansowania. Podkreślić należy, że skarżący ma 36 lat, nie wykazał, że istnieją jakieś przeciwwskazania (np. schorzenia) uniemożliwiające mu podjęcie pracy, a mimo to od 1993 r. (z niewielkim tylko przerwami) cały czas zabiega jedynie o to aby rejestrować się jako osoba bezrobotna. Myli się skarżący uważając, że sam fakt posiadania statusu bezrobotnego zapewnia mu prawo do otrzymania zwolnienia od kosztów sądowych czy Sygn. akr I SA/Wr 670/10 ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Jak wskazuje cytowany na wstępie przepis- jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie posiada on obiektywnie żadnych środków (źródeł dochodu), z których mógłby sfinansować kosztów postępowania. Zwykle osoba bezrobotna rzeczywiście takich środków nie posiada, jednak w przypadku skarżącego sytuacja wygląda inaczej. Skarżący nie ukrywa, że chociaż sam jest bezrobotny i nie osiąga dochodu, to jego potrzeby materialne zaspokoją rodzice. Podkreślić należy, że w postępowaniu o sygn. akt IV SO/Wr 11/10 (wniosek rozpoznawany w październiku br.) skarżący wskazywał, że jego wydatki wynoszą ok. 1.900 zł (w tym sama opłata za telefon – 342 zł), wydatki te pokrywali mu rodzice i skarżący nie wskazywał, że ww. kwota jest już kwotą graniczną, na którą sfinansowanie jego rodziców jest stać. Co ciekawe- wskazywana przez niego w aktualnym wniosku wysokość niezbędnych wydatków jest już o wiele niższa (800 zł), a zatem nie istnieją przeszkody aby skarżący zwrócił się do swoich rodziców o sfinansowanie mu wpisu sądowego w sprawie prowadzonej w jego żywotnym interesie. Do oceny bowiem możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dodać również należy, że oceniając wniosek należy badać czy trudności finansowe w jakich znalazł się wnioskodawca są następstwem niekorzystnego zbiegu okoliczności czy związane są raczej z jego zawinionym postępowaniem. Oczywiście tylko w przypadku pierwszym wniosek będzie zasadny. W ocenie Sądu skarżący nie czyni w ogóle starań aby zmienić swoją sytuację życiową (tj. usamodzielnić się, uzyskać źródło dochodu [choćby z prac dorywczych] itd.). Reasumując- w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki do otrzymania nadzwyczajnego uprawnienia jakim jest przyznanie prawa pomocy. Co więcej- składane przez niego oświadczenia budziły wątpliwości co do ich wiarygodności (np. w kwestii źródeł dochodu, odnośnie wysokość otrzymywanego wsparcia finansowego do rodziców, itp.) Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sygn. akr I SA/Wr 670/10 Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.