I SA/Wr 680/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 7 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego wskutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 2009 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. K. B. (dalej: wnioskodawca, skarżący) wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył łącznie 400 skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej we W., a łączna wysokość wpisów sądowych do uiszczenia których został zobowiązany przekracza kwotę 40.000 zł. W motywach swego wniosku skarżący zaznaczył również, iż nie był w stanie zgromadzić w terminie do wniesienia skarg odpowiedniej kwoty na ich opłacenie, a jego stan majątkowy pozwala na opłacenie jedynie 20 skarg. Uiszczenie pozostałych wpisów sądowych spowodowałoby uszczerbek utrzymania konicznego dla jego rodziny, bowiem na jego utrzymaniu pozostaje dwoje małoletnich dzieci. Z kolei majątek posiadany przez skarżącego nie może zostać spieniężony, gdyż jest niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci. Posiada dom o powierzchni 161 m2, nieruchomość rolną (4,9 ha) oraz dwa lokale użytkowe. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi. Jako przedmiot o wartości powyżej 3.000 euro wymienił samochód Mercedes Sprinter, rocznik 1996. Skarżący uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej – 7.230,33 zł brutto i z tytułu diety radnego – 610,40 zł. Natomiast jego żona, jako nauczyciel uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.100 zł brutto. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i finansowego wnioskodawcy, nadesłane zostały wyciągi z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, zeznania podatkowe małżonków – M.B. za 2008 rok z załącznikami, K. B. za lata 2007 i 2008, informacje PIT-11 za 2008 r. o dochodach żony skarżącego oraz deklaracja skarżącego na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za marzec 2009 r. – PIT-5L. Na podstawie powyższych dokumentów ustalone zostało, że wnioskodawca w 2007 roku rozliczał się z podatku dochodowego od osób fizycznych częściowo w formie zryczałtowanej i częściowo na zasadach ogólnych. Z zeznania podatkowego, którym rozliczał się z podatku dochodowego na zasadach ogólnych wynika, że uzyskał z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości 398.068,67 zł i dochód – 1.278.08 zł. Natomiast z zeznania o należnym ryczałcie wynika, że przychód wyniósł 440.231,85 zł. W 2008 r. skarżący osiągnął przychód w kwocie 1.318.599,58 zł i dochód w wysokości 330.385,74 zł. W pierwszym kwartale 2009 r. przychód wyniósł 250.150,32 zł, a dochód 21.890,98 zł. Żona skarżącego w 2008 r. uzyskała łączny dochód ze stosunku pracy w wysokości 22.945,16 zł i z działalności wykonywanej osobiście – 271,46 zł. Zgodnie z kartą wynagrodzeń gminnego gimnazjum, w którym jest zatrudniona, w pierwszym kwartale 2009 r. jej dochód netto wyniósł łącznie 5.748,15 zł. Wnioskodawca prowadzi rachunki bankowe w PLN i w EURO, na których wykazuje znaczne obroty, a jego żona dysponuje rachunkiem, obciążonym bankową notą memoriałową na kwotę 206.000 zł, z tym, że przedłożony wyciąg z tego rachunku obejmuje okres 1-30 kwietnia 2009 r., a nie okres ostatnich trzech miesięcy, jak wskazano w wezwaniu. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem sprzeciwu wniesionego w dniu 10 lipca 2009 r. (data stempla pocztowego przesyłki), w którym skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wezwał do przedłożenia szczegółowego – określonego kwotowo zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, informacji o posiadanych środkach transportu, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej lub innych form wsparcia państwowego, informacji o sposobie wykorzystania nieruchomości rolnej oraz lokali użytkowych wskazanych na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z informacją o wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów oraz innych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Na powyższe wezwanie nie udzielono odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestie przyznania prawa pomocy. Stosownie do treści z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p. p. s. a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. W rezultacie to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. Dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne, przytoczoną regulację prawną oraz powyższe uwagi, zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych zarówno w niniejszej jak i w pozostałych sprawach, wszczętych na skutek wniesionych przez niego skarg do tutejszego Sądu. Przede wszystkim należy zauważyć, iż nie zostały przedłożone oświadczenia żądane w skierowanym do skarżącego wezwaniu. Brak jest zarówno zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, pozwalającego dokonać oceny możliwości poczynienia oszczędności w budżecie domowym rodziny wnioskodawcy, jak też oświadczenia o sposobie wykorzystywania posiadanej nieruchomości rolnej, z której można pozyskiwać dodatkowe dochody. Wprawdzie wnioskodawca wskazał, że posiadany majątek jest niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże działalność ta polega na sprzedaży pojazdów mechanicznych, wobec czego jest mało prawdopodobne, aby nieruchomość rolna o powierzchni 4,9 ha była w całości wykorzystywana do tego rodzaju działalności. Wnioskodawca nie przedstawił również informacji o sposobie wykorzystywania należących do niego dwóch lokali użytkowych, w tym informacji o ewentualnym osiąganiu z tego tytułu dodatkowych dochodów bądź istnieniu takiej możliwości. Z kolei okoliczności ustalone na podstawie przedłożonych dokumentów świadczą o tym, że skarżący posiada zdolność opłacenia kosztów sądowych we wszystkich czterystu sprawach, w których jest stroną, a w których zobligowany jest do opłacenia wpisów sądowych w łącznej kwocie około 40.000 zł. Należy zauważyć, że w 2008 r. skarżący odnotował dochód w wysokości ponad 330.000 zł. Już z tej informacji wynika, że - przy uwzględnieniu wydatków niezbędnych do utrzymania domu i czteroosobowej rodziny - powinien dysponować oszczędnościami wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w powyższych sprawach. Z kolei w pierwszych trzech miesiącach 2009 r. skarżący uzyskał przychód w kwocie 250.000 zł, z którego również mógł poczynić rezerwy. Osiąganie bowiem jednocześnie stosunkowo niewysokiego dochodu jest tylko wynikiem ponoszenia znacznych kosztów uzyskania przychodu. Dodatkowy dochód rodziny skarżącego stanowi wynagrodzenie jego żony w kwocie około 2.000 zł netto miesięcznie. Z wyciągu z posiadanego przez nią rachunku bankowego wynika, że jest on obciążony bankową notą memoriałową. Nie jest jednak wiadome, z czego wynika to obciążenie, a jako dostępne środki na dzień 4 maja 2009 r. wskazana jest kwota 206.893,40 zł. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów skarżącego oraz zasady przyznawania prawa pomocy, stwierdzić należało, że skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających jego żądanie, wobec czego Sąd, w oparciu o art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.