I SA/Wr 708/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r., I SA/Wr 708/17, odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "A" s.c. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r., I SA/Wr 708/17. Strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku powołano brak środków na sfinansowanie prowadzenia sprawy, brak transakcji zarobkowych oraz stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 27.276,96 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, iż spółka nie ma kapitału zakładowego ani środków trwałych. Zakreślona została rubryka dotycząca rachunków bankowych. Do akt sprawy w wyniku wezwania przedłożone zostały deklaracje VAT-7 za sierpień, wrzesień i październik 2013 r., bilans oraz rachunek zysków i strat spółki za 2016 r. potwierdzające brak majątku i stratę spółki, a także zeznania podatkowe PIT-36L za 2015 r. i PIT-37 za 2016 r. D. W. oraz PIT-37 i PIT-36L za 2016 r. R. S. Z zeznań tych wynika, że pierwszy ze wspólników w 2015 r. nie uzyskał z działalności gospodarczej żadnych przychodów, a w 2016 r. jego przychód ze stosunku pracy wyniósł 22.100 zł. Drugi wymieniony wspólnik w 2016 r. nie uzyskał z działalności gospodarczej żadnych przychodów, a ze stosunku pracy i innych źródeł miał przychód w kwocie 21.233,48 zł. Nie przedłożono wydruków historii rachunków bankowych należących do wspólników spółki oraz zaświadczeń ich pracodawców dotyczących zatrudnienia i wysokości wynagrodzenia. Brak informacji co do trzeciego wspólnika. Pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że strona nie jest w stanie przedłożyć wszystkich żądanych w wezwaniu dokumentów, gdyż spółka nie zawiera żadnych transakcji zarobkowych. Natomiast nie została dotychczas rozwiązana, gdyż intencją wspólników jest utrzymanie bytu prawnego w związku z prowadzonymi postępowaniami. Pełnomocnik oświadczył też, iż nie otrzymał honorarium za prowadzenie spraw spółki przed tutejszym Sądem. Honorarium ma zostać opłacone dopiero po poprowadzeniu spraw w zależności od nakładu pracy. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że skarżąca spółka jest w tutejszym Sądzie stroną w czterdziestu sprawach. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma rzetelne i wyczerpujące wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W przypadku spółki cywilnej nie tylko sytuacja finansowa samej spółki lecz również jej wspólników decyduje o rozstrzygnięciu wniosku o przyznanie prawa pomocy - wspólnicy winni wykazać że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wobec nadesłania niektórych zeznań podatkowych dwóch z trzech wspólników, nieudostępnienia historii rachunków bankowych wspólników oraz zaświadczeń o zarobkach wspólników brak było możliwości ustalenia miesięcznych dochodów wspólników. Równocześnie wskazano na zabezpieczenie środków dla pełnomocnika, którego wynagrodzenie zależy od nakładu pracy w 40 sprawach wnioskodawcy. Wobec powyższego referendarz sądowy nie dysponując materiałem w oparciu, o który można było ustalić możliwości płatnicze strony skarżącej - jej wspólników w oparciu o art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 p.p.s.a.) - dalej jako p.p.s.a. odmówił żądaniu spółki. W sprzeciwie wskazano, że strona nie posiada żadnych środków z których mogłaby sfinansować zainicjowane postępowanie sądowe, co wynika z przedstawianych z własnej inicjatywy jak i na wezwanie Sądu dowodów. Nietrafne jest stwierdzenie o braku wykazania przez stronę skarżącą niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, gdyż wszelkie przedłożone dokumenty świadczą o braku środków finansowych, a nieprzedłożenie niektórych dokumentów na żądanie Sądu, spowodowane jest tym, że skarżąca ich nie posiada. Wskazano również, iż przedstawione oświadczenie o wynagrodzeniu pełnomocnika, miało wskazywać, że honorarium będzie należne wyłącznie w przypadku wygranej - wtedy oceniony zostanie nakład pracy pełnomocnika i wysokość wynagrodzenia (wynika to z łączącej pełnomocnika umowy), obecnie spółka nie ma środków na pokrycie wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przewiduje przyznanie prawa pomocy m.in. jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki w tym zakresie. W przypadku spółki cywilnej jaką jest strona skarżąca znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa samej spółki lecz również jej wspólników, co wynika z solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za jej zobowiązania (art. 864 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r poz. 459). Słusznie w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2018 r. został stwierdzony brak możliwości weryfikacji potencjału płatniczego odnośnie wpisu od skargi w wysokości 379,00 zł. Należy tu podzielić stanowisko prezentowane przez referendarza sądowego, że wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów, ani innych wyjaśnień dotyczących zdolności płatniczych wspólników strony skarżącej brak było możliwości oceny, czy wnioskodawca - jego wspólnicy rzeczywiście nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2017 r. (sygn. akt II OZ 1469/16) - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA: "Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane." Tymczasem w odpowiedzi na wezwanie dotyczące sytuacji majątkowej wspólników i o jej udokumentowanie oraz w złożonym sprzeciwie strona skarżąca nie udzieliła wyjaśnień (ograniczając się do przedstawienia zeznań podatkowych D. W.: PIT-36L za 2015 r. i PIT-37 za 2016 r., R. S.: PIT-37 i PIT-36L za 2016 r. - dwóch z trzech wspólników) zasłaniając się brakiem transakcji zarobkowych u strony skarżącej - nie u wspólników, bądź nie posiadaniem - przez skarżącą innych dokumentów. Wymienione w wezwaniu, a nie ujawnione przez stronę dokumenty, a także brak chociażby odniesienia się przez stronę skarżącą do materii, którą miały owe dokumenty obejmować były istotne z tego względu, że ujawnione dane nie dawały wiarygodnego obrazu, co do sytuacji płatniczej spółki - jej wspólników. Sąd przyjmuje za swój pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2016 r. o sygn. akt I FZ 379/15 (publ. w CBOSA) zgodnie, z którym uchylenie się strony - spółki cywilnej od wyjaśnienia sytuacji majątkowej jej wspólników stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy. W odniesieniu do wyjaśnień zawartych w sprzeciwie odnoszących się do oświadczenia o wynagrodzeniu pełnomocnika, Sąd wobec treści oświadczenia oraz nieprzedstawienia umowy, na którą powołano się w sprzeciwie nie dał wiary wyjaśnieniom i również w tym zakresie podzielił stanowisko referendarza sądowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 §1-3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.