I SA/Wr 721/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. i B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 r.: oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy K. ustalił A. i B. M. podatek od nieruchomości za 2005 r. w kwocie [...]. Od powyższej decyzji skarżący A. i B. M. wnieśli odwołanie domagając się jej uchylenia oraz obciążenia Gminy K. kosztami postępowania odwoławczego, zgodnie z art. 264 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu zarzucili naruszenie art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez objęcie podatkiem od nieruchomości gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym. Wobec faktu, iż Skarżący nie byli zobowiązani do składania informacji podatkowych ciężar ustalenia kwalifikacji gruntów obarczał organy podatkowe, które w tym zakresie nie podjęły jakichkolwiek ustaleń. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...], uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, iż zakres podmiotowy opodatkowania podatkiem od nieruchomości określają regulacje zawarte w art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), jednocześnie ust. 4 ww. przepisu stwierdza, iż jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. W takiej sytuacji zobowiązanie winno być wymierzone w jednej decyzji adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. Organ podatkowy I instancji jako podatników zobowiązanych do zapłaty podatku od nieruchomości wskazał skarżących B. i A. M., natomiast z materiału dowodowego nie wynika, aby w/w osoby były współwłaścicielami nieruchomości gruntowej objętej opodatkowaniem. Z zawiadomienia o zmianie w wypisie z rejestru z dnia [...] wynika, iż współwłaścicielami działki Nr [...] o powierzchni [...], sklasyfikowanej pod symbolem "B" (tereny mieszkaniowe) są B. M. i W. K. Z żadnych natomiast dokumentów nie można tego wywieść w stosunku do A. M. i S. K., którym także doręczono decyzję ustalającą podatek od nieruchomości. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji, w celu przeprowadzenia postępowania podatkowego i ustalenia stosunków właścicielskich dotyczących nieruchomości objętej spornym podatkiem, a w konsekwencji podmiotów zobowiązanych do jego zapłaty. Stwierdził także organ II instancji, iż objęta odwołaniem decyzja jest nieczytelna z uwagi na brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. Ponadto nie wszczęto postępowania podatkowego, a przed wydaniem decyzji nie zapoznano strony ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, czym naruszono art. 165 i 200 Ordynacji podatkowej oraz zasady postępowania podatkowego określone w art. 120, art. 121, art. 122 oraz art. 123 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do kwestii obciążenia Gminy K. kosztami postępowania odwoławczego, w uzasadnieniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na brak podstaw prawnych do takiego działania, wyjaśniając, że jeżeli koszty postępowania nie obciążają strony lub uczestników postępowania, to ponosi je Skarb Państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. i B. M. wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w części dotyczącej odmowy obciążenia Gminy K. kosztami postępowania odwoławczego oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Zarzucili, iż wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 123 § 1 i 200 § 1 Ordynacji podatkowej, nie zapewniając Skarżącym prawa do czynnego udziału w postępowaniu, co daje podstawy do jego wznowienia. Odnosząc się do kwestii kosztów postępowania Skarżący wskazali, iż organ podatkowy II instancji nie przeanalizował wydatków jakie ponieśli oni w związku z prowadzonym postępowaniem oraz nie rozstrzygnął tej kwestii. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie, a w piśmie z [...] wyraziło zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę w trybie uproszczonym zważył, co następuje: Zakres kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Działając w granicach prawem przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego, co uzasadniałoby jej uchylenie. Na wstępie stwierdzić należy, iż jakkolwiek Skarżący sformułowali wniosek o uchylenie decyzji jedynie w części dotyczącej kosztów postępowania odwoławczego, to z dalszej treści skargi wynika, iż domagają się objęcia kontrolą sądową postępowania organów podatkowych przy wydaniu zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Sąd, kierując się treścią art. 134 § 1 w związku z art. 6 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznał zgłoszone przez Strony zarzuty. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 233 § 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zgodnie z jego brzmieniem organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie ulega wątpliwości, i to w istocie nie jest pomiędzy stronami sporne, iż zasadnie organ odwoławczy skorzystał z przysługującego mu uprawnienia kasacyjnego i uchylając decyzję organu I instancji przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia nakazując ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności. Zarzuty zrodziły się w związku z niedopełnieniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze obowiązku zapoznania strony z treścią zgromadzonego w sprawie materiału. Rację mają bowiem Skarżący podnosząc, iż uchylenie decyzji organu podatkowego I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia nie stanowi wyjątku uzasadniającego odstąpienie od stosowania art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Uchybienie powyższe nie może stanowić jednak podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem nie wpływa w żaden sposób na wynik podjętego rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy nie prowadził jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, wydając objęte skargą rozstrzygnięcie opierał się na posiadanych już materiałach, zebranych na etapie postępowania przed I instancją. Nie bez znaczenia dla oceny wpływu ww. uchybienia na wynik sprawy jest także charakter podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia, sprowadzającego sprawę na etap postępowania I instancyjnego, w którym organ winien wyjaśnić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, przy zachowaniu prawa strony do czynnego w nim uczestniczenia. W tym miejscu zasadnym wydaje się przywołanie treści uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w dniu [...], a odnoszącej się do omawianego wyżej zagadnienia, zgodnie z którą: "Niezastosowanie w danej sprawie trybu określonego w art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60) nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że jest podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 § 1 pkt 4 tej ustawy. Naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy." (sygn. akt FPS 6/04; ONSAiWSA 2005/4/66). W związku z powyższym podnoszony przez Skarżących zarzut naruszenia art. 123 § 1 i art. 200 Ordynacji podatkowej nie może stanowić podstawy do uchylenia objętej skargą decyzji. Odnosząc się do kwestii dotyczącej kosztów postępowania odwoławczego, na wstępie stwierdzić należy, iż zgodnie z treścią art. 264 Ordynacji podatkowej jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Zasadą jest zatem, iż koszty postępowania podatkowego ponoszone są przez Skarb Państwa, a w wyjątkowych przypadkach - wyraźnie określonych przepisem prawa, kosztami może być obciążona Strona postępowania. Z powyższego zapisu, jak również innych norm regulujących kwestię kosztów postępowania podatkowego (art. 264 do 271 Ordynacji podatkowej) wynika, iż dla Stron postępowanie podatkowe jest co do zasady bezpłatne, nie ponoszą one kosztów wpisu, czy też innych opłat związanych z prowadzonym postępowaniem (np. koszt opinii biegłego powoływanego przez organ, koszty oględzin), nie wprowadzono przymusu adwokackiego bowiem na organy podatkowe nałożono obowiązek udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem prowadzonego postępowania. Oznacza to także, iż w przypadku podjęcia rozstrzygnięcia korzystnego dla strony brak podstaw do orzekania o kosztach postępowania na jej rzecz. Wynika to właśnie z faktu, iż co do zasady ponoszone są one przez Skarb Państwa. Istnieją jednak przewidziane prawem sytuacje, w których strona postępowania (świadek lub biegły) może zwrócić się o zwrot poniesionych przez nią kosztów postępowania. Art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż organ podatkowy, na żądanie, zwraca koszty postępowania, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1 i 2, a więc koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym; koszty, o których mowa w pkt 1, związane z osobistym stawiennictwem strony, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się. W związku z powyższym podstawa do zwrotu kosztów istnieje wówczas gdy: po pierwsze -strona złoży w tym zakresie stosowne żądania, po drugie -jeżeli mieszczą się one w katalogu wymienionym w art. 265 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej i wreszcie po trzecie - jeżeli zostały one przez stronę poniesione. Procedurze podatkowej odmiennie niż procedurze cywilnej nie jest znana możliwość orzekania o kosztach postępowania między stronami. Z przepisów działu IV Ordynacji podatkowej wywieść należy, że koszty (wydatki) ponosi organ prowadzący postępowanie. Wynika to z obowiązków dowodowych organu (art. 123, art. 180 § 1 i art. 187 Ordynacji podatkowej) oraz ze ściśle określonych przypadków, kiedy koszty postępowania obciążają stronę (art. 267 Ordynacji podatkowej). Powyższe uwagi poczyniono celem wskazania, iż w postępowaniu podatkowym, odmiennie niż w procedurze cywilnej organ podatkowy nie jest stroną przeciwną postępowania ale organem decyzyjnym. Stroną postępowania są jedynie podmioty mające interes prawny w żądaniu podjęcia przez organ określonych czynności, stąd błędne jest domaganie się od organu odwoławczego obciążenia kosztami postępowania organu I instancji, jak to już wyżej wyjaśniono koszty te ponoszone są przez organ przed, którym toczone jest postępowanie. A uprawnienie do zwrotu kosztów na rzecz strony obwarowane powołanymi wyżej przesłankami. Istotny z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy jest jednakże przepis art. 270a Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym orzeczenie w sprawie kosztów podejmowane jest w formie postanowienia na które służy zażalenie. W świetle ww. zapisu za słuszne uznać należy podnoszone w skardze twierdzenie, iż organ podatkowy nie podjął rozstrzygnięcia w tym względzie. W osnowie decyzji powołano jedynie przepis art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej i orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu I instancji. Tym samym organ odwoławczy nie rozpatrzył w przewidzianej przez prawo formie żądania Stron odnoszącego się do kwestii kosztów postępowania, cechy władczego rozstrzygnięcia nie posiada bowiem fragment uzasadnienia decyzji kasacyjnej. W świetle powyższych stwierdzeń, wniosek Stron winien zostać rozpoznany w przewidzianej przez prawo formie. Powyższe okoliczności nie mogą jednak wpływać na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, której przedmiotem jest uchylenie do ponownego rozpatrzenia decyzji Wójta Gminy K. ustalającej zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości. Stronie służą bowiem środki prawne przymuszające organ podatkowy do podjęcia działania i wydania przewidzianego prawem aktu. Zgodnie z treścią art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie. W świetle powyżej wskazanych okoliczności Skarżący, uznając, iż służy im uprawnienie do zwrotu kosztów winni podjąć przewidziane w art. 141 Ordynacji podatkowej kroki przymuszające organ podatkowy do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia, które podlegać będzie ocenie w ramach postępowania zażaleniowego, a w efekcie także kontroli sądowej (o ile takie procedury zostaną przez Strony wdrożone). Uznając zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na mocy art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.