I SA/Wr 722/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] września 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Z.-M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za listopad 2015 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz kwoty podatku do zapłaty postanawia: I. uchylić postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] września 2018 r.; II. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 7.245 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że utrzymuje się z emerytury (łączna kwota emerytur netto skarżącej i jej męża 2.992,06 zł) i prowadzonej działalności gospodarczej, która ogranicza się do najmu nieruchomości. Działalność w 2017 r. przyniosła stratę w kwocie 12.387,55 zł. Dochody małżonków objęte są zajęciem komorniczym. Dokumenty załączone do wniosku potwierdzają złożone oświadczenia. Wynika z nich ponadto, że w 2017 r. skarżąca uzyskała z działalności gospodarczej przychód w wysokości 86.040,65 zł. Do końca lipca 2018 r. przychody z działalności gospodarczej wyniosły 42.025 zł. Dochody pochodziły z dzierżawy wynoszącej miesięcznie 1.000 zł i usług biurowo-porządkowych – obie usługi świadczone są na rzecz Firmy Handlowo-Usługowej A., mającej siedzibę pod tym samym adresem, co miejsce zamieszkania skarżącej. Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. referendarz odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że strona nie przedłożyła żądanych wydruków historii rachunków bankowych, które posiada z mężem. Trudno zatem odnieść się do oświadczenia o braku jakichkolwiek oszczędności. Nie zostało też złożone jakiekolwiek oświadczenie czy dokument, który wskazywałby na zajęcie egzekucyjne rachunków. Brak też informacji o miesięcznie ponoszonych wydatkach, zwłaszcza tych związanych z utrzymaniem domu/ mieszkania. W sprzeciwie skarżąca podniosła, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza została zawieszona, a współpraca z przedsiębiorstwem Handlowo-Usługowym A. przerwana. Do sprzeciwu załączono dowód zawieszenia działalności skarżącej od dnia [...] października 2018 r. (k. 76 załącznika do akt) oraz komornicze zajęcie z dnia [...] czerwca 2018 r. wierzytelności skarżącej wobec przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego A. z tytułu umów cywilnoprawnych (k. 77 załącznika do akt sądowych). Zajęcie dotyczy kwoty blisko 157.000 zł Dołączono także dowody innych zajęć komorniczych, z których wynika, że od lutego 2017 r. bank egzekwuje od skarżącej kwotę nieco ponad 1,3 mln zł (k. 81 i nast. załącznika do akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepisy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowią zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd wskazuje, że zawarte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie: "gdy wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem, to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu skarżąca, choć dopiero na etapie sprzeciwu od postanowienia referendarza, wykazała, że nie jest w stanie obecnie uiścić kwoty 7.245 zł tytułem wpisu od skargi. Z akt sprawy wynika, że skarżąca faktycznie dysponuje wartościową nieruchomością w miejscowości turystycznej, w której przez długi czas prowadziła pensjonat. Skarżąca wraz z mężem zamieszkuje na nieruchomości do dnia obecnego (pismo skarżącej k. 49 i nast. w aktach administracyjnych oraz akty notarialne k. 60 i nast. akt administracyjnych; adres poddany w skardze). Dotychczas niezależnie od tytułu prawnego, jaki przysługiwał skarżącej do nieruchomości (prawo własności, formalny lub nieformalny najem), skarżąca czerpała z nieruchomości relatywnie znaczny dochód, prowadząc pensjonat lub też wynajmując jego budynek. Z dokumentów załączonych do sprzeciwu wynika jednak, że obecnie wierzyciele skarżącej skutecznie egzekwują swoje wierzytelności z dochodów, które nieruchomość przynosi oraz z zaopatrzenia emerytalnego. Skarżąca nie może już nimi swobodnie dysponować. Ze względu na wysokość egzekwowanych kwot (z odsetkami i kosztami egzekucji ok. 157 tys. zł i 1,3 mln zł) należy przyjąć, iż egzekucja trwa. W tym stanie rzeczy żądanie od skarżącej uiszczenia kwoty kilku tysięcy złotych tytułem wpisu byłoby równoznaczne z żądaniem czy też akceptacją prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej (pensjonatu) lub faktycznego wynajmowania nieruchomości bez zgłoszenia tego faktu organom podatkowym oraz bez zadeklarowania dochodów, w celu przeznaczenia ich na wpis od skargi. Względnie legalnego kontynuowania wykorzystania nieruchomości i przeznaczenia na wpis od skargi kwot, których komornik nie zdążył zająć. Z tych też przyczyn na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.