I SA/Wr 733/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego za 2016 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wraz ze skargą wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od wielu lat są z mężem inwalidami II grupy i wydają prawie jedną emeryturę na rehabilitację leczniczą, bez pomocy MOPS-u. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że pozostaje w gospodarstwie domowym z mężem, posiada dom o powierzchni 180 m2, który dzieli z dwiema rodzinami oraz nieruchomość rolną. Nie ma żadnych oszczędności ani innych zasobów pieniężnych. Posiada samochód marki Toyota z 1991 r., składak, o wartości około 4.000 zł. Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu emerytur i alimentów w łącznej kwocie 1.886,99 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: spłata ugody za zastępstwo procesowe – łącznie 275 zł, koszty rehabilitacji, które wynoszą prawie jedną emeryturę. Strona zwróciła uwagę, że zrezygnowała z opłacania telefonu i prądu. Do wniosku załączona została kopia zeznania podatkowego małżonków za 2015 r. z wykazanymi przychodami z tytułu świadczeń emerytalnych w kwotach 15.763,56 zł i 12.577,92 zł, kopie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, w tym – jak wskazała strona – na papierosy 310 zł oraz dokumenty potwierdzające wysokość emerytur oraz rozłożenie na raty kosztów sądowych w sprawach cywilnych. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 100 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek jest w części zasadny. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zdaniem referendarza, strona wykazała, ze nie jest w stanie zgromadzić środków na opłacenie wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika. Wskazuje na to wysokość dochodów uzyskiwanych przez małżonków ze świadczeń emerytalnych, które prawie w całości przeznaczone są na bieżące wydatki związane z domem, utrzymaniem i leczeniem. Co do kosztów sądowych, to zaznaczyć trzeba, że zwykle najwyższym kosztem sądowym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Pozostałe ewentualne przyszłe koszty to opłata kancelaryjna za doręczenie wyroku z uzasadnieniem w wysokości 100 zł (jeżeli Sąd nie uwzględni wniesionej skargi) oraz wpis od skargi kasacyjnej wynoszący równowartość połowy wpisu od skargi, jednak nie mniej niż 100 zł (jeżeli strona zdecyduje zaskarżyć wyrok tutejszego Sądu). Tymczasem skarżąca deklaruje, że przy dochodach małżonków niespełna 1.900 zł co miesiąc wydatkowane jest 310 zł na papierosy. Zwrócić należy uwagę, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wynika to zresztą wyraźnie z przywołanej regulacji prawnej, która nakazuje przyznanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tylko w takim zakresie, w jakim poniesienie kosztów udziału w sprawie przed sądami administracyjnymi nie będzie rzutować na konieczne utrzymanie wnioskodawcy i jego rodziny. Jako utrzymanie konieczne należy natomiast rozumieć niezbędne, podstawowe potrzeby socjalne. Do wydatków na takie potrzeby należy zaliczyć koszty utrzymania domu, wydatki na środki higieny, na wyżywienie i leczenie. Do takich natomiast w żadnym razie nie można zaliczyć kosztu ponad 300 zł na papierosy. Jakkolwiek zatem w istocie małżonkowie mają niewysokie dochody, to możliwość ponoszenia takiego wydatku co miesiąc wskazuje, że strona jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które po pierwsze, nie stanowią stałego miesięcznego obciążenia budżetu domowego, są to bowiem opłaty jednorazowe, po drugie, każda z tych opłat nie będzie wyższa niż 100 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.