I SA/Wr 735/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. oraz odsetek za zwłokę za miesiące od lutego do maja 2004 r. na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 04 sierpnia 2008 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca Spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym całkowite zwolnienie jej z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie posiada żadnych środków na rachunku bankowym, ani w kasie, a ponadto na rachunkach bankowych dokonano zajęć na rzecz Urzędu Skarbowego [...]. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka wykazała kapitał zakładowy o wartości [...] oraz udziały w A sp. z o.o. o wartości [...]. Wysokość netto zysku według bilansu za ostatni rok obrotowy wyniosła [...], zaś wartość środków trwałych – [...]. Oświadczenia powyższe znalazły potwierdzenie w przedłożonych dokumentach. Ponadto z dokumentów przedłożonych w ramach uzupełnienia wniosku wynika, że do czerwca 2008 r. ogólny przychód Spółki wyniósł [...], a w poszczególnych miesiącach tego roku Spółka osiągała zysk. Jednocześnie wystawionych w marcu i kwietniu 2008 r. zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego wynika, że posiadane przez Spółkę udziały w A sp. z o.o., podobnie jak rachunek bankowy Spółki, zostały zajęte na rzecz wierzyciela. Postanowieniem z dnia 04.08.2008 r., sygn. akt I SA/Wr 735/08 referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdzono , że Spółka nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W dniu 27.08.2008 r. wpłynął do tutejszego Sądu sprzeciw Spółki od powyższego postanowienia. Strona podniosła, że przedłożone przez nią dokumenty potwierdzały brak środków na poniesienie kosztów postępowania, w tym na uiszczenie wpisu od skargi. Zdaniem Spółki fakt osiągnięcia zysku nie świadczy o posiadaniu przez stronę środków finansowych w kasie. Pieniądze mogły być bowiem przeznaczone na uregulowanie zobowiązań, które powstały wcześniej, niż w 2007 i 2006 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłożenia zestawienia oraz dokumentów potwierdzających uregulowanie przez Spółkę w okresie od dnia złożenia wniosku, zobowiązań powstałych przed 2006 i 2007 r. oraz innych dowodów wskazujących na brak możliwości finansowych, Spółka w piśmie z dnia 03.10.2008 r. oświadczyła, że zysk, na który powołano się w postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy został wydatkowany, a pozostała reszta - zajęta. W piśmie strona zawarła także informacje o wykorzystaniu czynszu za miesiące od października do grudnia 2007. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. W myśl art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 - dalej w skrócie p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie – przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 243 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej w skrócie p.s.a) stronie, na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według z kolei art. 245 p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. Zarówno z treści przepisów prawa, jak i z dotychczasowego orzecznictwa dotyczącego kosztów sądowych jednoznacznie wynika, że zasadą jest obciążenie strony domagającej się prowadzenia postępowania sądowego w jej sprawie kosztami tego postępowania. Należy również podkreślić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa – stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Orzekając zatem w zakresie przyznania prawa pomocy, powinnością Sądu jest wyważenie zarówno interesu Państwa, a więc ogółu obywateli, jak i skarżącej. Biorąc pod uwagę powyższe regulacje oraz stan faktyczny, wynikający z wniosku oraz dodatkowych dokumentów, złożonych przez stronę, wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Z dostarczonych przez stronę dokumentów oraz pisma z dnia 03.10.2008 r. wynika, że Spółka w latach 2006 i 2007 osiągnęła zysk w znacznej wysokości – w 2006 r. w kwocie [...], a w 2007 r. w kwocie [...]. Z dokumentów wynika niezbicie, że także od początku 2008 r. Spółka nadal prowadziła działalność, z której na koniec każdego miesiąca osiągała zysk. Nie negując, iż na rachunku Spółki dokonano zajęć na rzecz Urzędu Skarbowego [...], nie można jednak pomijać faktu, że przedłożone wyciągi rachunków bankowych nie potwierdzają, by faktycznie jakiekolwiek środki finansowe na konto Spółki wpływały w 2008 r. W takim wypadku należy się zgodzić ze stanowiskiem wyrażonym już uprzednio w postanowieniu referendarza sądowego, że Spółka faktycznie dysponowała środkami wypracowanymi w poszczególnych miesiącach 2008 r., co czyni niewiarygodnym jej twierdzenie, iż (w momencie otrzymania zaskarżonej decyzji oraz wniesienia skargi) nie posiadała żadnych środków finansowych, gdyż nie była w stanie poczynić stosownych oszczędności. Wypada bowiem zauważyć, że choć Spółka powołuje się na wydatkowanie wypracowanego zysku na zobowiązania zaciągnięte przed 2006 i 2007 r., to mimo wezwania do przedstawienia dowodów spłaty tych zobowiązań, żadnych dokumentów ani innych dowodów w tej kwestii nie przedłożyła, zaś w piśmie z dnia 03.10.2008 r. jedynie stwierdziła ogólnikowo, że "zysk, na który powołał się referendarz sądowy, został wydatkowany". W tej sytuacji, mając z jednej strony na względzie przytoczoną na wstępie zasadę ponoszenia przez strony kosztów postępowania, związanych ze swym udziałem w sprawie, z drugiej – ciążący na stronie obowiązek wykazania, że jej przypadku przesłanki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, iż że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 i 260 p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł, jak w sentencji.