I SA/Wr 735/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 października 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za czwarty kwartał 2013 r., pierwszy kwartał 2014 r. i pierwszy kwartał 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że od [...] r. jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia z wynagrodzeniem 1.500 zł netto miesięcznie. Dodatkowo [...] r. przeszedł [...], co znacznie utrudnia obecnie działania zarobkowe. Wszystkie pozyskiwane środki pochodzą głównie z prac dorywczych wykonywanych w sezonie zimowym, w charakterze [...]. Sezonowość tej pracy nie pozwala na tworzenie jakichkolwiek rezerw finansowych, a często środki uzyskane z prac w zimie nie wystarczały na pokrycie bieżących potrzeb. W sezonie zimowym wnioskodawca jest w stanie uzyskać przychód w kwocie 9.000-11.000 zł. Spółka, w której wnioskodawca jest prezesem, miała być rodzinnym pomysłem na biznes, jednak z przyczyn losowych i gospodarczych potrzebowała pomocy. Obecnie sytuacja spółki uległa poprawie, ale nie jest ona na tyle dobra, aby wnioskodawca mógł pozwolić sobie na zatrudnienie na umowę o pracę. Wszystkie działania spółki są nakierowane na spłatę zobowiązań. Wnioskodawca podniósł, iż nie bez znaczenia są prowadzone przeciwko niemu procesy sądowe i egzekucje komornicze, które także uniemożliwiają uzyskanie regularnych przychodów. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką (ur. w [...] r.) i nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, zasobów pieniężnych, w tym praw majątkowych, udziałów ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W rubryce dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawca wskazał, że obecnie jest to około 400-600 zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia szeregu dokumentów i informacji. Według oświadczenia skarżącego - w latach 2016 i 2017 nie składał on zeznań podatkowych z powodu nieuzyskiwania dochodów na obszarze kraju. Zamieszkuje w lokalu z matką, która jest jedynym najemcą. Matka skarżącego na podstawie umowy o pracę zarabia 3.500 zł. Skarżący pozostaje stanu wolnego. Z przedłożonej umowy zlecenia wynika, że umowa ta została zawarta z A Sp. z o.o. SKA, której komplementariuszem jest spółka A Sp. z o.o. (reprezentowana przez matkę skarżącego), której jedynym udziałowcem jest spółka B Sp. z o.o., której jedynym wspólnikiem i członkiem zarządu jest matka skarżącego, a skarżący jedynym prokurentem. Umowa została zawarta na okres od dnia 2 maja 2018 r. do dnia 31 lipca 2018 r. Ponadto referendarz sądowy ustalił, że wnioskodawca jest prezesem zarządu w A Sp. z o.o., C Sp. z o.o., D Sp. z o.o. i E Sp. z o.o., w której to spółce jest nadto jedynym wspólnikiem. W trzech ww. spółkach wspólnikiem jest B Sp. z o.o. – w spółce tej jedynym wspólnikiem i prezesem zarządu jest matka wnioskodawcy, J. C., wnioskodawca natomiast jest prokurentem samoistnym. W C wspólnikami są J. C. i Z. C.. Jako znane z urzędu wskazać należy, że obecnie wnioskodawca jest zobowiązany do uiszczenia wpisów od skarg w trzech sprawach, o sygn. akt I SA/Wr 469-470 i I SA/Wr 735/18, których łączna kwota wynosi 1.500 zł. Postanowieniem z dnia 1 października 2018 r. referendarz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca dysponuje znacznie większymi środkami pieniężnymi, niż deklaruje. Rodzinny biznes skarżącego nie ogranicza się jedynie do spółki z o.o. F, w związku z którą orzeczona została jego odpowiedzialność podatkowa. Referendarzowi znane jest z zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym, że wobec spółki F umorzone były postępowania komornicze, a w 2015 r. oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości. Jednak nie jest to jedyna forma aktywności gospodarczej rodziny wnioskodawcy. Wnioskodawca wraz z matką prowadzą sporą firmę, która obejmuje kilka spółek. Zaznaczyć należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako taka ma wprawdzie odrębną osobowość prawną, jednak faktycznie jest to tylko forma prawna prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby fizyczne. Co za tym idzie, środki, jakimi taka spółka dysponuje, w rzeczywistości należą do jej właścicieli. W przedstawionych okolicznościach trudno zatem dać wiarę, że wnioskodawca, który w rzeczywistości zawiaduje wszystkimi spółkami, dysponuje miesięcznie jedynie kwotą 1.500 zł z umowy zlecenia. W sprzeciwie skarżący polemizował ze stanowiskiem referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepisy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowią zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd wskazuje, że zawarte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie: "gdy wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem, to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd podziela ocenę referendarza, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i bliskich. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że skarżący nie ujawnia swoich rzeczywistych możliwości finansowych. Sąd wskazuje, że twierdzenia skarżącego nie potwierdza wiarygodna argumentacja oraz wiarygodne dokumenty. Skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, iż posiada dziecko i łoży na jego utrzymania; nie uprawdopodobnił i nie przedłożył żadnych dokumentów, iż wykonuje zawód [...]; nie uprawdopodobnił, że wykonuje prace dorywcze; nie wyjaśnił z jakich źródeł utrzymywał się a latach 2016-2017. Skarżący w złożonych pismach przedstawia się jako osoba uboga, utrzymująca się za wynagrodzenie minimalne, otrzymywane, jak podał skarżący: 1) z umowy zlecenia dotyczącej czynności związanych z działalnością biznesową w spółce komandytowo-akcyjnej – 1500 zł, 2) prac dorywczych w sezonie zimowym – ok. 750 zł. W skarżonym postanowieniu trafnie ocenił referendarz, iż zgromadzony w sprawie materiał oraz informacje w KRS zaprzeczają twierdzeniom skarżącego. Sąd wskazuje, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w dwóch spółkach kapitałowych: F Sp. z o.o. (w sprawie zaskarżono decyzję orzekającą o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka jej zarządu) i A Sp. z o.o. oraz funkcję prokurenta w spółce B Sp. z o.o. W publicznym rejestrze KRS dla wszystkich 3 spółek podano ten sam adres strony internetowej: [...]. Z akt sprawy, przedmiotu działalności odnotowanej w KRS i treści ww. strony internetowej wynika, że spółki, działają w branży budowlanej. W sprawie przyjąć zatem należy, że skarżący jest w rzeczywistości aktywnym przedsiębiorcą, a nie osobą utrzymującą się z prac dorywczych. Skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnił, że są to spółki w rzeczywistości nie prowadzące działalności gospodarczej (do sprzeciwu dołączono zaświadczenie o braku deklarowania podatku VAT jeszcze przez inną spółkę, z którą powiązany jest skarżący) lub wykonuje pracę prezesa zarządu w dwóch spółkach oraz prokurenta w trzeciej bez wynagrodzenia, a jednocześnie ma czas na pracę [...]. Zauważyć też można, że zestawienie wydatków przedłożone przez skarżącego przenosi jego deklarowane miesięczne dochody, a nadto nie charakteryzuje się szczegółowością typową dla zestawień wydatków przedkładanych przez osoby istotnie ubogie. Te bowiem są szczegółowo zorientowane w strukturze swoich wydatków, co jest niezbędne w przypadku gospodarowania wynagrodzeniem rzędu 1500 – 2000 zł. Z tych też przyczyn na podstawie art. 260 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.