I SA/Wr 737/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 737/16) o odmowie zmiany postanowienia z dnia 13 października 2016 r. w sprawie ze skargi J. U. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. na poczet zaległości w tym podatku za sierpień 2004 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 737/16). W skardze na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. skarżący J. U. zawarł wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 13 października 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że wobec nieprzedstawienia przez wnioskodawcę informacji o jakie został on wezwany (przesyłka została uznana za doręczoną w drodze tzw. fikcji prawnej) w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) brak było podstaw do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Złożony przez J. U. kolejny wniosek w tym przedmiocie (pismo z dnia 21 listopada 2016 r. – data stempla pocztowego) został zakwalifikowany przez referendarza sądowego jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 13 października 2016 r. Poinformowana o tym fakcie strona, została ponownie wezwana przez referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dodatkowych informacji, wyszczególnionych w skierowanym do strony wezwaniu z dnia 30 listopada 2016 r. (doręczonym 20 grudnia 2016 r.). Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2017 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 21 lutego 2017 r.) referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 13 października 2016 r. Jak wynika z treści uzasadnienia tego postanowienia, w ocenie referendarza wnioskodawca nie wykazał okoliczności uzasadniających przyznanie mu zwolnienia w zakresie kosztów sądowych. Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że akcentowana przez stronę okoliczność nie osiągania dochodów z działalności gospodarczej od września do listopada 2016 r. nie mogła zostać uznana za przesądzającą o powodzeniu wniosku, skoro już we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy (z dnia 3 sierpnia 2016 r.) skarżący powoływał się na odnotowaną stratę z działalności gospodarczej. Referendarz sądowy zwrócił uwagę na zwiększone wydatki skarżącego w porównaniu z wcześniejszym wnioskiem oraz oświadczenie skarżącego o zadeklarowane zobowiązania kredytowe w windykacji, niemniej podkreślił, że faktu niespłacania zobowiązań kredytowych skarżący nie poparł stosowną dokumentacją. W kontekście tym referendarz sądowy zaakcentował ciążący na wnioskodawcy obowiązek staranności w wyczerpującym udokumentowaniu swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Zwrócił również uwagę na to, że wbrew zawartej w piśmie z dnia 22 grudnia 2016 r. informacji o załączeniu do tego pisma żądanych przez referendarza sądowego dodatkowych dokumentów, dokumenty te nie zostały faktycznie załączone. W wywiedzionym od tego postanowienia sprzeciwie z dnia 24 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego) skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że skarżący ma możliwość poniesienia kosztów sądowych w sprawie podczas gdy z jego sytuacji finansowej nie wynika by takie koszty mógł on ponieść bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Podkreślił, że z powodu braku zleceń nie osiąga dochodu, a jego emerytura zajęta jest przez Urząd Skarbowy w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl natomiast art. 260 § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie należy wskazać, że w sprawie kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy była już przedmiotem wcześniejszego rozpoznania, tj. w postanowieniu z dnia 13 października 2016 r. A zatem zgodzić należy się ze stanowiskiem referendarza sądowego wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu (z dnia 23 stycznia 2017 r.), że ponowny wniosek skarżącego o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych należało rozpoznawać z uwzględnieniem regulacji z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej w skrócie - p.p.s.a.). W konsekwencji, także zaskarżone postanowienie podlegało ocenie z punktu widzenia prawidłowości zastosowania tego przepisu. Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt. II OZ 746/14, dost. CBOIS). Odwołując się do treści zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że trafnie referendarz sądowy uznał, że w sprawie skarżący nie wykazał by tak rozumiana zmiana okoliczności faktycznych wystąpiła w szeroko pojętej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Treść kolejnego wniosku, nie poparta żadną dokumentacją, nie mogła bowiem zostać uznana za dowodzącą istotnej zmiany sytuacji finansowej skarżącego. Zwrócić należy uwagę, że podnoszony w sprzeciwie od postanowienia z dnia 23 stycznia 2017 r. fakt nieosiągania dochodu oraz zajęcia świadczenia emerytalnego skarżący podnosił także na etapie pierwszego wniosku. Być może, wpływ na ewentualną ocenę zmiany okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. miałyby dokumenty o jakie skarżący został wezwany przez referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a., jednak takich dokumentów skarżący nie przedłożył. Nie dołączył ich także do sprzeciwu wniesionego od postanowienia z dnia 23 stycznia 2017 r. Z kolei, przywołana w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność ciążących na skarżącym zobowiązań kredytowych w windykacji, nie została poparta żadnymi dokumentami, co trafnie zarzucił referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu. Te wszystkie okoliczności przemawiały za prawidłowością stanowiska jakie przedstawił referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 23 stycznia 2017 r. Sąd nie znalazł zatem podstaw do jego uchylenia, bądź zmiany. Nawiązując do argumentacji sprzeciwu należy końcowo wskazać, że przesłanką odmowy udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie wnioskowanym nie było stwierdzenie, że skarżący posiada dostateczne środki finansowe na pokrycie kosztów postępowania w sprawie, lecz okoliczność braku wyczerpującego udokumentowania przez wnioskodawcę szeroko pojętej sytuacji finansowej. Nawiązując do zawartego w sprzeciwie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego Sąd poucza, że do rozpoznania tego wniosku uprawniony jest organ egzekucyjny jako prowadzący to postępowanie. Działając na wniosek, sąd administracyjny uprawniony jest jedynie do orzekania o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonego aktu, jednak warunkiem orzekania Sądu w tym zakresie jest opłacenie skargi, względnie, udzielenie stronie skarżącej zwolnienia od obowiązku jej opłacenia. Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.