I SA/Wr 743/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), Sędzia WSA Tadeusz Haberka, Asesor WSA Iwona Solatycka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi: S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 26 maja 2021, nr 0201-IOD2.4104.1.2021 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania za sporządzenie kserokopii dokumentów: oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi S.S. (dalej jako: Strona, Podatnik Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako Organ, DIAS) z 26 maja 2021 r., nr 0201-IOD2.4104.1.2021 utrzymujące w mocy własne postanowienie wydane w pierwszej instancji z 19 marca 2021 r. nr 0201-IOM.4104.1.2021, w przedmiocie sporządzenia i wydania kopii żądanych dokumentów oraz ustalające koszty postępowania za sporządzenie kserokopii dokumentów w sprawie podatku od spadków i darowizn. Sąd zobowiązany w oparciu o przepis art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) do zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, a nie powielania zawartości akt wskazuje jak niżej. W toczącym się w drugiej instancji postępowaniu podatkowym w przedmiocie podatku od spadku i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym J.W., Podatnik pismem z 13 lutego 2021 r. złożył wniosek o przesłanie całego materiału dowodowego pocztą. W dniu 5.03.2021 r. Strona odebrała pismo DIAS z informacją, że za sporządzenie kopii żądanych akt wymagana jest opłata w wysokości 94,20 zł, a Strona ma możliwość w terminie 7 dni do odstąpienia/modyfikacji żądania sformułowanego w piśmie z dnia 13.02.2021 r. - w przeciwnym wypadku zostaną sporządzone nie potwierdzone za zgodność z oryginałem papierowe kopie akt z postępowania przed obiema instancjami, które zostaną przesłane na adres Skarżącego – w konsekwencji zostanie On obciążony wspomnianą opłatą w wysokości 94,20 zł. Do pisma dołączony zostały spis akt z obu instancji. Wniosek Podatnika z 13 lutego 2021 r. został rozpoznany pozytywnie ww. postanowieniem z 19 marca 2021 r, w którym przytaczając odpowiednie przepisy ustalono również opłatę za sporządzenie kopii żądanych akt – otrzymane przez Stronę w dniu 26.03.2021 r. We wniesionym zażaleniu (nadanym 1 kwietnia 2021 r.) Podatnik wskazał, że chciał otrzymać dokumenty bezpłatnie – tak jak je otrzymał na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Poinformował, że wysłał pismo o wyjaśnienie tej sytuacji do Ministra Finansów (załączono stosowny wniosek z 19 marca 2021 r.) i przed zajęciem stanowiska przez Ministra nie powinien otrzymywać dokumentów. Może odesłać otrzymane dokumenty jeśli DIAS pokryje koszty wysyłki, a ponadto wnosi o zawieszenie sprawy do czasu otrzymania wyjaśnień Ministra Finansów. DIAS pismem z 2 kwietnia 2021 r. nr 0201-IOM.051.1.2021 przekazał wniosek Strony z dnia 19.03.2021 r. do Ministerstwa Finansów, który został zwrócony DIAS pismem z 6 kwietnia 2021 r. do rozpoznania jako skarga złożona w związku z toczącym się postępowaniem odwoławczym, w sprawie podatku od spadków i darowizn tytułem dziedziczenia po o po zmarłym J.W.. Minister Finansów przekazał skargę do rozpatrzenia DIAS w toku postępowania. Postanowieniem z 17 maja 2021 r. nr 0201-IOD2.4104.1.2021 DIAS odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego (z zażalenia na postanowienie dotyczące sporządzenia wydania kserokopii dokumentów z akt sprawy w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn). Wskazanym wyżej postanowieniem z 26 maja 2021 r. Organ utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie sporządzenia i wydania kopii żądanych dokumentów oraz ustalające koszty postępowania za sporządzenie kserokopii dokumentów w sprawie postępowania w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Powołał się w nim na stosowne przepisy o kosztach postępowania obciążających stronę postępowania – art. 267 § 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) – dalej jako o.p., a także rozporządzenia Ministra Finansów z 11 września 2015 r., w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. poz. 1526) oraz zarządzenie DIAS z 16 czerwca 2020 r. nr 68/2020 w sprawie wprowadzenia instrukcji w sprawie zasad wymiaru i poboru opłat za wydanie stronie kserokopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy lub elektronicznego zapisu informacji na nośnikach elektronicznych. Brak było możliwości odstąpienia od pobrania kosztów, albowiem przekraczają czterokrotność kosztów upomnienia. Nie zgadzając się ze stanowiskiem DIAS zawartym w postanowieniu Strona wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu żądając odrzucenia postanowienia Organu i przyznania 25.000,00 zł zadośćuczynienia za naruszenie zasad współżycia społecznego. Postanowienie zostało podpisane jeszcze przed odpowiedzią na wnioski Strony złożone do Ministerstwa Finansów. Podtrzymano wszystkie dotychczasowe wnioski i roszczenia. Podatnik powołuje się, że był na kwarantannie i nie odbierał korespondencji osobiści. Może odesłać dokumenty, a ponadto zwraca się, by Sąd wystąpił do Prokuratury, celem weryfikacji, czy doszło do próby oszustwa na linii Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu – pozostali spadkobiercy. W odpowiedzi na skargę DIAS wnosi o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Pismem procesowym z 5 lipca 2022 r., Strona zarzuciła naruszenie przepisów: – art. 264 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) – dalej jako o.p. przez niezastosowanie tego przepisu – brak uzasadnienia niezastosowania zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów postępowania mimo zastosowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu wyjątku – bezpłatne udostępnienie dokumentacji; – art. 121 § 1 o.p. - zasada zaufania została naruszona przez obciążenie przez DIAS kosztami udostępnienia akt, gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu udostępnił dokumentację bezpłatnie; – art. 270 o.p. przez niezastosowanie tego przepisu i obciążenie kosztami, gdy DIAS mógł je uznaniowo umorzyć; – art. 267 § 1 pkt 3 o.p. przez zastosowanie i wskazanie, że czynność leżała w interesie Strony i wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienia wydanego w I instancji, gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu odstąpił od obciążenia Strony takimi kosztami. W oparciu o zarzuty skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej – koszty nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Podtrzymano również stanowisko już wyrażone w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku (odnosi bowiem się do skarg dotyczących wydanych interpretacji indywidualnych). Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawny w składzie trzech sędziów stosownie do treści przepisu art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 267 § 1 pkt 3 o.p. stronę postępowania obciążają koszty sporządzania odpisów lub kopii, o których mowa w art. 178 o.p. Natomiast zgodnie z § 3 art. 178 o.p. strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy. Jak znajduj to też odzwierciedlenie w orzecznictwie: "... we wszystkich przypadkach określonych w tym przepisie to strona ponosi ciężar ekonomiczny sporządzania odpisów lub kopii, niezależnie od tego, czy sporządza je we własnym zakresie, czy też kopie takie sporządza na żądanie strony organ podatkowy. Należy mieć na uwadze, że koszty, o których mowa w art. 267 § 1 pkt 3 O.p. obciążają stronę wówczas gdy nie wynikają z ustawowego obowiązku organu podatkowego prowadzącego postępowania podatkowe i zostały poniesione w jej interesie i na jej żądanie." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2018 r. o sygn. akt II FSK 3527/15 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) W rozpoznawanej sprawie zasadnym była ocena, że wniosek Strony z 13 lutego 2021 r. dotyczył żądania wykonania przez DIAS odpłatnej czynności w interesie Strony, ponieważ to na Jej żądanie i dla Jej celów procesowych (przesłanie całego materiału dowodowego celem porównania) zostało sformułowane do Organu żądnie. Co istotne jeszcze przed realizacją wniosku Strony została Ona wyczerpująco poinformowana o: zasadach wglądu w akta sprawy (art. 178 o.p.), zawartości akt (spisy akt organów I i II instancji), przepisach dotyczących ustalania kosztów (odpłatności) za sporządzenie odpisów lub kopii akt, wyliczonej konkretnej kwocie za sporządzenie kopii wszystkich dokumentów z akt, a także wskazano na możliwości odstąpienia od żądania lubi jego modyfikacji (pismo DIAS z 25 lutego 2021 r. nr 0201-IOM.4104.1.2021.13). Zdaniem Sądu wskazane pismo stanowiło wyraz rzeczywistej realizacji przez Organ zasad: legalizmu (art. 120 op.), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 – 2 op.). Wobec milczenia Strony wobec pisma Organu z dnia 25.02.2021 r., DIAS miał obowiązek ustosunkować się do żądania Strony z 13 lutego 2021 r. i rozstrzygnąć w oparciu o art. 269 § 1 o.p. postanowieniem o kosztach postępowania obciążających Stronę tytułem sporządzenie żądanych kopii akt. DIAS zatem prawidłowo orzekł o obowiązku poniesienia przez Skarżącego kosztów sporządzenia kserokopii dokumentów z akt sprawy, w wysokości ustalonej zaskarżonym postanowieniem. Sąd wskazuje, że przedmiotem skargi w analizowanej sprawie było konkretne rozstrzygniecie - wymienione na wstępie postanowienie DIAS z 26 maja 2021 r. w przedmiocie sporządzenia i wydania kopii żądanych dokumentów oraz ustalające koszty postępowania za sporządzenie kserokopii dokumentów w sprawie postępowania w przedmiocie podatku od spadków i darowizn związane z wnioskiem Strony 13 lutego 2021 r. Odrębne rozstrzygnięcie innego Organu – Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu, ani nie jest wiążące w niniejszej sprawie, ani nie może być weryfikowane przez sąd administracyjny. Należy bowiem zauważyć, że Sąd zobowiązany jest w oparciu o art. 134 p.p.s.a. do orzekania w granicach danej sprawy – przedmiotu skargi. Stosownie do brzmienia przepisu art. 270 § 1 i § 2 o.p. organ na wniosek osoby obowiązanej, w przypadku uzasadnionym jej ważnym interesem lub interesem publicznym, może rozłożyć koszty postępowania na raty albo umorzyć w całości lub w części, a przepisy art. 67b § 1 pkt 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Wbrew twierdzeniom skargi DIAS nie mógł zastosować ww. przepisu z uwagi na brak wskazanego w nim wniosku Skarżącego. Takiego wniosku Strona nie sformułowała do wydania zaskarżonego postanowienia, w szczególności nie zawiera go pismo z 13 lutego 2021 r., w którym Strona wnosiła o przesłanie całości materiału dowodowego. Zauważyć, przy tym wypada, że Organ nie mógł z urzędu wszcząć postępowania (w rozpatrywanej sprawie o umorzenie kosztów postępowania) dla którego uruchomienia właściwym wyłącznie jest tryb wnioskowy (wniosek Strony). Informacyjnie Sąd podaje, że jako sąd administracyjny nie ma kompetencji w zakresie rozstrzygania o roszczeniach odszkodowawczych - w tym zakresie właściwa jest droga cywilnoprawna. Odrębnym przedmiotem zaskarżenia jest również stan bezczynności organu lub przewlekłości postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).Tym samym niniejszym wyrokiem Sąd również nie mógł odnieść się do sformułowanego w skardze zarzutu przewlekłości prowadzonego postępowania. Sąd administracyjny nie wyręcza także strony w zgłaszaniu organom ścigania o wiadomych tylko stronie ewentualnych zachowaniach skutkujących odpowiedzialności karną. Mając powyższe na uwadze i nie stwierdzając naruszenia przepisów prawa skutkujących obowiązkiem uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. W kwestii kosztów ustanowionego w postępowaniu sądowoadministracyjnym pełnomocnika z urzędu zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.