I SA/Wr 748/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, , po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym – w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: organ nadzoru) z [...] maja 2018 r. o nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (dalej także: organ egzekucyjny) z [...] lutego 2018 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec M. O. (dalej: Skarżąca) - z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. Z ustaleń organów wynika, że organ egzekucyjny prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2017 r. nr [...] wystawionego przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. Przedmiotem postępowania w tym zakresie są należności pieniężne z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwocie 3 567, 90 zł i odsetki. Ww. tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie z 5 grudnia 2017 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostały Skarżącej doręczone w dniu 21 grudnia 2017 r. Pismem datowanym na 30 października 2017 r., a nadanym w dniu 29 grudnia 2017 r. (data stempla pocztowego), Skarżąca w oparciu o art. 33 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.- dalej: u.p.e.a.) zarzuciła prowadzenie egzekucji pomimo przedawnienia zobowiązania podatkowego i wniosła o umorzenie tego postępowania oraz o uchylenie wszelkich dokonanych czynności egzekucyjnych, a także - o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu. Organ egzekucyjny pismem z 10 stycznia 2018 r. wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych pisma przez złożenie podpisu. Postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. nr [...] organ egzekucyjny sprostował wezwanie poprzez wpisanie prawidłowego numeru tytułu wykonawczego (zamiast błędnego nr [...] z [...] grudnia 2017 r.). Skarżąca wezwaniu uczyniła zadość 31 stycznia 2018 r. Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. organ egzekucyjny działając na podstawie art. 61a § 1, art. 124 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonego przez Skarżącą zarzutu z uwagi na uchybienie terminu do jego w wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Skarżącej doręczono tytuł wykonawczy [...] grudnia 2017 r., tytuł ten zawierał pouczenie o prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Wobec faktu, że Skarżącej doręczono tytuł wykonawczy 21 grudnia 2017 r. zatem termin do zgłoszenia zarzutów upływał 28 grudnia 2017 r. Skarżąca pismo w tym zakresie złożyła 29 grudnia 2017 r., a zatem po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia zarzutów. Podkreślił, że Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca podała, że tytuł wykonawczy z [...] listopada 2017 r. nr [...] otrzymała w dniu 22 grudnia 2017 r. Argumentowała, że organ uznał skuteczność (terminowość) wniesienia zarzutów, skoro wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych pisma. Po rozpatrzeniu zażalenia organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu przywołał treść istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów tj. art. 144, art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 18, art. 33, art. 27 § 1 pkt 9, art. 61a § 1 u.p.e.a., a następnie wyjaśnił, że okoliczności sprawy uzasadniają odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca złożyła bowiem ten środek zaskarżenia po upływie ustawowego terminu. Zauważył jednocześnie, że bezzasadne jest twierdzenie Skarżącej o skutecznym wniesieniu zarzutów wobec wezwania do uzupełnienia podpisu pod pismem w tej sprawie. Badanie spełnienia wymogów formalnych pisma uprzedza merytoryczną ocenę wniosku. Brak podpisu Skarżącej pod zgłoszonymi zarzutami obligował organ do wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma. Dopiero po uzupełnieniu tego braku organ egzekucyjny był uprawniony do wstępnej oceny skuteczności złożonego wniosku. Skoro okazało się, że zarzuty zostały wniesione po terminie, dlatego organ ten musiał odmówić wszczęcia postępowania w sprawie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Postanowienie organu nadzoru stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze powołane w zarzutach do postępowania egzekucyjnego i uchylenie wszelkich dokonanych czynności egzekucyjnych. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych w przedmiocie daty wniesienia zarzutów egzekucyjnych. W uzasadnieniu Skarżąca podała, że doręczenie jej tytułu wykonawczego nr [...] nastąpiło w dniu 22 grudnia 2017 r., a nie jak twierdzi organ - 21 grudnia 2017 r. W tej sytuacji – zdaniem Skarżącej - zarzuty zostały wniesione w terminie przewidzianym dla ich wniesienia przez ustawę i winny zostać merytorycznie rozpoznane. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie Sąd zauważa, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 2107 ze zm.) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. I tak, Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1302 – dalej: p.p.s.a). Oznacza to, że zaskarżony akt administracyjny może zostać usunięty z obrotu prawnego przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem sporu jest dochowanie przez Skarżącą ustawowego terminu do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i w związku z tym zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonego przez Skarżącą zarzutu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Skarżąca twierdzi, że odpis tytułu wykonawczego z [...] listopada 2017 r. nr [...] otrzymała 22 grudnia 2017 r., zatem składając zarzuty w dniu 29 grudnia 2017 r. – dochowała ustawowego 7-dniowego terminu do ich wniesienia. Organy natomiast wskazują, że Skarżąca wniosła zarzut z uchybieniem ustawowego terminu, a w związku z tym nie mógł być on przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia. Rację mają organy. Akta sprawy przekonują o słuszności oceny dokonanej przez organy, że Skarżąca nie dochowała terminu do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, realizującym tytuł wykonawczy z [...] listopada 2017 r. nr [...]. W konsekwencji prawidłowo w sprawie uznano, że zaistniały podstawy faktyczne i prawne, które stanowiły przeszkodę w merytorycznym rozpatrzeniu zgłoszonego zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Organ egzekucyjny zgodnie z prawem, działając w trybie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że zarzuty są środkiem zaskarżenia, który w postępowaniu egzekucyjnym może zostać zgłoszony w ściśle określonym czasie. Słusznie w tym względzie organy wskazują na treść art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie siedmiu dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zasadnie również podnoszą, że pouczenie to dotarło do Skarżącej. Tytuł wykonawczy (sporządzony na urzędowym formularzu TW-1, zawierającym w części końcowej pouczenie) został jej bowiem doręczony, co Skarżąca potwierdza zarówno przez złożenie podpisu na potwierdzeniu odbioru jak i również poprzez skorzystanie z prawa do zgłoszenia zarzutów. Sporna jest natomiast data tego doręczenia. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca przedmiotowy tytuł wykonawczy odebrała w dniu 21 grudnia 2017 r., co potwierdza jej własnoręczny podpis na potwierdzeniu odbioru (k. 1a i 1b akt administracyjnych). Doręczenie nastąpiło zgodnie z zasadą oficjalności (art. 39 k.p.a.) oraz za pokwitowaniem odbioru, do czego zobowiązuje art. 46 § 1 k.p.a. Skarżąca - wbrew treści potwierdzenia odbioru - twierdzi, że tytuł ten doręczony jej został w dniu 22 grudnia 2017 r. Na okoliczność tę nie przedstawia jednak żadnego dowodu. Jedynym dowodem, z którego wynika data doręczenia tytułu wykonawczego jest potwierdzenie odbioru z 21 grudnia 2017 r. Wskazano tam, że przedmiotem doręczenia jest też "kopia sp [...]". Z adnotacji na tytule wykonawczym nr [...] wynika nr sprawy: [...]. Zatem przesyłka, którą doręczono Skarżącej w dniu 21 grudnia 2017 r. zawierała tytuł wykonawczy nr [...]. Odbiór tej przesyłki Skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem i opatrzyła datą "21.12.2017 r.". Nadto doręczający przesyłkę również wpisał datę: "21.12.2017 r." Sąd nie ma w tej sytuacji wątpliwości, że ww. tytuł wykonawczy Skarżąca otrzymała w dniu 21 grudnia 2017 r., a nie 22 grudnia 2017 r. Zasadą jest bowiem zgodnie z treścią art. 42 § 1 k.p.a., że pisma doręcza się osobom fizycznym osobiście w miejscu ich zamieszkania lub miejscu pracy. Równocześnie wskazać przy tym należy, że w myśl art. 46 § 1 k.p.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. W literaturze postępowania administracyjnego wskazuje się, że w zasadzie własnoręczny podpis odbierającego pismo potwierdza nie tylko jego odbiór, ale i datę doręczenia. Wskazanie przez odbierającego daty doręczenia jest najlepszą rękojmią, że data ta jest zgodna z rzeczywistością (por. A. Matan, w: G. Łaszczyca, A. Matan: Doręczenia w postępowaniu administracyjnymi ogólnym i podatkowym, Kraków 1998, s. 202.). Prawidłowo wiec organy uznały, że wobec własnoręcznie wpisanej przez Skarżącą daty odbioru spornego pisma – nie ma wątpliwości co do jego doręczenia. Z kolei z treści datownika (stempla pocztowego) odciśniętego na kopercie, zawierającej pismo Skarżącej w sprawie zgłoszenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym obejmującym tytuł wykonawczy nr [...], wynika data: 29 grudnia 2017 r. (k. 16 akt administracyjnych). Mając więc na uwadze przywołaną wyżej treść art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. oraz zasady liczenia terminów (art. 57 k.p.a.), słusznie uznały organy, że Skarżąca nie dochowała 7-dniowego terminu zgłoszenia zarzutu. Termin ten upłynął bowiem w dniu 28 grudnia 2017 r., zatem zarzut zgłoszony w dniu 29 grudnia 2017 r. jest nieskuteczny. Sąd stwierdza, że organy nie naruszyły prawa procesowego wybierając sposób rozstrzygnięcia sprawy tj. odmowę wszczęcia postępowania. Przede wszystkim, wniesienie zarzutu z uchybieniem terminu jest przeszkodą w przystąpieniu przez organ egzekucyjny do jego merytorycznego rozpoznania, nawet gdy przekroczenie terminu było nieznaczne - jak w rozważanej sprawie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., który w postępowaniu egzekucyjnym ma zastosowanie z mocy art. 18 u.p.e.a., strona może złożyć prośbę o przywrócenie terminu. Nie ma w sprawie wątpliwości, że Skarżąca z tego prawa nie skorzystała. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny nie mógł rozpoznać zgłoszonego 29 grudnia 2017 r. zarzutu przedawnienia obowiązku tj. podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2008 r. Przyjęta przez organy procedura rozstrzygnięcia w sprawie spóźnionego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym niewątpliwie realizuje zakaz merytorycznego rozpoznania zarzutu w takim przypadku. Jak już wyżej Sąd wskazał, przepis art. 18 u.p.e.a. pozwala na posiłkowanie się przepisami k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w u.p.e.a. Zatem zastosowanie w sprawie art. 61a § 1 k.p.a. było uprawnione. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy zgłoszone w tym przedmiocie żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Wniesienie zarzutów po terminie jest przeszkodą, która uniemożliwia ocenę zasadności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, co czyni niedopuszczalnym wszczęcie postępowania w tej sprawie. Słusznie argumentuje organ nadzoru, że spóźnienie Skarżącej w zgłoszeniu zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oznacza brak przedmiotu postępowania, a skoro tak – brak jest podstaw do jego wszczęcia. Mając to na względzie, za prawidłowe należało uznać odmówienie przez organ egzekucyjny wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu zgłoszonego z uchybieniem terminu. Podobnie, na uwzględnienie nie zasługiwała argumentacja Skarżącej o niezrozumiałej odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy organ egzekucyjny uznał skuteczność zgłoszonego zarzutu, skoro wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych pisma. Poprawnie ocenił organ nadzoru w zaskarżonym postanowieniu, że w pierwszej kolejności badane jest dochowanie wymogów formalnych pisma, a dopiero w następnej kolejności – jego skuteczność. Minimalne wymogi formalne pisma stawia art. 63 k.p.a, który w treści § 3 nakazuje podpisanie pisma przez osobę, która je wnosi. Prawidłowo więc organ egzekucyjny wezwał Skarżąca do uzupełnienia braku formalnego pisma Skarżącej w sprawie zgłoszenia zarzutu. Żadna dalsza czynność procesowa (w tym badanie, czy pismo zostało złożone w wymaganym prawem terminie) nie może bowiem wyprzedzać uzupełniania braku formalnego pisma. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że rozstrzygnięcie to Sąd podjął po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, albowiem w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w ten sposób może zostać rozpoznana sprawa ze skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.