I SA/Wr 750/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędzia WSA Marek Olejnik, Protokolant Marta Klimczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektor Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów na postępowanie egzekucyjne uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] Stanowiącym przedmiot skargi postanowieniem z dnia [...] Nr [...]- Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] Nr [...], którym organ ten działając jako wierzyciel odmówił uznania za zasadne zarzuty wniesione przez skarżącego na prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne. Z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że wobec nieuregulowania zaległości podatkowych w podatku akcyzowym przez skarżącego Dyrektor Izby Celnej we W. wystawił [...]. tytuł wykonawczy nr [...]. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] Nr [...] którą określono skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Jaguar X Type w kwocie [...] Z uwagi, iż zobowiązany [...].dokonał wpłaty podatku akcyzowego w kwocie [...]zł, decyzją wyżej opisaną określono kwotę do zapłaty w wysokości [...] zł. Na postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego zobowiązany (skarżący) wniósł zarzuty domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego. Za podstawę zarzutu wskazał art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 marca 1966r. (tj. Dz. U. Nr 229 z 2005r., poz. 1954 ze zm.) podnosząc, że pobór podatku akcyzowego od kupna samochodu osobowego na terenie kraju Unii Europejskiej sprzeczny jest z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w zw. z art. 91 ust. 2 i 3 oraz art.9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro zdaniem zobowiązanego pobieranie podatku jest nielegalne, to również zobowiązanie obywatela przez organ podatkowy do zapłaty takiego podatku jest sprzeczne z prawem. Wobec wniesionych zarzutów Dyrektor Izby Celnej we W. jako wierzyciel zajął stanowisko w kwestii podniesionych zarzutów uznając je za bezzasadne czemu dał wyraz w postanowieniu z dnia [...] . Na to postanowienie zobowiązany złożył zażalenie, po rozpatrzeniu którego Dyrektor Izby Celnej we W. stanowiącym przedmiot skargi postanowieniem utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wskazał w uzasadnieniu swojego stanowiska, iż kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązany powołując się na nieistnienie obowiązku tj. art. 33 pkt 1 wedle stanowiska wierzyciela nie okazał dowodów potwierdzających, że obowiązek podatkowy nie istnieje albo nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn: przedawnienia, umorzenia albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku. Przyczyny zaś dla których zdaniem zobowiązanego nie jest on zobligowany do zapłaty spornej kwoty pieniężnej nie mogą wedle wierzyciela być przedmiotem zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek uiszczenia należności wynika bowiem z prawomocnej decyzji, nie wygasł, nie uległ umorzeniu ani przedawnieniu. Postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela zostało przez zobowiązanego zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący podniósł, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone jest bez podstawy prawnej z uwagi na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2006r. sygn. akt P 37/05 oraz wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 stycznia 2007r. (sygn. akt C- 313/05), z których wynika nielegalność poboru podatku akcyzowego od nabytego w Niemczech samochodu osobowego. Dyrektor Izby Celnej we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem skargi jest postanowienie w którym wierzyciel zajął stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005r., poz. 1954 ze zm.) " zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca". Wykładnia gramatyczna przywołanego przepisu nie nastręcza trudności i prowadzi do wniosku, że w sytuacji zgłoszonych zarzutów wskazanych w tym przepisie organ egzekucyjny rozpatruje je po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej jest zgodnie z art. 5§ 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzycielem ( uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji) oraz jest w myśl art. 19 § 5 pkt 3 organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu podatku akcyzowego wraz z odsetkami. Zachodzi zatem pytanie, czy w sytuacji gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zarzutów winien uzyskać stanowisko wierzyciela- a więc uzyskać stanowisko od samego siebie w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postawione wyżej pytanie było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 25 czerwca 2007r. sygn. akt I FPS 4/06. Przywołując stanowisko wyrażone w tejże uchwale stwierdzić należy iż: " W doktrynie prawa ugruntowane jest stanowisko, iż dokonując wykładni przepisów prawa nie należy się ograniczać do jednego tylko jej rodzaju. Stanowisko takie zajął m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z 8 stycznia 1993 r. III ARN 84/92 oraz uchwale z dnia 7 marca 1995 r. III AZP 2/95 (OSNC P 1993/10 poz.183), w których stwierdził " ... Wykładnia gramatyczno- słownikowa jest tylko jednym z przyjmowanych powszechnie w rozumowaniu prawniczym sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być również często mylące i prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy, a w końcu również do niesprawiedliwych i krzywdzących stronę procesu rezultatów. Dlatego też musi być ona uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni: historycznej, systemowej, funkcjonalnej, logicznej, a wreszcie – jeżeli nie przede wszystkim - celowościowej, która w odniesieniu do indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych uznawana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy". Jeśli zatem rezultaty wykładni prowadzą do nielogicznych wniosków, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zarzutów musiałby uzyskać stanowisko wierzyciela – a więc " uzyskać stanowisko od samego siebie " w zakresie zgłoszonych zarzutów, należy sięgnąć do wykładni systemowej i celowościowej. Przywołując stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/ Sz 359/05 należy stwierdzić, że " ... U podstaw regulacji prawnej, wymagającej uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w zakresie zasadności zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, leży niewątpliwie uznanie przez ustawodawcę potrzeby uzyskania – przed rozpatrzeniem zarzutów przez sam organ egzekucyjny, do którego zarzuty zostały zgłoszone- wypowiedzi w tym samym zakresie samego wierzyciela, będącego przecież "dysponentem" postępowania egzekucyjnego, skoro to na jego wniosek i na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przezeń zgodnie z wymogami formalnymi określonymi w art. 27 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny obowiązany jest wszcząć i prowadzić postępowanie egzekucyjne (art. 26 § 1 ustawy), samemu będąc uprawnionym jedynie do badania jego dopuszczalności, nie zaś do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przyjęta przez ustawodawcę forma postanowienia, w jakiej stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów winien zająć wierzyciel, poddanie tego stanowiska kontroli instancyjnej, a w konsekwencji także kontroli sądowo- administracyjnej, wskazuje jednoznacznie na ratio legis unormowania, a w szczególności przy uwzględnieniu zasady, iż wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów opartych nas podstawach określonych w art. 33 pkt 1-5 ustawy jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i tam sam podmiot, co oznacza też, iż nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu: jako wierzyciel i jako organ egzekucyjny. Przyjmowanie stanowiska odmiennego wskazywać musiałby na to, że ustawodawca jest nieracjonalny, skoro temu samemu podmiotowi w tej samej kwestii nakazuje wypowiadać się dwukrotnie. Przeciwnie, za w pełni racjonale należy uznać takie stanowisko w rozpatrywanej kwestii, które kierując się z jednej strony potrzebą sprawnego funkcjonowania organu egzekucyjnego, z drugiej zaś strony w niczym nie ograniczając prawa zobowiązanego do obrony jego interesu prawnego, przyjmuje się brak podstawy prawnej do wydania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji wówczas, gdy tym wierzycielem jest sam organ prowadzący tę egzekucję. Nie budzi wątpliwości założenie, że celem regulacji prawnej jaką jest wypowiedź wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów jest poddanie tejże regulacji prawnej kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowo – administracyjnej, stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym skoro organ egzekucyjny związany jest takim stanowiskiem wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów o których mowa w art. 33 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz umożliwienie zobowiązanemu podjęcie polemiki z takim stanowiskiem wierzyciela. Jak wynika z uzasadnienia przywołanej wcześniej uchwały NSA zauważyć także należy, że celem wprowadzenia przepisu art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uzyskiwania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w formie postanowienia, nie było przedłużanie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy zarzuty zobowiązanego mogą zostać rozpoznane od razu przez organ egzekucyjny w postanowieniu w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, na które przysługują mu takie same środki zaskarżenia, jak na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W konsekwencji w uchwale NSA z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06 stwierdzono " że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17.06.1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym należy uznać za bezprzedmiotowe. Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę stanowisko zaprezentowane w przywołanej uchwale w pełni podziela, stąd też zachodziła konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Bezprzedmiotowość zaś zaskarżonego postanowienia zdaniem Sądu zwalnia Sąd od merytorycznego ustosunkowania się do podniesionych w skardze zarzutów. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji wyroku zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. J.T. 19.11.07r.