I SA/Wr 753/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. z dnia [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Oddział Zamiejscowy w L. z dnia [...] w przedmiocie podatku od towaru i usług postanawia: odmówić prawa pomocy. We wniosku z dnia [...] skarżący A. B. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na fakt, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie uzyskującą dochodów. Nie posiada on żadnych przedmiotów wartościowych, nieruchomości ani oszczędności. Skarżący podał, że w latach 2006-2007 poniósł straty w wysokości odpowiednio 1.540 i 3.117 zł. Obecnie prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami, emerytami, których miesięczny dochód wynosi 2600 zł. Wskazał ponadto, że również jego rodzice nie posiadają oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Do formularza załączył odcinki emerytalne rodziców, z których wynika, że emerytura jego matki A. O. w styczniu 2008 r. wynosiła 1.134,10 zł netto a ojca, R. B. w grudniu 2006 r. 1.751,46 zł netto. Do formularza skarżący załączył dwie kserokopie zaświadczeń z urzędu pracy, pierwsza o zarejestrowaniu go jako bezrobotnego bez prawa do zasiłku od dnia [...], drugie poświadczające status bezrobotnego od [...]. Do akt załączono także zeznania podatkowe za lata 2006 i 2007, z których wynika, że skarżący prowadząc działalność osobiście poniósł straty odpowiednio w kwocie 1.540 i 3.117 zł oraz wydruk listu e-mail z [...] dotyczący rozwiązania umowy o współpracy z kontrahentem. W piśmie z dnia [...] skarżący podał, że z uwagi na pozostawaniu na utrzymaniu rodziców, nie ponosi on żadnych miesięcznych wydatków. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2008 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówiła przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podała, że nie wykazał on w sposób wiarygodny, że nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych. Referendarz wskazała także na sprzeczności pomiędzy oświadczenia złożonego w formularzu o przyznanie prawa pomocy z dokumentami zawartymi w aktach sprawy, podkreślając, że wyłącznie na nim spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przydzielenie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka Praw Człowieka, art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6, art. 246 i art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu powtórzył dotychczasową argumentację wskazując, że z przedstawionych dokumentów wynika jasno, że nie jest wstanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 22 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu w sprawie brak było przesłanek do udzielenia wnioskodawcy prawa pomocy. Skarżący pozostawał bowiem na utrzymaniu rodziców, którzy otrzymywali wynagrodzenie w kwocie przekraczającej 1053 zł, stanowiącej minimum dochodowe trzyosobowej rodziny zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr. 64, poz. 593 ze zm.). Dalej wskazał na rozbieżności pomiędzy przedstawionymi przez skarżącego dokumentami a zadeklarowaną przez niego kwotą dochodu obojga rodziców, która nie uwzględniała waloryzacji ich świadczeń. Podnosząc powyższą argumentację, Sąd uznał, że skarżący może liczyć na wsparcie finansowe ze strony rodziców i nie spełnia zatem kryteriów otrzymania prawa pomocy, zwłaszcza, że w latach 2006-2007 prowadził działalność, posiadając środki na jej sfinansowanie. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący podtrzymując dotychczasową argumentację. Zdaniem skarżącego, Sąd nie dążył do wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, odmawiając mu w istocie prawa do sądu. Skarżący powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wskazał, że prawo do sądu musi być realne i związku z tym art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka ustanawia pozytywny obowiązek po stronie państwa umożliwienia każdemu korzystania z pomocy prawnej, jeżeli jest ona niezbędna do skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2008 r., przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny sąd Administracyjny wskazał, że dokonane w sprawie ustalenia nie były wystarczające dla pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Z oświadczeń skarżącego oraz przedstawionych przez niego dokumentów nie wynika bowiem, czy pozostając na utrzymaniu rodziców i stale z nimi mieszkając, ponosił z tego tytułu jakiekolwiek wydatki i czy też obciążały go inne ciężary lub zobowiązania, mające wpływ na jego sytuację majątkową. W ocenie Sądu II instancji brak było także podstaw do oceny wiarygodności zaświadczeń z urzędu pracy, z uwagi na nieokreślenie w nich okresów w których skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny. Miało to szczególne znaczenie w sprawie, w związku z tym, że skarżący prowadził działalność wykonywaną osobiście w okresie 2006-2007 r. Zarządzeniem Sędziego sprawozdawcy skarżący został wezwany do przedstawienia pod rygorem ich pominięcia, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, następujących okoliczności: - przedstawienia dokumentów i złożenia odpowiedniego oświadczenia na okoliczność miesięcznych opłat i wydatków, jakie ponosi, pozostając we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodzicami; - wskazania czy spoczywają na nim inne obowiązki lub obciążenia, mające wpływ na jego sytuację majątkową, osobistą lub rodzinną ( np.: kredyt, alimenty, opieka); - wykazania w jakich dokładnie okresach, skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny;. Wezwanie zostało doręczone stronie osobiście w dniu 06 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty związane z ich udziałem przed sądem administracyjnym. Odstępstwem od tej zasady, jest możliwość udzielenia stronie na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. prawa pomocy. Zgodnie z powołanymi przepisem osoba fizyczna może ubiegać się o prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest wstanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a w zakresie częściowym, gdy nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Wobec tego, przedłożone oświadczenia i dokumenty powinny wykazywać, że osoba ta spełnia wymogi ustawowe do udzielenia jej prawa pomocy. W tym zakresie podlegają one ocenie sądu pod kątem ich wiarygodności. Natomiast w myśl art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie we wniosku o udzielenie prawa pomocy oraz załączone do niego dokumenty budzą wątpliwości sądu, strona jest zobowiązana na wezwanie przedstawić dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć odpowiednie dokumenty źródłowe. W niniejszej sprawie, Sąd, kierując się wskazaniami określonymi w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 grudnia 2008 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, wezwał skarżącego do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, które by potwierdzały jego sytuację materialną. Pomimo upływu wyznaczonego w tym celu siedmiodniowego terminu, który biegł od dnia doręczenia skarżącemu wezwania w tym przedmiocie (rozpoczął bieg w dniu 06 lutego 2009 r. a upłynął 12 lutego 2009 r. we czwartek), nie przedstawił on wymaganych dokumentów. Wobec czego, Sąd orzekając ponownie w tej sprawie, za podstawę faktyczną orzeczenia przyjął dotychczasowy jej stan. W oparciu o akta sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby spełniał przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Nie przedstawił zwłaszcza żadnego dokumentu świadczącego o tym, że nie jest wstanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wręcz przeciwnie, z jego oświadczenia wynika, że jest w wstanie w chwili obecnej uiścić kwotę 100 zł, tytułem wpisu od skargi. Nie ma zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, aby skarżący musiał w przewidywalnej przyszłości ponosić dodatkowe opłaty. Skarżący pozostaje co prawda osobą bezrobotną, jednakże prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z rodzicami i może liczyć z ich strony na pomoc finansową. Z akt sprawy wynika bowiem, że rodzice skarżącego otrzymują miesięcznie dochód w kwocie co najmniej 2600 zł, co jest sumą znacznie przekraczającą kwotę kryterium dochodowego dla trzyosobowej rodziny określonej w art. 8 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), z którą wiąże się prawo do korzystania ze świadczeń określonych w tej ustawie, z uwagi na złą sytuację materialną. Kwota ta została wskazana w złożonym oświadczeniu przez samego skarżącego. Nie ma zatem podstaw by przyjmować, że jest ona w rzeczywistości niższa. Zwłaszcza, że już z załączonych do akt, nieaktualnych odcinków emerytury wynika, że oboje rodzice wspólnie uzyskują dochód przekraczający tę kwotę i to bez uwzględnienia waloryzacji. Z uwagi na ciężar dowodzenia w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że okoliczność ta świadczy na niekorzyść skarżącego. Nie budzi bowiem wątpliwości, że wyższy dochód uzyskiwany przez rodzinę tym bardziej uzasadnia nie udzielenie skarżącemu prawa pomocy. Okoliczność poniesienia przez skarżącego strat z tytułu działalności prowadzonej osobiście potwierdza, że przynajmniej jeszcze w 2007 r. skarżący posiadał środki, pozwalające mu na ich bezproblemowe pokrycie, co również czyni mniej wiarygodnym oświadczenie z dnia 12 lipca 2008 r. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 i 2 p.p.s.a. jak na wstępie.