I SA/Wr 754/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2000 zł, skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że na skutek niewypłacalności kontrahentów, których zobowiązania wobec strony wynoszą łącznie 926.797,32 zł, skarżąca straciła płynność finansową i możliwość spłaty jej dostawców i podwykonawców. Spowodowało to liczne nakazy zapłaty, zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego i ZUS. Wszystkie rachunki bankowe zostały zajęte przez komornika. Natomiast niemożność opłacenia kosztów sądowych może spowodować dodatkowe obciążenia zobowiązaniami podatkowymi, które w ocenie strony są niesłuszne. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych - 409.252,58 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) 281.620,50 zł. Stan konta na rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Z dokumentów złożonych na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) wynikają dane wskazane na urzędowym formularzu, a nadto, że za 2012 r. spółka uzyskała przychody kwocie 7.382.963,23 zł (zgodnie z zeznaniem podatkowym). Jej należności krótkoterminowe na koniec roku 2012 wynosiły 3.637.026,97 zł, a zobowiązania krótkoterminowe - 1.720.882,17 zł. Do końca czerwca 2013 r. strona uzyskała przychody w wysokości 858.535,50 zł, odnotowując wynik ujemny na kwotę 506.630,42 zł. Z jednego z rachunków bankowych wpływy z kwietnia, maja i czerwca 2013 r. były przejmowane przez komornika. Na drugim rachunku brak środków, przy czym w dacie 4 kwietnia 2013 r. odnotowany został wpływ z tytułu kredytu w wysokości 392.998,24 zł, który pomniejszony został o wartość salda ujemnego i odsetek od debetu. W sprawie przedłożone zostały też dokumenty wykazujące zobowiązania spółki wobec kontrahentów, ZUS i PFRON. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od orzeczenia Referendarza strona podniosła, że analiza zmian jej sytuacji finansowej wskazuje na ustawiczne obniżanie się jej przychodów prowadzące do znacznego pogorszenia się jej sytuacji finansowej. Wywiodła, ze specyfika prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług budowlanych wymaga ustawicznego inwestowania osiągniętych przychodów. Skarżąca w chwili obecnej przeznacza każde posiadane środki na finansowanie inwestycji. Strona podniosła także, iż kwota wpisów we wszystkich sprawach toczących się z jej skarg w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu pod sygnaturami I SA/Wr 753/13, I SA/Wr 754/13, I SA/Wr 878/13, I SA/Wr 879/13, I SA/Wr 880/13, I SA/Wr 881/13, wynosi łącznie 11.000,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z powołanego unormowania skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego na podstawie samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości Sądu. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie żądanie w nim sformułowane, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W konsekwencji zgłoszone w sprzeciwie żądanie zmiany postanowienia referendarskiego z dnia 29 lipca 2013 r. nie może odnieść skutku w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wywiedziona w sprzeciwie polemika z uzasadnieniem postanowienia referendarskiego stanowi zaś uzupełnienie uzasadnienia rozpoznawanego przez Sąd wniosku. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd stwierdził, iż strona nie wykazała, że nie posiada obecnie i nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że strona taką zdolność posiada. Z przedłożonych dokumentów wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów, o czym świadczy uzyskany w 2012 r. przychód w kwocie 7.382.963,23 zł. Wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy strona nie utraciła płynności finansowej, o czym świadczy uzyskany do czerwca 2013 r. przychód w kwocie 858.535,50 zł. Strona pomimo ujemnego wyniku finansowego w tym okresie w wysokości 506.6300,42 zł, kontynuuje działalność gospodarczą. Posiada także zdolność kredytową, o czym świadczy uzyskanie w kwietniu 2013 r. pożyczki bankowej w wysokości 392.998,24 zł. Zauważyć nadto należy, iż przepływy finansowe na rachunkach bankowych, z których strona przedłożyła wyciągi, nie odzwierciedlają deklarowanych przychodów. Strona dokonuje więc transakcji poza rachunkami, których posiadanie zadeklarowała. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, wpis od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 2000,00 zł, który jest zwykle całkowitym kosztem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jest więc dla strony kwotą znikomą i oczywiście możliwą do uiszczenia. Z uwagi na kilkumilionowy przychód oraz posiadaną zdolność kredytową, powyższej oceny nie zmienia fakt, że strona z tytułu wszystkich zainicjowanych przez siebie spraw sądowoadministracyjnych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu winna uiścić wpisy w łącznej wysokości 11.000,00 zł. Dla tych względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.