I SA/Wr 755/12

Dnia 17 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędzia WSA Marek Olejnik, Protokolant Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] grudnia 2011, nr [...] II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia wyroku. Decyzją z dnia [...].12.2011 r. (nr [...]) Prezydent Miasta J. określił A. K., M. K. oraz A S.A. z siedzibą w J. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za okres od czerwca do grudnia 2006 r. w kwocie 43 zł. Wymieniony organ ustalił, że na mocy notarialnej umowy sprzedaży z dnia 09.03.1989 r. A. K. i M. K., nabyli udziały w wysokości po 1/3 w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w J. przy ul. [...]. Z kolei na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 18.04.2005 r. (w sprawie I Co [...]), udział 1/3 w prawie użytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości nabyła także A S.A. z siedzibą w J. Wskazując na przepisy art. 21 § 1 pkt 1, § 3 i § 5, art. 47 § 3 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., w skrócie: "O.p."), a także art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1, art. 5, art. 6 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm. – zwanej dalej "u.p.o.lok."), Prezydent Miasta J. – po ponownym rozpoznaniu sprawy – stwierdził, że w roku 2006 na współwłaścicielach wskazanej nieruchomości ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z tytułu użytkowania wieczystego. Podstawę opodatkowania stanowiła powierzchnia gruntu. Z kolei stawka podatku określona została w uchwale nr 482/XL/2005 Rady Miejskiej J. z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień w podatku od nieruchomości. Organ podniósł, że nie zastosowano podwyższonej stawki podatku przewidzianej dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, albowiem nieruchomość jest z tej działalności wyłączona ze względów technicznych. W złożonym odwołaniu podniesiono, że od 1989 r. nieruchomość nie mogła zostać przez użytkowników wieczystych zabudowana, a mianowicie z powodu nie zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, za winę ponoszone organy administracji. Skoro zatem z przyczyn leżących po stronie organów, grunt był dla użytkowników wieczystych bezużyteczny, to niezrozumiałe i pozbawione uzasadnienia jest opodatkowanie tego gruntu podatkiem od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia [...].04.2012 r. (nr [...]) utrzymało w mocy wymienioną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta J. Organ odwoławczy zajął stanowisko, że niemożność wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, jest okolicznością mogącą wpływać jedynie na wysokość stosowanej stawki podatku od nieruchomości, nie zaś na samo podleganie opodatkowaniu. Podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym, który wynika z faktu posiadania takiego składnika majątku. W kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego Kolegium podniosło, że organ pierwszej instancji swoją decyzję wydał przed upływem 5-letniego okresu, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł A. K. Zarzucił nieustalenie stanu faktycznego, naruszenie podstawowych norm i zasad współżycia społecznego i kupieckiego, zdrowego rozsądku, a także uchybienie prawu Unii Europejskiej i art. 5 Kodeksu cywilnego. Według strony, nieustalenie stanu faktycznego polegało na pominięciu przez organ podatkowy okoliczności, z powodu których podatnik nie mógł nieruchomością dysponować zgodnie z jej przeznaczeniem, wynikającym z umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Właściwe korzystanie z gruntu przez podatnika (to jest zabudowanie go budynkiem o funkcji mieszkalno-usługowej) uniemożliwione było z przyczyn zależnych tylko i wyłącznie od władz lokalnych. Wniosła strona o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga była uzasadniona. Zaskarżoną decyzją określono współwłaścicielom – osobom fizycznym i osobie prawnej, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2005 r. Według art. 3 ust. 5 u.p.o.lok., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5 (nieistotnym w sprawie – przypis). Z kolei w oparciu o art. 6 ust. 11 tej ustawy, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne. Z przytoczonego unormowania wynika, że nieruchomość położona w J. przy ul. [...] stanowiła odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości (w stosunku do przedmiotów opodatkowania będących w posiadaniu poszczególnych współwłaścicieli), a także iż określenie zobowiązania podatkowego z tego tytułu oraz jego wykonanie winno nastąpić według zasad przewidzianych dla osób prawnych. W konsekwencji tego, współwłaściciele mieli obowiązek wpłacać podatek od nieruchomości na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia, tak jak to wynikało z art. 6 ust. 9 pkt 3 u.p.o.lok. Ponieważ przedmiotem zaskarżonej decyzji było zobowiązanie podatkowe za 2006 r., to płatność poszczególnych rat podatku przypadała na ten właśnie rok. Według art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Na tej podstawie zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2006 r. przedawniało się z upływem 2011 roku. Jak na to wskazuje art. 59 § 1 pkt 9 O.p., przedawnienie powoduje wygaśnięcie zobowiązania. Obok wskazanego skutku materialnego, przedawnienie zobowiązania wywołuje konsekwencje procesowe. Według art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie podatkowe z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Oznacza to, że upływ okresu przedawnienia w toku postępowania podatkowego, czyni bezprzedmiotowym dalsze procedowanie i wymusza na organie umorzenie postępowania, w związku z czym po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Obowiązek taki istnieje bez względu na okoliczność wcześniejszego uregulowania zobowiązania (ogólnie). W uchwale składu 7. sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3.12.2012 r. (sygn. akt I FPS 1/12, dotychczas niepublik.) przyjęto, iż w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., po upływie przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Bez znaczenia była okoliczność wyeksponowana przez Kolegium w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, że przed upływem terminu przedawnienia decyzję zdążył wydać organ pierwszej instancji. Wobec tego stwierdzenia Kolegium należy zwrócić uwagę, że postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne (art. 127 O.p.), a organ odwoławczy w sposób merytoryczny załatwia tę samą sprawę co pierwsza instancja. Jeżeli więc do przedawnienia doszło dopiero w toku postępowania odwoławczego, to organ ten winien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie (art. 233 § 1 pkt 2 lit a) in fine). Wskazany wcześniej art. 208 § 1 O.p. dotyczy zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji. Przeciwne działanie organu, takie jak w niniejszej sprawie, stanowi o naruszeniu art. 208 § 1 w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej Mając na uwadze przedstawione powody, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i – z uwzględnieniem art. 135 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) tej ustawy.