I SA/Wr 759/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aleksandra Sędkowska, sędzia WSA Marta Semiczek, , po rozpoznaniu w w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi A. W. (dalej: skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej: organ drugiej instancji) z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] uznającego za nieuzasadnioną odmowę skarżącego złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów. Z akt sprawy wynika, że Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. sentencję postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] sformułował w następujący sposób: "postanawia uznać za nieusprawiedliwione niewykonanie obowiązku odmowy złożenia wyjaśnień i odmówić uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. nr [...] z dnia [...] września 2015 r. nakładającego na Pana A. W. karę porządkową w wysokości 800 zł za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień na wezwanie organu podatkowego". Objętym zarzutami skargi postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., organ pierwszej instancji z urzędu sprostował postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r. dostrzegając, że w jego sentencji omyłkowo zawarto sformułowanie: "obowiązku odmowy złożenia wyjaśnień", zamiast prawidłowo: "obowiązku złożenia wyjaśnień" (postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. skreślono w sentencji postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r. słowo: "odmowy"). Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] stycznia 2016 r. organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że postanowienie o sprostowaniu z dnia [...] stycznia 2016 r. znajduje oparcie w art. 215 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: O.p.), zgodnie z którym organ podatkowy może, z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji. Wywodził organ, że przepis ten odnosi się do takich wad decyzji lub postanowienia, które charakteryzują się cechą oczywistości. Zdaniem organu drugiej instancji w postanowieniu z dnia [...] listopada 2015 r. słowo "odmowy" zostało użyte niewłaściwie, a jego użycie jest w sposób oczywisty i widoczny sprzeczne z myślą wyrażoną przez organ pierwszej instancji. Omyłka ta stanowi w ocenie organu odwoławczego omyłkę oczywistą, a oczywistość ta wynika zarówno z treści uzasadnienia postanowienia dnia [...] listopada 2015 r. jak i z treści wniosku skarżącego z dnia 2 października 2015 r., w którym skarżący wniósł o: "uznanie, na podstawie art. 262 § 6 O.p. za usprawiedliwione niewykonanie obowiązków tj. odmowy złożenia wyjaśnień (...)". W skardze do tut. Sądu skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności lub uchylenie postanowienia drugiej instancji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił naruszenie: 1) art. 217 O.p. w zw. z art. 219 O.p. poprzez brak wskazania w sentencji postanowienia organu drugiej instancji podstawy prawnej oraz faktycznej uzasadnienia; 2) art. 212 O.p. w zw. z art. 219 O.p. poprzez przyjęcie przez organ drugiej instancji, że postanowienie w przedmiocie sprostowania nie powoduje przeszkody w rozpoznaniu sprawy; 3) art. 187 O.p. w zw. z art. 120 O.p. w zw. z art. 122 O.p. poprzez przyjęcie, że skarżący ma obowiązek przedstawiać dowody w sprawie; 4) art. 120 O.p. i art. 121 O.p. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; 5) art. 121 O.p. przez brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie strony do organu. W uzasadnieniu wywodził, że błąd zawarty w sentencji postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r. nie nosił znamion oczywistości w rozumieniu art. 215 § 1 O.p.; skarżący nie jest pewien, w jakim zakresie postanowienie organu pierwszej instancji zostało utrzymane; dokonane sprostowanie wpłynęło istotnie na postanowienie; dokonane przez organ pierwszej instancji wykreślenie spowodowało możliwość odmiennej interpretacji; wydane rozstrzygnięcie zostało poprzedzone błędnym i niewnikliwym postępowaniem, wybiórczą analizą dokumentacji i obowiązujących przepisów oraz dowolnej, a nie swobodnej interpretacji materiału dowodowego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 215 § 1 O.p., zgodnie z którym, organ podatkowy może, z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji, przy czym na mocy art. 219 O.p., przepis art. 215 O.p. znajduje zastosowanie do postanowień. Wskazać w tym miejscu należy, iż przepis nie zawiera definicji pojęcia "oczywistej omyłki". Należy mieć zatem na względzie znaczenie potoczne. W sprawie, organy obu instancji prawidłowo zastosowały przytoczony przepis wobec wystąpienia omyłki o charakterze oczywistym, co stanowi granicę dopuszczalności sprostowania w trybie art. 215 § 1 O.p. Wyjaśnić należy, że sprostowaniu w tym trybie podlega jedynie oczywiste przeoczenie, czy zastosowanie niewłaściwego słowa lub omyłka pisarska o charakterze elementarnym. Oczywistość omyłki wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Sprostowaniu podlega oczywista omyłka zawarta zarówno w rozstrzygnięciu (sentencji), jak i w uzasadnieniu orzeczenia. Ocena "oczywistości omyłki" powinna też wynikać z całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz z realiów konkretnej sprawy. W ocenie Sądu, właśnie taka sytuacja zaszła w przedmiotowej sprawie. Organ podatkowy pierwszej instancji oczywiście omyłkowo w postanowieniu z dnia [...] listopada 2015 r. wskazał na: "obowiązek odmowy złożenia wyjaśnień", zamiast prawidłowo na: "obowiązek złożenia wyjaśnień". Oczywistość omyłki wynika z logiki, treści przepisów oraz realiów sprawy. Na podstawie art. 155 § 1 O.p. organ może w pewnych okolicznościach zobowiązać stronę postępowania do złożenia wyjaśnień (i w realiach niniejszej sprawy tak uczynił). Oczywiście niemożliwe jest w postępowaniu podatkowym "zobowiązanie do odmowy złożenia wyjaśnień". Z akt sprawy wynika, że organ wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień (art. 155 O.p. § 1 O.p.), po odmowie złożenia wyjaśnień ukarał skarżącego karą porządkową (art. 262 § 1 pkt 2 O.p.), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o uznanie odmowy za usprawiedliwioną – organ uznał odmowę złożenia wyjaśnień za nieusprawiedliwioną (art. 262 § 6 O.p.). Brak jest więc w sprawie jakichkolwiek wątpliwości co do rzeczywistego znaczenia sentencji postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r. Dosłowne jej tłumaczenie w pierwotnej, zawierającej omyłkę treści, z pominięciem kontekstu sprawy i wydanych w nim orzeczeń, nie miałoby związku z rzeczywistością i przepisami. Nie istnieje w postępowaniu podatkowym przepis nakładający na stronę "obowiązek odmowy złożenia wyjaśnień", istnieje zaś i został w sprawie zastosowany przepis nakładający "obowiązek złożenia wyjaśnień" (art. 155 § 1 O.p.), a w konsekwencji możliwe jest jedynie uznanie za nieusprawiedliwione niewykonanie "obowiązku złożenia wyjaśnień". Dokonane przez organ pierwszej instancji sprostowanie postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r. doprowadziło jedynie do prawidłowego brzmienia sentencji tego postanowienia – zgodnie z logiką przepisów oraz szeregiem postanowień wydanych w sprawie. Zatem, wbrew zarzutom skarżącego, dokonane sprostowanie nie wpłynęło na merytoryczną treść sprostowanego orzeczenia. Stąd postanowienie z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie sprostowania oraz utrzymujące je w mocy postanowienie dnia [...] kwietnia 2016 r. należy uznać za prawidłowe. W sprawie, organy nie oceniały prawidłowości postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r. o nałożeniu kary porządkowej za odmowę złożenia wyjaśnień. Zarzut naruszenia przepisów poprzez przyjęcie, że skarżący ma obowiązek przedstawiać dowody w sprawie, jest zatem bezzasadny. W sprawie, organ drugiej instancji nie przeprowadzał postępowania dowodowego, a jedynie oceniały dopuszczalność sprostowania dokonanego przez organ pierwszej instancji z punktu widzenia regulacji art. 215 § 1 O.p. Bezzasadne są zatem zarzuty naruszenia przepisów przez poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Treść postanowienia organu drugiej instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne z art. 217 O.p. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia wskazując na istotę procedury wynikającej z treści art. 215 § 1 O.p. Zarzut naruszenia art. 217 i art. 219 O.p. jest zatem bezzasadny. Z tych też powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak sentencji.