I SA/Wr 761/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz, Sędziowie : Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), Protokolant: Marta Pająkiewicz - Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 29 kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adw. M. D. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 309,80 (słownie: trzysta dziewięć 80/100) złotych w tym podatek od towarów i usług w kwocie 52,80 zł. W dniu [...] B. R. zwróciła się z wnioskiem do Naczelnika Skarbowego w Ś. Ś. o umorzenie zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodu ze sprzedaży nieruchomości w kwocie 12.671 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Uzasadniając swą prośbę wskazała na radykalne pogorszenie sytuacji rodzinnej, majątkowej, materialnej i zdrowotnej Wnioskodawczyni podała, że nie posiada żadnego majątku ruchomego oraz nieruchomego, zaś jedynym jej źródłem utrzymania jest świadczenie rentowe, w wysokości około 390,00 zł miesięcznie. Aktualnie łącznie jej zadłużenie przekracza prawie 70.000,00 zł., co uniemożliwia jej zapłatę ciążącego na niej zobowiązania podatkowego. Strona podkreśliła, że organ podatkowy we wcześniej wydanej decyzji, odmawiał rozłożenia zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu ze sprzedaży nieruchomości na raty uznając, że wnioskodawczyni nie ma możliwości aby spłacić należność ratalnie, co potwierdził wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (I SA/Wr 1340/06). Podatniczka podniosła, że sytuacja w której się znajduje jest spowodowana okolicznościami nadzwyczajnymi, bowiem kwoty ze sprzedaży własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego były jej przekazywane ratalnie przez kupującego. Zgodnie z jej oświadczeniem otrzymywane w ten sposób środki pieniężne, przeznaczone zostały na wykup sprzedawanego mieszkania, opłaty pośredników, wycenę nieruchomości, opłaty notarialne, a następnie pokrycie narosłych długów po tragicznej śmierci męża i syna. Strona wyjaśniła, że ratalny sposób spłaty należności uniemożliwił zakup jakiegokolwiek innego lokalu mieszkalnego. Podatniczka podkreśliła, że okoliczności te były od niej niezależne, natomiast z punktu widzenia podatku nie miała innego wyjścia i spłacała istniejące zobowiązania aż do całkowitego wykorzystania uzyskanej ze sprzedaży kwoty. Wnioskodawczyni poinformowała, że obecnie zamieszkuje u swojej siostry i jej męża, przy czym nie wie jak długo jeszcze będzie mogła korzystać z mieszkania, ponieważ nie partycypuje w kosztach z tym związanych. Nadto strona wskazała, na swój zły stan zdrowia tj. schorzenia kręgosłupa szyjnego, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i osteoporozę. Do wniosku dołączone zostały: zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. Ś. o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...], zaświadczenie z funduszu socjalnego Wyższej Szkoły [...] we W. z dnia [...] wraz z kserokopią odcinka renty za miesiąc sierpień 2007 r., interpretacja wyniku badania z dnia [...], dwie informacje dla lekarza kierującego z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. Ś. wezwał Panią B. R. do wykazania, że udzielenie ulgi jest uzasadnione i konieczne ze względu na wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego i ich związku przyczynowo - skutkowego z niezapłaconym w terminie zobowiązaniem, przedstawienie sytuacji rodzinnej i materialnej Strony i pozostałych osób prowadzących gospodarstwo domowe, pozwalających na określenie źródła i wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatków oraz wykazania przez materiał dowodowy, że w czasie kiedy powstało zobowiązanie do zapłaty a także w okresie przed i bezpośrednio po powstaniu zobowiązana, strona nie posiadała ani nie uzyskała środków, które uniemożliwiałyby jego zapłatę a gdyby strona uzyskała środki umożliwiające zapłatę, to wskazanie na co zostały one przeznaczone. W odpowiedzi wnioskodawczyni ponownie powołała się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną i opisała okoliczności związane ze sprzedażą mieszkania oraz wydatkowaniem uzyskanej w ten sposób kwoty, które miały wpływ na powstanie zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości. Oświadczyła, że nie jest w stanie obecnie dokonać szczegółowej analizy jej wydatków z okresu powstania zaległości podatkowej. Jako okoliczności mające wpływ na powstanie zobowiązania z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości powtórzyła fakt otrzymywania w częściach kwoty ze sprzedaży lokalu mieszkalnego oraz "życiową nieporadność". Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. Ś. odmówił B. R. umorzenia zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu ze sprzedaży nieruchomości w kwocie 12.675,00 zł. oraz umorzenia odsetek za zwłokę w wysokości 4.590,00 zł. od zaległości z wymienionego tytułu. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie w dniu [...] zarzucając obrazę przepisów prawa podatkowego formalnego tj. art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, wyrażającą się przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dowolne przyjęcie, że jej sytuacja materialna oraz majątkowa pozwala jej jednak na stopniowe płacenie zaległego podatku, art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa wyrażającą się nie wyjaśnieniem przez organ podatkowy wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, w tym okoliczności powodujących niemożliwość zakupu innego lokalu mieszkalnego, jak również faktu przekazania jej kwoty ze sprzedaży lokalu mieszkalnego ratami, co uniemożliwiało jej faktycznie zakup innego, jakiegokolwiek lokalu. Podatniczka podniosła, że z pisemnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wynika bezspornie, że jej sytuacja życiowa jest bardzo zła co winno skutkować spełnieniem przesłanki ważnego interesu podatnika. Ponadto wskazała, że organ podatkowy bardzo niekorzystnie zinterpretował fakt, iż nie otrzymała jednorazowo całej kwoty ze sprzedaży lokalu mieszkalnego nie uwzględniając, iż wnioskowała o potwierdzenie powyższej okoliczności poprzez przesłuchanie kupującego Pana K. M.. Okoliczności związane z uzyskiwaniem ratalnie kwot ze sprzedaży mieszkania i ich wydatkowaniem na pokrycie zobowiązań, jak wskazuje Skarżąca, były od niej niezależne, i nie miała świadomości o wynikających w związku z tym konsekwencjach w zakresie prawa podatkowego. Pani R. podkreśla, że kwota, którą po wszystkich wydatkach dysponowała nie pozwoliła jej na zakup mieszkania, gdyż była za niska Podatniczka wskazała również, że z uwagi na swoją sytuację materialną i osobistą podjęła starania mające na celu uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. Ś. z dnia [...]. Organ odwoławczy uznał odmiennie od stanowiska organu podatkowego pierwszej instancji, że sytuacja materialna i osobista B. R. wypełnia przesłankę "ważnego interesu podatnika" określoną w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej we W. podkreślił jednak, że samo wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika nie obliguje organu podatkowego do wydania pozytywnego dla Strony rozstrzygnięcia i umorzenia istniejących zaległości podatkowych, bowiem jak wskazano powyżej, kwestia ta jest pozostawiona uznaniu administracyjnemu. Organ instancji zaznaczył, że okoliczności powstania zaległości podatkowej B. R. nie mają charakteru wyjątkowego. Strona uzyskała bowiem środki finansowe w związku ze sprzedażą lokalu mieszkalnego oraz złożyła oświadczenie o wydatkowaniu uzyskanej ze sprzedaży kwoty na cel mieszkaniowy, a mając przy tym świadomość, że nie przeznaczy otrzymanych środków na ten cel nie wyodrębniła stosownej kwoty na spłatę należności Skarbu Państwa. Biorąc zatem pod uwagę przyczyny powstania zaległości podatkowych, mimo wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika organ odwoławczy w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego rozstrzygnął odmownie w zakresie wniosku Strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. R. powtórzyła argumentację przedstawioną we wniosku z dnia [...] oraz zarzuty z odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. Ś.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie przedstawiając dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej skrót upsa podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż stoi ono na straży podmiotowych praw podatnika, zapewniając stronie w procesie stosowania prawa podatkowego pozycję gwarantującą skuteczną obronę jej praw. Zasadność tych zarzutów należy ocenić w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b i c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tylko bowiem w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (lit. b), lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c") - sąd uwzględnia skargę. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej jest decyzją uznaniową. Sąd nie ma uprawnień do merytorycznej kontroli takich decyzji. Kontrola sądu obejmuje zatem wyłącznie badanie prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy podatkowe oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 9 listopada 2005, III SA/Wa 1264/05, M. Podat. 2005/12/4). Przesłanką do umorzenia zaległości podatkowej jest ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jeżeli organ podatkowy przeanalizował, czy powyższe przesłanki nie wystąpiły i odpowiednio uzasadnił swoją decyzję, to do niego należy wybór rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 czerwca 2004 r., III SA 444/03, M. Podat. 2004/8/4). O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie, zaległości podatkowej. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (S. Babiarz i in.: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 253). Za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, nr 6, poz. 168) Dokonując oceny prawidłowości decyzji Sąd kierował się przytoczonymi powyżej kryteriami wypracowanymi w orzecznictwie i doktrynie. Organ podatkowy podejmując decyzję na podstawie art. 67 § 1 O.p. obowiązany jest do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, aby stwierdzić, czy w danym przypadku ważny interes podatnika mógłby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Zdaniem Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ podatkowy dokonał takich ustaleń i przeanalizował sytuację finansową podatnika. Nie były uzasadnione także dalsze zarzuty skargi, dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Organy podatkowe zgromadziły materiał dowodowy potrzebny do rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności ustalono obecną sytuację materialną B. R., gdyż ta miała dla sprawy podstawowe znaczenie. Organ pierwszej instancji nie oparł się jedynie na informacjach podanych przez stronę we wniosku o umorzeniu, ale także podjął działania z urzędu, występując do wnioskodawczyni o podatnie danych dotyczących jej aktualnego położenia. W tym kontekście należy zauważyć, że nie miało dla sprawy istotnego znaczenia, w jaki sposób nabywca mieszkania skarżącej regulował zapłatę. Organy nie podważały twierdzeń skarżącej, że świadczenia z tytułu ceny następowały w ratach i że z tego powodu nie mogła zgromadzić dostatecznych środków na zakup nowego mieszkania. Jej aktualna sytuacja oceniona została jako trudna jednakże także pod kątem przyczyn braku środków finansowych na uiszczenie należności podatkowej zwłaszcza sposobu postępowania strony. Dlatego też nie stanowiło naruszenia prawa, nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka K. M.. Według art. 188 O.p., żądanie strony dotyczące przeprowadzenie dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Wynika stąd, że wniosek strony winien zostać uwzględniony tylko wtedy, gdyby dotyczył okoliczności istotnych. Tymczasem jak to przed chwilą wskazano, sposób zapłaty za mieszkanie nie był okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia, a nadto nie był kwestionowany przez organy. Należy podkreślić, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Udzielenie ulgi podatkowej jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Przyznanie wnioskowanej ulgi świadczyłoby o potraktowaniu strony w sposób preferencyjny w stosunku do podatników wywiązujących się z obowiązku terminowego regulowania swoich zobowiązań. Należy zatem uznać, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a wydana decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego organu podatkowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.