I SA/Wr 769/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 11 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem (ur. w [...] r.), z którym ma na utrzymaniu dwie małoletnie córki. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę – oboje z mężem otrzymują wynagrodzenie w wysokości 525 zł, co łącznie daje kwotę 1.050 zł brutto. Natomiast miesięczne koszty utrzymania całej rodziny wynoszą: media 1.100, opłaty związane za szkołą starszej córki 100 zł, przedszkole 220 zł, odzież i obuwie dla dzieci 300 zł, wyżywienie i środki medyczne 1.600 zł, telefon 50 zł, składka na ubezpieczenie nieruchomości 45 zł. Ponadto strona jest zobowiązana do spłaty rat kredytu hipotecznego w wysokości 2.630 zł. Z powodu niemożliwości spłaty zobowiązań przez skarżącą, wszczęto wobec niej postępowanie egzekucyjne, w którym zajęciem objęte zostało mieszkanie o powierzchni 37 m2 i dom o powierzchni 150 m2. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, poza ww. nieruchomościami, skarżąca ani jej rodzina nie posiadają innego majątku, w tym zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że skarżąca (ur. w [...] r.) i jej mąż w 2016 r. uzyskali przychody ze stosunku pracy i innych źródeł w kwotach 31.080,60 zł i 22.072,02 zł, natomiast w 2017 r. skarżąca ze stosunku pracy otrzymała 3.500 zł, a jej mąż z działalności wykonywanej osobiście 1.500 zł. Oboje małżonkowie zatrudnieni są na ¼ etatu, na czas określony. Skarżąca uzyskała w sierpniu 2018 r. wynagrodzenie netto 797,50 zł, a wynagrodzenie zasadnicze jej męża wynosi 525 zł brutto. Na rachunkach bankowych brak wpływów z tytułu wynagrodzeń. Na jeden z rachunków dokonywane są regularne wpłaty przez M. K., w tym w wysokości odpowiadającej ratom kredytu hipotecznego. Egzekucje z nieruchomości dotyczą zobowiązań skarżącej (poprzednie nazwisko K.) i jej męża na podstawie sądowego nakazu zapłaty wobec B. F. S.A. Strona dodatkowo oświadczyła, że nie posiadają z mężem żadnych pojazdów mechanicznych ani innych składników majątkowych przedstawiających znaczną wartość. Z uwagi na wysokość wynagrodzeń małżonkowie zmuszeni są korzystać z pomocy rodziny. Referendarz sądowy ustalił dodatkowo na podstawie danych wynikających z Krajowego Rejestru Sądowego, że mąż skarżącej (data urodzenia zgodna) jest udziałowcem w ¼ w A. Sp. z o.o. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że skarżąca jest w tutejszym Sądzie stroną w dwóch sprawach o sygn. akt I SA/Wr 768-769/18, toczących się jednocześnie. Łączna kwota wpisów od skarg w tych sprawach wynosi 1.000 zł (po 500 zł w każdej sprawie). Mając na uwadze powyższe, w pierwszej kolejności powołać należy przepisy stanowiące podstawę prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku. Stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczenia wymaga przede wszystkim, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. W interesie wnioskodawcy jest jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. W ocenie referendarza sądowego okoliczności powołane przez stronę ograniczają się tylko do tych udokumentowanych, zwłaszcza jeśli chodzi i wysokość miesięcznych dochodów. Zwrócić należy uwagę, że strona wskazuje na trudną sytuację finansową i konieczność pomocy ze strony rodziny. Niezrozumiałe jest w takim stanie rzeczy, że małżonkowie będący w wieku [...] i [...] lat są zatrudnieni wyłącznie na ¼ etatu za najniższe, wolne od egzekucji, wynagrodzenie. Sytuacja taka – sądząc po danych wynikających z zeznań podatkowych – utrzymuje się od 2016 r., a więc od niemal trzech lat. W okolicznościach wskazanych przez stronę, małżonkowie z dziećmi de facto pozostają na utrzymaniu pozostałych członków rodziny. Stałe miesięczne wydatki budżetu domowego rodziny skarżącej wynoszą 6.045 zł, zaś dochody małżonków to około 1.000 zł netto. Trudno dać wiarę w takiej sytuacji, że ani skarżąca, ani jej mąż, będąc zatrudnieni tylko na ¼ etatu w wieku niespełna 40 lat, nie uzyskują dodatkowych dochodów. Zwłaszcza, że z oświadczeń, a tym bardziej z dokumentów nie wynika, aby którekolwiek z małżonków miało ograniczone możliwości zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia. Poza tym nie wszystkie dane co do sytuacji majątkowej członków rodziny zostały ujawnione. Strona bowiem pominęła fakt, że jej mąż jest udziałowcem w ¼ w spółce z o.o. Natomiast jeżeli skarżąca ze swoją rodziną pozostaje od prawie trzech lat na niemal całkowitym utrzymaniu pozostałych członków rodziny, którzy są w stanie wspierać ją finansowo miesięcznie na poziomie około 5.000 zł, to oznacza to, że może też uzyskać takie wsparcie w poniesieniu kosztów sądowych, których łączna kwota jest znacznie niższa. Koszty te bowiem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ograniczają się zwykle do wpisu od skargi, opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku (jeżeli skarga zostanie oddalona, gdyż w razie jej uwzględnienia Sąd sporządza uzasadnienie wyroku z urzędu) oraz wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego równowartość połowy wpisu od skargi (jeśli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Łącznie zatem wpis od skargi i ewentualne przyszłe koszty sądowe w niniejszej sprawie wynoszą 850 zł, a dwóch sprawach 1.700 zł. Dodatkowo zauważyć należy, że konieczności ponoszenia kosztów udziału we własnej sprawie strona winna się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. Ta zaś została wniesiona 6 lipca 2018 r., a więc ponad 3 miesiące temu. Na obecnym etapie postępowania strona jest zobligowana do opłacenia wyłącznie wpisu od skargi, który wynosi 500 zł. Reasumując, o odmowie przyznania prawa pomocy referendarz sądowy zadecydował oceniając przede wszystkim okoliczności, które strona przedstawiła, jako nieodzwierciedlające jej rzeczywistej sytuacji finansowej. W tym stanie rzeczy, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony, w związku z czym postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.