I SA/Wr 77/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Asesor WSA Dagmara Dominik (sprawozdawca), Protokolant Marta Klimczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008 r. przy udziale ---- sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 9 listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 9 listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 26 września 2003 r. wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powołana decyzja wraz z wynikiem kontroli nr [...], zawierającym ustalenia podjęte w trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych zostały przesłane stronie za pośrednictwem poczty na adres wskazany przez podatnika działalności gospodarczej (Firma A. ul. Z. [...], W.). W dniu 30 września 2003 r. ww. korespondencja została doręczona pod wskazanym adresem. Jak wynika z adnotacji dokonanych przez doręczającego korespondencję na potwierdzeniu odbioru, przedmiotową decyzję wraz z wynikiem kontroli odebrała teściowa kontrolowanego – K. N. W dniu 24 grudnia 2003 r. M. B. wystąpił do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z wnioskiem z dnia 23 grudnia 2003 r. o dostarczenie mu wspomnianej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Wskazał on bowiem, że nie otrzymał przedmiotowej decyzji, gdyż osoba (jego teściowa), która odebrała decyzję dostarczoną za pośrednictwem poczty, nie przekazała mu tego dokumentu. Strona stwierdziła również, iż osoba odbierająca korespondencję – K. N. (teściowa) nie była do tego upoważniona. Jednocześnie M. B. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia uwag. W odpowiedzi na powyższe pismo podatnika z dnia 23 grudnia 2003 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. poinformował stronę pismem z dnia 8 stycznia 2004 r., że ww. decyzja została skutecznie doręczona w dniu 30 września 2003r. pełnoletniemu domownikowi pod wskazanym adresem. Decyzja ta zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej we W. Jednocześnie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej poinformował stronę o możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując jednak, że zgodnie z treścią art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. zwana dalej "O.p.") wniosek o przywrócenie terminu należało wnieść w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia z jednoczesnym wskazaniem przesłanek świadczących, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania decyzji nastąpiło bez winy strony. Jednocześnie pouczono podatnika, iż termin ten jest terminem nieprzekraczalnym i po przeanalizowaniu powyższych faktów wystąpienie strony nie może być rozpatrzone pozytywnie. W dniu 11 września 2007 r. wpłynął do Dyrektora Izby Skarbowej we W. wniosek strony z dnia 24 sierpnia 2007 r. (27 sierpnia 2007 r. – data stempla pocztowego) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 26 września 2003 r. nr [...]. Wraz z wnioskiem złożone zostało przez podatnika odwołanie od przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że nie ponosi winy za niezachowanie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ nie odebrała decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. osobiście. Strona wskazała, że poinformowano ją, że decyzję odebrała K. N. (teściowa), która zdaniem podatnika nie była zobligowana ani też nie zobowiązywała się do dostarczenia stronie decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej we W. w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że przedmiotowa decyzja została doręczona skutecznie pełnoletniemu domownikowi. Stwierdził także, że strona nie podjęła żadnych działań zmierzających do podważenia skuteczności doręczenia decyzji. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie do Dyrektora izby Skarbowej we W. strona złożyła 28 sierpnia 2007 r. tj. prawie cztery lata po tym, jak – według oświadczenia podatnika – uzyskał on informacje o wydaniu decyzji i zapoznania się z jej treścią. Stąd też wskazano, że w przedmiotowej sprawie nie spełniono przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podatnik nie wykazał bowiem braku winy, a z akt sprawy wynika, że dopuścił się zaniedbania. Przyjmując za oświadczeniem strony, iż z treścią decyzji zapoznał się dopiero w dniu 12 grudnia 2003 r., termin do złożenia podania o przywrócenie terminu do złożenia odwołania upłynął stronie w dniu 19 grudnia 2003 r. W związku z powyższym zdaniem organu drugiej instancji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. został złożony z naruszeniem ustawowego terminu. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia 12 listopada 2007 r. Nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący podniósł, że osoba odbierająca decyzję nie była do tego upoważniona, a ponadto jest osobą schorowaną. Zdaniem skarżącego udowodnił on, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nie było zawinione. Skarżący wskazał na naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, zwłaszcza art. 121, art. 216 i art. 222. O.p. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej przedłożył zaświadczenie z dnia 16 czerwca 2008 r. na okoliczność stanu zdrowia K. N. Pełnomocnik strony przeciwnej oświadczył, że przedłożony dowód jest dowodem nieznanym organowi orzekającemu w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy zauważyć, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej "p.s.a."), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. W niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania, ani też przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Dlatego istotnym z punktu widzenia przedmiotowej sprawy jest rozstrzygnięcie czy została stronie skutecznie doręczona decyzja organu podatkowego pierwszej instancji. Jest poza sporem, że adres dla doręczeń korespondencji przeznaczonej dla firmy A. M. B. (przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizyczną) strona skarżąca wskazała ul. Z. [...] we W., który to adres był jednocześnie adresem miejsca zamieszkania M. B. Stosownie do art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie zaś z art. 148 § 2 O.p. pisma mogą być również doręczane 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji; 3) na wskazany adres poczty elektronicznej. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie.(art. 148 § 3 O.p.). Natomiast art. 149 O.p. stanowi, że w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Skoro w przedmiotowej sprawie niesporne jest, że adres do doręczeń korespondencji był nie tylko adresem siedziby przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizyczną, lecz także adresem jej miejsca zamieszkania tym samym w zakresie doręczeń obowiązywał sposób doręczenia przewidziany dla osób fizycznych w art. 148 - 150 O.p., a więc zasadniczo do rąk adresata w jego mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 148 § 1 O.p.). Przewidziana w art. 148 § 2 pkt 2 O.p. możliwość doręczenia pisma również w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji, jest do wykorzystania tylko w sytuacji, gdy taka osoba upoważniona do odbioru korespondencji została faktycznie ustanowiona. M. B. nie ustanowił takiej osoby i z faktu tego nie wynikają żadne konsekwencje poza tym, że nie było możliwe zastosowanie doręczenia w sposób określony w art. 148 § 2 pkt 2 O.p. i faktycznie sposobu tego nie zastosowano. Nic nie stało jednak na przeszkodzie aby w przedmiotowej sprawie zastosować sposób doręczenia przewidziany w art. 149 O.p. tzn. aby w razie nieobecności adresata w miejscu zamieszkania doręczyć decyzję pełnoletniemu domownikowi - jakim była teściowa strony skarżącej. Okoliczność, że teściowa jest osobą schorowaną nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Strona skarżąca wiedząc o tym fakcie powinna była tak zorganizować odbiór korespondencji tak, aby wyeliminować sytuacje takie jak sytuacja, która miała miejsce w przedmiotowej sprawie, choćby przez wskazanie adresu do doręczeń korespondencji w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej. Niezasadnym jest twierdzenie strony skarżącej jakoby teściowa nie złożyła stosownego zobowiązania się do doręczenia korespondencji. Z potwierdzenia zwrotnego odbioru wynika wyraźnie, że w dniu 30 września 2003 r. doręczono wynik kontroli i decyzję K. N., która złożyła podpis pod oświadczeniem "oznaczoną wyżej przesyłkę doręczono pełnoletniemu domownikowi (...), który podjął się oddania pisma adresatowi". Podsumowując powyższe należy stwierdzić, ze zasadnie organ odwoławczy przyjął, że decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została skutecznie doręczona w dniu 30 września 2003 r. Z akt sprawy wynika, że w dniu 11 września 2007 r. wpłynął do Dyrektora Izby Skarbowej we W. wniosek strony z dnia 24 sierpnia 2007 r. (27 sierpnia 2007 r. – data stempla pocztowego) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 26 września 2003 r. nr [...]. Wraz z wnioskiem złożone zostało przez podatnika odwołanie od przedmiotowej decyzji. Stosownie do art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 O.p.). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (art. 162 § 3 O.p.). Art. 163 § 2 O.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z powyższych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania skoro decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona w dniu 30 września 2003 r. To termin do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji upłynął w dniu 14 października 2003 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem wpłynął do Dyrektora Izby Skarbowej we W. w dniu 11 września 2007 r. (data złożenia 27 sierpnia 2007 r. – data stempla pocztowego). Skoro strona sama przyznała w piśmie z dnia 23 grudnia 2003 r. , że zapoznała się z decyzją w dniu 12 grudnia 2003r. to należy stwierdzić, że zasadnie organ odwoławczy wskazał, że termin złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania upłynął stronie w dniu 19 grudnia 2003 r. Strona zaś złożyła stosowny wniosek w dniu 11 września 2007 r. Zatem po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przywrócenie zaś ww. terminu nie jest możliwe, stosownie do treści art. 162 § 2 O.p. Odnosząc się do ostatniego warunku w postaci uprawdopodobnienia braku winy przez wnioskującego w uchybieniu terminowi należy zauważyć, że art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, iż każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FSK 374/2006, opubl. LEX nr 262725). Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że niewątpliwie rację ma Dyrektor Izby Skarbowej we W. twierdząc, że podatnik nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Podatnik za okoliczność uprawdopodabniającą brak jego winy podnosił fakt odebrania korespondencji przez teściową jako osobę nieupoważnioną do odbioru korespondencji i brak otrzymania takiej korespondencji od teściowej. Jednakże zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Natomiast sytuacja, w której strona skarżąca powołuje się na przyczynienie się osoby trzeciej do powstania zwłoki co do wniesienia odwołania w postaci nie doręczenia jej decyzji przez teściową nie jest okolicznością świadczącą o braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. To stronę skarżącą obciąża obowiązek wyboru skutecznego miejsca do doręczeń korespondencji, a skoro za takie miejsce wybrała adres siedziby swojego przedsiębiorstwa, będący jednocześnie jej adresem miejsca zamieszkania to powinna przewidzieć możliwość doręczenia zastępczego korespondencji pełnoletniemu domownikowi, stosownie do treści art. 149 O.p. Podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność choroby teściowej nie była okolicznością nieznaną dla strony skarżącą, zatem ignorowanie jej w kontekście przewidywanych doręczeń korespondencji, zwłaszcza, gdy prowadzone jest wobec strony skarżącej postępowanie kontrolne świadczy nie tyle o braku winy strony skarżącej, ile o niedochowaniu należytej staranności w dbałości o swoje interesy. Należy zatem uznać, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie narusza przepisów prawa procesowego, jak też przepisów prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. przepisów art. 121 O.p. i art. 222 O.p. Natomiast wskazywany przez stronę fakt, wydania przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. pisma zamiast postanowienia w odpowiedzi na pismo strony co do doręczenia decyzji nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy, w której zaskarżeniu podlega postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W., dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stąd też zarzut naruszenia art. 216 O.p. w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy jest zarzutem bezzasadnym. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na podstawie art. 151 p.s.a.