I SA/Wr 777/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie : Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Asesor WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant: Aleksandra Słomian po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002 r. oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 162 § 1 oraz art. 163 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) odmówił K. M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowego we W. z dnia [...] Nr [...] ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002 rok w wysokości [...]. W dniu [...] K. M. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z uwagi na uprawdopodobnienie, że uchybienie temu terminowi nastąpiło bez jej winy. Wraz z wnioskiem złożyła odwołanie od w/w decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła że zaskarżoną decyzję odebrała osobiście w dniu [...], a przed tym dniem decyzja ta nie została jej doręczona. Awiza na drzwiach lokalu mieszkalnego, zamieszkiwanego przez nią nie pozostawiono, co uniemożliwiło jej w odpowiednim czasie zapoznanie się z treścią powyższej decyzji i wniesienia odwołania. W okresie prowadzenia postępowania podatkowego oraz w dacie doręczenia w/w odwołania przebywała w miejscowości S., gdzie z uwagi na długotrwały stan chorobowy, następnie ciążowy i okres urlopu macierzyńskiego przebywała pod opieką matki. W okresie tym z uwagi na problemy zdrowotne przebywała na zwolnieniu chorobowym, następnie w okresie od [...] do dnia [...] na urlopie macierzyńskim, jednocześnie była hospitalizowania w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we W., a następnie ponownie na zwolnieniu chorobowym korzystając przy tym z opieki medycznej oraz pomocy osób bliskich. Z powyższych względów nie przebywała w swoim miejscu zameldowania pod adresem L. [...] w L. Z chwilą powrotu po przebytym leczeniu do miejsca zameldowania, nie zastała żadnego awiza lub informacji o wydaniu i doręczeniu zaskarżonej decyzji. Na potwierdzenie powyższego twierdzenia przedstawiła: - zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy od dnia [...] do dnia [...] , ze wskazaniem lekarskim, że chory może chodzić, - orzeczenie o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla podratowania zdrowia w okresie od dnia [...] do dnia [...], - kartę informacyjną Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego we W. z dnia [...], o przebywaniu w szpitalu w okresie od dnia [...] do dnia [...], - kartę informacyjną z dnia [...], o przebywaniu w szpitalu w okresie od dnia [...] do dnia [...] pismo z dnia [...] o udzieleniu urlopu macierzyńskiego w okresie od dnia [...] do dnia [...], - zaświadczenie lekarskie o ciąży wysokiego ryzyka, Dyrektor Izby Skarbowej podał, że z akt sprawy wynika, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr [...] wraz z wynikiem kontroli została wysłana na wskazany adres do korespondencji: [...] L., ul. L. [...], za pośrednictwem poczty (oświadczenie z dnia [...]), jako przesyłka polecona, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Przesyłka ta jako nieodebrana w terminie została odesłana do Urzędu Kontroli Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w L. (data wpływu [...]). Na kopercie przesyłki poleconej zawierającej decyzję oraz wynik kontroli znajdują się następujące adnotacje: "przesyłkę awizowano dnia 22.06.2005 r.; awizowano powtórnie dnia 29.06.2005 r.; zwrot nie podjęto w terminie" ze wskazaniem daty zwrotu 7.07.2005 r. Na druku potwierdzenia odbioru istnieje adnotacja, iż przesyłkę pozostawiono dnia 22.06.2005 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym L. [...], a zawiadomienie o powyższym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Potwierdzeniem tego jest pisemne wyjaśnienie matki K. M., B. W., zameldowanej w L. przy ul. L. [...], że wyjmowane przez nią ze skrzynki pocztowej awiza pozostawiane dla strony pod tym adresem były jej niezwłocznie przekazywane, albo informowała o tym telefonicznie, co znajduje potwierdzenie w piśmie z dnia [...] i notatce z dnia [...] sporządzonej przez Inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Organ podatkowy podniósł, że z akt sprawy wynika, że od dnia wszczęcia postępowania postanowieniem z dnia [...], niejednokrotnie za pośrednictwem poczty, a także osobiście próbowano doręczać stronie korespondencję w miejscowości S. [...]. Jednakże pod tym adresem nie podejmowała bądź odmawiała przyjęcia jakiejkolwiek korespondencji, a potwierdziła wręcz, że korespondencję należy przesyłać na wskazany przez nią adres do korespondencji, co potwierdza materiał dowodowy, m.in.: notatka służbowa z dnia [...], nieodebrane, dwukrotnie awizowane przesyłki pocztowe [...], [...], [...] notatka służbowa z dnia [...], notatka służbowa z dnia [...]. Ze sporządzonej w dniu [...] notatki służbowej wynika, że kontrolujący również telefonicznie informowali stronę i jej męża o wysłaniu i korespondencji za pośrednictwem poczty na adres: L., ul. L. [...]. Dalej organ nie zgodził się z twierdzeniem strony podniesionym we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, że w okresie od dnia [...] do dnia [...] tj. w trakcie przebywania na: urlopie dla podratowania zdrowia od dnia [...] do dnia [...] oraz przebywania w tym samym czasie w szpitalu od dnia [...] do dnia [...]; urlopie macierzyńskim od dnia [...] do dnia [...] i w tym samym czasie w szpitalu od dnia [...] do dnia [...] oraz zwolnieniu lekarskim od dnia [...] do dnia [...] - była przez cały czas pod opieką matki, gdyż przeczą temu okoliczności wynikające z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. W powyższym bowiem okresie (wskazanym we wniosku) K. M. uczestniczyła w czynnościach kontrolnych i postępowaniu prowadzonym przez organ l instancji, co wynika z poniższych okoliczności, m.in.: - w dniu [...] osobiście odebrała wezwanie do osobistego stawienia się w celu przesłuchania w charakterze strony w siedzibie UKS, - w dniu [...] uczestniczyła w przesłuchaniu, co dokumentuje sporządzony na tę okoliczność protokół, w dniu [...] osobiście w siedzibie UKS doręczono wezwanie z dnia [...] do złożenia pisemnych wyjaśnień i dostarczenia dokumentów, - w dniu [...] za pośrednictwem poczty na wskazany adres do korespondencji przesłano stronie protokół kontroli, który osobiście został przez nią odebrany w dniu [...], - w dniu [...] złożyła pisemne zastrzeżenia i wyjaśnienia do protokołu kontroli, wnosząc m.in. o przesłuchania w charakterze świadków rodziców i gości weselnych oraz o zawieszenie postępowania z uwagi na stan zdrowia (kłopoty z nerkami i zagrożona ciąża), a także o zawieszenie dalszych czynności do chwili urodzenia dziecka i powrotu do zdrowia, - postanowieniem z dnia [...] ( doręczonym w dniu [...]) organ l instancji odmówił zawieszenia postępowania kontrolnego z uwagi na brak podstaw prawnych do jego zawieszenia, - równocześnie pismem z dnia [...] ( doręczonym w dniu [...]) organ l instancji poinformował, iż czynności wymagające obecności strony nie będą prowadzone do momentu powrotu do zdrowia oraz zobowiązano strony do przedkładania na bieżąco zaświadczeń o niezdolności do pracy wraz z zaświadczeniem informującym, że stan zdrowia pozwala jej na uczestniczenie w czynnościach kontrolnych, jednak z tego strona się nie wywiązała, gdyż kserokopia zwolnienia lekarskiego z dnia [...] za okres od [...] do [...], orzeczenie o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla podratowania zdrowia oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego z dnia [...] i z dnia [...] zostały przedłożone przez stronę dopiero do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, - w dniu [...] osobiście odebrała wezwanie z dnia [...], przesłane jej za pośrednictwem poczty na wskazany adres do korespondencji, - w odpowiedzi na w/w wezwanie, pismem złożonym w dniu [...] wystąpiła z prośbą o przedłużenie do dnia [...] terminu do przedłożenia listy gości weselnych, ze względu na nieobecność męża, który korzysta z urlopu wypoczynkowego i przebywa za granicą, postanowieniem z dnia [...] wyznaczono siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, przesłano je za pośrednictwem poczty na wskazany przez stronę adres do korespondencji; postanowienie to awizowano w dniu [...] i ponownie w dniu [...], podczas, gdy w tym samym czasie czterokrotnie, bo w dniach [...], [...], [...] i [...], osobiście była w Urzędzie Miasta i załatwiała sprawy związane z rejestracją samochodów firmy A, której była pełnomocnikiem, natomiast nie odebrała w/w postanowienia, - w dniu [...] matka B. W. zwróciła się z prośbą o zawieszenie do dnia [...] toczącego się wobec córki postępowania podatkowego, motywując złym stanem zdrowia córki K. M., podczas gdy w tym samym dniu, tj. w dniu [...] osobiście była w Urzędzie Miasta dokonując czynności rejestracyjnych samochodów. Po drugie, analiza materiału dowodowego wskazuje, że pomimo zagrożonej ciąży, urlopu macierzyńskiego, zwolnień lekarskich, w okresach tych, jako pełnomocnik firmy A należącej do matki B. W., osobiście występowała w Urzędzie Celnym w L. i Urzędzie Miasta L. - z pisma Referatu Komunikacji Urzędu Miasta L. z dnia [...] Nr [...] wynika, że dokonywała rejestracji czasowej (odbioru tablic i pozwolenia czasowego) oraz rejestracji ( odbiór dowodu rejestracyjnego w dniach: [...], [...], [...], [...], [...]; [...], [...], [...]; [...], [...]; [...], [...]; [...], [...], [...], [...]; [...], [...], [...], [...]; - z pisma Referatu Komunikacji Urzędu Miasta L. z dnia [...] Nr [...] wynika, że w okresie od dnia [...] do dnia [...] osobiście dokonywała czynności rejestracji samochodów na B. W., a mianowicie: rejestracji czasowej (odbiór tablic i pozwoleń czasowych) w dniach [...], [...] i rejestracji stałej (odbiór dowodu rejestracyjnego) w dniach [...], [...], [...], - z pisma Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] Nr [...] wynika, że w dniach [...], [...], [...], [...], [...] w imieniu firmy matki B. W. składała deklaracje AKC-U oraz osobiście odbierała dokumenty potwierdzające zapłatę akcyzy w dniach: [...], [...], [...], [...], [...], - z załącznika do pisma Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] Nr [...] wynika , iż w dniu [...] w imieniu podatnika A B. W. zam. L., ul.L. [...], składała deklaracje AKC-U, a w dniach [...] i [...] osobiście odbierała dokumenty potwierdzające zapłatę akcyzy. Z powyższego wynika, że w terminach wynikających z przedłożonych do wniosku zaświadczeń, zwolnień lekarskich i urlopu macierzyńskiego strona była osobą aktywną, tj. fizycznie występowała jako pełnomocnik firmy A należącej formalnie do matki B. W. dokonując czynności związanych z rejestracjami samochodów, odbiorem pozwoleń czasowych, tablic, dowodów rejestracyjnych oraz odbiorem dokumentów potwierdzających zapłatę akcyzy. W świetle powyższego organ podatkowy nie dał wiary, że strona będąc na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia [...] do dnia [...] nie była w stanie odebrać decyzji z dnia [...] (dwukrotnie awizowanej w dniach [...] i [...]), bowiem w okresie tym nie było przeciwwskazań lekarza do chodzenia , a także ze względu, że w okresie tego zwolnienia chorobowego, tj. w dniach [...], [...], [...], [...] i [...] strona występowała jako pełnomocnika firmy A. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie, że zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W., a także zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona skarżąca zarzuca, iż zaskarżone postanowienie narusza zasady postępowania proceduralnego, w szczególności art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60 ze zm.) poprzez niedokładne rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, jak też dokonanie jego błędnej oceny. Strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej we W., że nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Choroba jaką losowo został dotknięty jej mąż P. M. należy do czynników niezależnych od człowieka, a także czas jej leczenia ze względu na rodzaj choroby również jest niezależny od woli strony czy osoby nią dotkniętej. Mąż kilku lat leczy się psychiatrycznie, pozostając pod opieką lekarzy ze szpitala psychiatrycznego w K. jak i Centrum Psychiatrii i Psychologii B w L., gdzie poddawany był zabiegom terapeutycznym i bieżącemu leczeniu. W okresie trwającego postępowania podatkowego P. M. dotknięty chorobą, nie przebywał w miejscu zameldowania, stąd nie otrzymywał żadnych awiz pocztowych dotyczących przychodzącej korespondencji. Informowany był o awizowanej poczcie, jednakże pozostając w tamtym okresie w takiej a nie innej dyspozycji, nie dopuszczał do siebie jakichkolwiek informacji związanych z instytucjami skarbowymi, jak i zabronił skarżącej podejmowania jakiejkolwiek korespondencji pochodzącej od organów skarbowych. Powyższe zachowanie było właśnie wynikiem choroby, która leczona była przez lekarzy psychiatrów i ze względu na jej charakter nie można twierdzić, że skoro mąż skarżącej przebywał na leczeniu szpitalnym w 2003 r. w K., a więc w czasie kiedy nie było jeszcze prowadzone postępowanie kontrolne w jego sprawie oraz w okresach od dnia [...] do dnia [...] i od dnia [...] do dnia [...] , to w międzyczasie , a więc również w okresie przeprowadzania postępowania podatkowego, był zdrowy i mógł w sposób normalny funkcjonować, tj. podejmować właściwe działania. Stan zdrowotny męża skarżącej pomimo, że nie był hospitalizowany, w dalszym ciągu nie był poprawny, czego dowodem jest właśnie jego zachowanie przejawiające się gwałtownymi wybuchami gniewu, w szczególności na skutek otrzymywanych informacji dotyczących działań organów skarbowych. Lekarze stwierdzili, że było to wynikiem choroby o nazwie afektywnej dwubiegunowości, która charakteryzuje się występowaniem depresji i manii. Ponadto stwierdzono u niego osobowość chwiejną emocjonalnie oraz zaburzenia adaptacyjne. Według skarżącej istotne w sprawie jest, że w trakcie kontroli skarbowej nie była w stanie udzielać wyjaśnień, ponieważ była pod presją męża jak też przebywała na leczeniu szpitalnym (ciąża o dużym ryzyku, choroba nerek). Nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, iż od wielu lat wraz z męża są pod regularną opieką psychologa rodzinnego, co właśnie wynikło z choroby męża. Nagłe zmiany nastrojów, nieodpowiedzialne groźby pod jej adresem, agresywne zachowania się, w szczególności w przypadku podjęcia ze strony skarżącej jakichkolwiek działań mających na celu współpracę z organem kontrolnym, to cały zespół przyczyn, które uniemożliwiły jej podjęcie decyzji. Małżonek skarżącej reagował tak nie tylko w sytuacjach związanych z organami skarbowymi; reakcje takie miały miejsce we wszystkich sytuacjach rodzących u niego choćby minimalny stres. Zawsze takim stresowym sytuacjom towarzyszyła mu skłonność do dramatycznych zachowań, częstokroć przeradzającymi się w wybuchy zachowań gwałtownych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Skarga nie jest zasadna. Art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej ustanawia przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, a "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściłaby się choć lekkiego niedbalstwa." Krajewski J., Ereciński T., Jędrzejewska M., Jodłowski J., Krajewski J., Krzemiński Z., Piasecki K., Pietrzykowski J., Wagnerek E., Zieliński A., Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, tom I Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1989, st. 274. O braku winy można mówić tylko wtedy gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być uznane za zawinione, jeżeli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynność wykonać, ale nie dopełniła z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. A zatem brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła dopełnić czynności, nawet przy użyciu w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności. Do okoliczności uzasadniających brak winy uchybieniu terminowi zalicza się nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Tak więc zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy, ponieważ nie wyklucza ono dokonania czynności przez dowolnie wyznaczonego pełnomocnika. Nie jest sporne, że skarżącej K. M. nie została doręczona decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowego we W. ustalająca zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, od której mogłaby złożyć odwołanie. Decyzja ta jako nieodebrana w terminie została odesłana do Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. ( data wpływu [...]). Na kopercie przesyłki poleconej zawierającej decyzję oraz wynik kontroli znajdują się następujące adnotacje: "przesyłkę awizowano dnia 22.06.2005 r.; awizowano powtórnie dnia 29.06.2005 r.; zwrot nie podjęto w terminie ze wskazaniem daty zwrotu 7.07.2005 r.". Na druku potwierdzenia odbioru istnieje adnotacja, iż przesyłkę pozostawiono dnia 22.06.2005 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym L. [...], a zawiadomienie o powyższym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Potwierdzeniem tego jest pisemne wyjaśnienie matki skarżącej B. W., zameldowanej w L. przy ul. L. [...], że wyjmowane przez nią ze skrzynki pocztowej awiza pozostawiane dla strony pod tym adresem były niezwłocznie przekazywane córce , albo informowała o tym telefonicznie (pismo z dnia [...] i notatka z dnia [...] sporządzona przez Inspektora Kontroli Skarbowej). Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że stan jej zdrowia oraz męża uniemożliwił jej wniesienie odwołania w ustawowym terminie, gdyż ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że w okresie na który powołuje się strona osobiście uczestniczyła w czynnościach kontrolnych oraz odbierała szereg korespondencji do niej kierowanej. Ponadto okoliczności, iż jako pełnomocnik firmy A załatwiała sprawy urzędowe związane z rejestracją samochodów oraz przed Urzędem Celnym w L., jak też w okresie zwolnienia lekarskiego ([...] - [...]) nie miała przeciwwskazań do chodzenia przeczy faktowi, iż nie była w stanie odebrać decyzji z dnia [...]. Przesłankę braku winy w uchybieniu ustawowemu terminowi należy oceniać w kontekście wymagania od strony szczególnej staranności w prowadzeniu swych spraw, a skoro skarżąca w przedmiotowym czasookresie była aktywna i czynna nie można uznać, iż jej stan zdrowia wykluczał odebranie decyzji. Podsumowując należy uznać, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec powyższego nie było podstaw do jego uchylenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.