I SA/Wr 778/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie : Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Asesor WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant: Aleksandra Słomian po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002 r. oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 162 § 1 oraz art. 163 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j- t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) odmówił P. M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowego we W. z dnia [...] Nr [...] ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002 rok w wys. [...]. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła że zaskarżoną decyzję osobiście odebrała dopiero w dniu [...], a przed tym dniem decyzja ta nie została jej doręczona. Awiza na drzwiach lokalu mieszkalnego, zamieszkiwanego przez nią nie pozostawiono, co uniemożliwiło jej w odpowiednim czasie zapoznanie się z treścią powyższej decyzji i złożenie odwołania. W okresie prowadzenia postępowania podatkowego oraz w dacie doręczenia odwołania przebywał poza miejscem zamieszkania, przeważnie będąc pod opieką medyczną na Oddziale Psychiatrycznym w L. lub pod opieką najbliższych w miejscowości S. P. M. podniósł, że kilku lat pozostaje pod opieką specjalistów z Zakładu Opieki Zdrowia Psychicznego. W związku z chorobą przebywał między innymi w Szpitalu w K. na Oddziale Klinicznym Psychiatrii Dorosłych. Z uwagi na nieprzemijające dolegliwości i coraz gorsze samopoczucie i stan psychiczny na bieżąco pozostaje pod opieką specjalistów z zakresu psychiatrii. W 2005 r. leczył się w Centrum Psychiatrii i Psychologii A Oddział Dzienny Psychiatryczny w L., będąc poddawany zabiegom terapeutycznym i bieżącemu leczeniu. Na potwierdzenie tego powołał się na zeznania strony, zwolnienie lekarskie od dnia [...] do [...] oraz załączone do tego wniosku : - kartę informacyjną z dnia [...] o leczeniu w okresie od dnia [...] do dnia [...], - zaświadczenia lekarskie z dnia: [...], [...], [...], [...] i [...] ([...] szt.), - kartę informacyjną z dnia [...] o leczeniu w okresie od dnia [...] do dnia [...]. Z powyższych względów nie przebywał w swoim miejscu zameldowania pod adresem ul. L. [...] w L. Po przebytym leczeniu z chwilą powrotu do miejsca zameldowania nie zastał żadnego awiza lub informacji o wydaniu i doręczeniu zaskarżonej decyzji. Także małżonka K. M., która z uwagi na problemy zdrowotne przebywała w miejscowości S., w chwili powrotu do miejsca zameldowania nie odebrała żadnego awiza o doręczeniu przedmiotowej decyzji podatkowej. Na dowód tego w uzasadnieniu wniosku powołał się na dowody w postaci zeznania strony oraz zeznania świadka I. G., który pomagał przy przeniesieniu rzeczy małżonki z miejscowości S. do mieszkania przy. ul. L. w L. i był obecny w chwili powrotu domownika do mieszkania przy ul. L. w L. Dyrektor Izby Skarbowej podał, że z akt sprawy wynika, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr [...] wraz z wynikiem kontroli została wysłana na wskazany przez stronę (oświadczenie z dnia [...]) adres do korespondencji: [...] L., ul. L. [...], za pośrednictwem poczty, jako przesyłka polecona, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Przesyłka ta jako nieodebrana w terminie została odesłana do Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. (data wpływu [...]). Na kopercie przesyłki poleconej zawierającej decyzję oraz wynik kontroli znajdują się następujące adnotacje: "przesyłkę awizowano dnia 22.06.2005 r.; awizowano powtórnie dnia 29.06.2005 r.; zwrot nie podjęto w terminie" ze wskazaniem daty zwrotu 7.07.2005 r. Na druku potwierdzenia odbioru istnieje adnotacja , iż przesyłkę pozostawiono dnia 22.06.2005 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym L. [...], a zawiadomienie o powyższym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Potwierdzeniem tego jest pisemne wyjaśnienie teściowej strony B. W., zameldowanej w L. przy ul. L. [...], wyjmowane przez nią ze skrzynki pocztowej awiza pozostawiane pod tym adresem były niezwłocznie przekazywane stronie lub córce, albo informowała o tym telefonicznie córkę, co znajduje potwierdzenie w piśmie z dnia [...] i notatce z dnia [...]. Organ podatkowy podniósł, że z akt sprawy wynika, że od dnia wszczęcia postępowania postanowieniem z dnia [...], niejednokrotnie za pośrednictwem poczty, a także osobiście próbowano doręczać stronie korespondencję w miejscowości S. [...]. Jednakże pod tym adresem nie podejmował on, a wręcz odmawiał przyjęcia jakiejkolwiek korespondencji, oraz potwierdzał, że adres do korespondencji pozostał bez zmian, o czym świadczy materiał dowodowy, m.in.: nieodebrana, dwukrotnie awizowana przesyłka pocztowa [...], nieodebrana, dwukrotnie awizowana przesyłka pocztowa [...], notatka służbowa z dnia [...], notatka służbowa z dnia [...] notatka służbowa z dnia [...], notatka służbowa z dnia [...] notatka służbowa z dnia [...]. Ze sporządzonej w dniu [...] notatki służbowej wynika, że kontrolujący również telefonicznie informowali małżonkę strony o wysłaniu również dla niej korespondencji za pośrednictwem poczty na adres: L., ul. L. [...]. W dniu [...] na posesji w S. [...], strona odmówiła przyjęcia i podpisania , m.in. protokołu kontroli z dnia [...] i oświadczyła, że wszelkie sprawy prowadzi jego żona, a on nie będzie odbierał żadnych dokumentów i udzielał wyjaśnień ( notatka służbowa z dnia [...]). W dniu [...] strona złożyła wniosek o wydanie żonie K. M. uwierzytelnionej kopii decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] dotyczącej nieujawnionych dochodów ( pomimo, iż o wydaniu dla Pana tej decyzji dowiedział się od żony już tydzień wcześniej). Kserokopia tej decyzji została odebrana przez K. M. w dniu [...]. Dalej organ nie zgodził się twierdzeniem strony podniesionym we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, że w okresie prowadzenia postępowania podatkowego wszczętego postanowieniem z dnia [...] oraz w dacie doręczenia ww. odwołania przebywał poza miejscem swojego zamieszkania, będąc pod opieką medyczną na Oddziale Psychiatrycznym w L. lub pod opieką najbliższych w miejscowości S., gdyż przeczą temu okoliczności wynikające z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Przedstawione przez stronę zaświadczenia lekarskie z dnia: [...], [...], [...] ([...] szt.), , dotyczą okresu, w którym nie było prowadzone postępowanie zakończone decyzją z dnia [...]. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] oraz z przedłożonych kart informacyjnych z dnia [...] i z dnia [...], a także powołanego we wniosku zwolnienia lekarskiego od dnia [...] do dnia [...], które nie zostało dołączone do wniosku, wynika, że strona leczyła się w okresach: od dnia [...] do dnia [...]; od dnia [...] do dnia [...] i od dnia [...] do dnia [...], a więc dopiero od dnia [...], podczas, gdy ww. postępowanie zakończyło się w dniu [...] wydaniem zaskarżonej decyzji, którą przesłano na wskazany przez stronę adres do korespondencji: L., ul. L. [...]. Jedno przedłożone przez stronę zaświadczenie lekarskie z dnia [...], w którym wyłącznie stwierdzono, że wymaga dalszego leczenia, dotyczy roku [...]. Analiza akt wskazuje, iż w toku prowadzonego postępowania przedłożono: zwolnienie lekarskie za okres od dnia [...] do dnia [...], zaświadczenie z dnia [...], zaświadczenie z dnia [...] oraz kartę leczenia szpitalnego w okresie od dnia [...] do dnia [...]. Na wystąpienie organu kontroli, pismo z dnia [...], Wojewódzki Szpital Psychiatryczny Poradnia Zdrowia Psychicznego w L., przy ul. Ch. przesłał informację, z treści którego, wynika, że ze względu na stan zdrowia nie wskazane jest uczestniczenie strony w czynnościach kontrolnych, które mogą spowodować pogorszenie stanu psychicznego i wywołać niestosowne zachowanie. Ponownie jednak pismem z dnia [...] Wojewódzki Szpital Psychiatryczny Poradnia Zdrowia Psychicznego w L., poinformował, że pacjent P. M. ostatni raz z porady lekarza w Poradni Zdrowia Psychicznego w L. przy ul. Ch. Korzystał w dniu [...] roku. Również z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] wynika, że w okresie od dnia [...] do dnia [...] nie pobierała strona żadnych zasiłków chorobowych. Tak więc z materiałów zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania jak i przedłożonych przez stronę jednoznacznie wynika, że w okresie od dnia [...] roku do dnia [...] nie podlegała leczeniu szpitalnemu ani ambulatoryjnemu. A zatem strona mogła uczestniczyć w prowadzonym postępowaniu, wypowiedzieć się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz odebrać decyzję z dnia [...]. Z materiału dowodowego wynika, iż początkowo strona uczestniczyła w prowadzonym postępowaniu i odbierała kierowaną do niej korespondencję, np.: w dniu [...] złożyła oświadczenie, że nie ustanawia pełnomocnika i podała adres do korespondencji: L., ul. L. [...]; w dniu [...] osobiście odebrała wezwanie z dnia [...]; w dniu [...] osobiście odebrała wezwanie z dnia [...], później jednak uchylała się od uczestniczenia w czynnościach kontrolnych i odbioru korespondencji, a czynności te przeniosła na małżonkę K. M. Postanowieniem z dnia [...] wyznaczono stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego wysyłając je na adres do korespondencji, za pośrednictwem poczty; awizowano je w dniu 5.05.2005 r. i ponownie w dniu 11.05.2005 r. W tym czasie w dniu 9.05.2005, a także 16 maja 2005 r., P. M. w Urzędzie Celnym w L. jako pełnomocnik firmy B załatwiał sprawy związane ze złożeniem wniosku o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy (9 maj 2005 r.) i w dniu 16 maja 2005 r. osobiście odbierał dokumenty potwierdzające zapłatę akcyzy. B. W. teściowa strony [...] wystąpiła z prośbą o zawieszenie do dnia [...] postępowania prowadzonego w stosunku do strony i jego małżonki, uzasadniając złym stanem zdrowia córki K. M., a jednocześnie wskazała, że "na męża K. nie można liczyć, jest niezrównoważony, impulsywny i nieodpowiedzialny". Jednocześnie w tym samym czasie udzieliła pełnomocnictwa P. M. do działania w jej imieniu w Urzędzie Celnym w L. i powierzyła mu obowiązki pracownika (kierowcy i sprzedawcy samochodów). P. M. poprzez swoje zachowanie wykazał, że nie chciał uczestniczyć w postępowaniu kontrolnym jak i odbierać kierowanych do niego pism, ponieważ w tym samym okresie pełnił obowiązki pracownika firmy B i występował jako pełnomocnik firmy B , osobiście w Urzędzie Celnym w L. Potwierdza to pismo Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] Nr [...], w którym podał, że w dniach: [...], [...], [...], występował on w imieniu firmy B. W. składając deklaracje AKC-U, wnioski o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy w dniach: [...] i [...] i w dniu [...] oraz osobiście odbierał dokumenty potwierdzające zapłatę akcyzy w dniach: [...], [...], [...]. Z załącznika do pisma Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] Nr [...] , iż w dniu [...] w imieniu podatnika A B. W. zam. L., ul. L. [...], składał deklaracje AKC-U. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie, że zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W., a także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona skarżąca zarzuca, iż zaskarżone postanowienie narusza zasady postępowania proceduralnego, w szczególności art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60 ze zm.) poprzez niedokładne rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, jak też dokonanie jego błędnej oceny. Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej we W., że nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Choroba jaką losowo został dotknięty skarżący należy do czynników niezależnych od człowieka, a także czas jej leczenia ze względu na rodzaj choroby również jest niezależny od woli strony czy osoby nią dotkniętej. Od kilku lat leczy się psychiatrycznie, pozostając pod opieką lekarzy ze szpitala psychiatrycznego w K. i Centrum Psychiatrii i Psychologii A w L., gdzie poddawany był zabiegom terapeutycznym i bieżącemu leczeniu. W okresie trwającego postępowania podatkowego dotknięty chorobą, nie przebywał w miejscu zameldowania, stąd nie otrzymywał żadnych awiz pocztowych dotyczących przychodzącej korespondencji. Informowany był o awizowanej poczcie, jednakże pozostając w tamtym okresie w takiej a nie innej dyspozycji, nie dopuszczał do siebie jakichkolwiek informacji związanych z instytucjami skarbowymi. Powyższe zachowanie było właśnie wynikiem choroby, która leczona była przez lekarzy psychiatrów i ze względu na jej charakter nie można twierdzić, że skoro skarżący przebywał na leczeniu szpitalnym w 2003 r. w K., a więc w czasie kiedy nie było jeszcze prowadzone postępowanie kontrolne w jego sprawie oraz w okresach od dnia [...] do dnia [...] i od dnia [...] do dnia [...] , to w międzyczasie, a więc również w okresie przeprowadzania postępowania podatkowego, był zdrowy i mógł w sposób normalny funkcjonować, tj. podejmować właściwe działania. Stan zdrowotny skarżącego pomimo, że nie był hospitalizowany, w dalszym ciągu nie był poprawny, czego dowodem jest właśnie jego zachowanie przejawiające się gwałtownymi wybuchami gniewu, w szczególności na skutek otrzymywanych informacji dotyczących działań organów skarbowych. Lekarze stwierdzili, że było to wynikiem choroby o nazwie afektywnej dwubiegunowości, która charakteryzuje się występowaniem depresji i manii. Ponadto stwierdzono u niego osobowość chwiejną emocjonalnie oraz zaburzenia adaptacyjne. Nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, iż od wielu lat wraz z żoną są pod regularną opieką psychologa rodzinnego, co właśnie wynikło z choroby skarżącego. Nagłe zmiany nastrojów, nieodpowiedzialne groźby pod jej adresem, agresywne zachowania się, w szczególności w przypadku podjęcia ze strony żony jakichkolwiek działań mających na celu współpracę z organem kontrolnym, to cały zespół przyczyn, które uniemożliwiły jej podjęcie decyzji. Skarżącej reagował tak nie tylko w sytuacjach związanych z organami skarbowymi; reakcje takie miały miejsce we wszystkich sytuacjach rodzących u niego choćby minimalny stres. Zawsze takim stresowym sytuacjom towarzyszyła mu skłonność do dramatycznych zachowań, częstokroć przeradzającymi się w wybuchy zachowań gwałtownych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Skarga nie jest zasadna. Art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej ustanawia przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, a "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściłaby się choć lekkiego niedbalstwa." Krajewski J., Ereciński T., Jędrzejewska M., Jodłowski J., Krajewski J., Krzemiński Z., Piasecki K., Pietrzykowski J., Wagnerek E., Zieliński A., Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, tom I Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1989, st. 274. O braku winy można mówić tylko wtedy gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być uznane za zawinione, jeżeli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynność wykonać, ale nie dopełniła z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. A zatem brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła dopełnić czynności, nawet przy użyciu w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności. Do okoliczności uzasadniających brak winy uchybieniu terminowi zalicza się nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Tak więc zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy, ponieważ nie wyklucza ono dokonanie czynności przez dowolnie wyznaczonego pełnomocnika Nie jest sporne, że skarżącemu P. M. nie została doręczona decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowego we W. ustalająca zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, od której mogłaby złożyć odwołanie. Decyzja ta jako nieodebrana w terminie została odesłana do Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. ( data wpływu [...]). Na kopercie przesyłki poleconej zawierającej decyzję oraz wynik kontroli znajdują się następujące adnotacje: "przesyłkę awizowano dnia 22.06.2005 r.; awizowano powtórnie dnia 29.06.2005 r.; zwrot nie podjęto w terminie" ze wskazaniem daty zwrotu 7.07.2005 r. Na druku potwierdzenia odbioru istnieje adnotacja, iż przesyłkę pozostawiono dnia 22.06.2005 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym L. [...], a zawiadomienie o powyższym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Potwierdzeniem tego jest pisemne wyjaśnienie teściowej strony B. W., zameldowanej w L. przy ul. L. [...], wyjmowane przez nią ze skrzynki pocztowej awiza pozostawiane pod tym adresem niezwłocznie przekazywane, albo informowała o tym telefonicznie (pismo z dnia [...] i notatka z dnia [...] sporządzona przez Inspektora Kontroli Skarbowej). Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego że stan jego zdrowia uniemożliwił mu odebrać decyzji z dnia [...] (dwukrotnie awizowanej w dniach 22.06.2005 r. i 29.06.2005 r.), bowiem z materiału zgromadzonego w sprawie wynik, że uchylał się on od uczestniczenia w czynnościach kontrolnych i odbioru korespondencji w tym i decyzji, a czynności te przeniósł na małżonkę K. M. W czasie choroby skarżący aktywnie uczestniczył jako pracownik i jako pełnomocnik firmy A występując przed Urzędem Celnym w L. załatwiając sprawy związane ze złożeniem wniosków o wydanie dokumentów potwierdzajacych zapłatę akcyzy. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, organ podatkowy dokonał poprawnej oceny stanu faktycznego stwierdzając, że skarżący nie wykazał, aby zły stan zdrowia, na który powołał się we wniosku, wykluczał możliwość wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Ponadto należy podkreślić, iż to od strony postępowania należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należało ocenić przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec powyższego nie było podstaw do jego uchylenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.